Η Δημογραφική Κρίση στην Ελλάδα: Αποδημία Νέων και Επαγγελματιών

Η Ελλάδα βιώνει μια ανησυχητική αποδυνάμωση του εργατικού της δυναμικού, καθώς νέοι και μεσήλικες πολίτες εγκαταλείπουν τη χώρα, εντείνοντας το δημογραφικό πρόβλημα που την ταλανίζει εδώ και πολλές δεκαετίες. Αυτή η κατάσταση οδηγεί σε δραματική μείωση του πληθυσμού.

Το φαινόμενο της «διαρροής εγκεφάλων» επιδεινώνεται,καθώς μαζί με τους Έλληνες φεύγουν επίσης οι αλλοδαποί που είχαν προηγουμένως εγκατασταθεί στη χώρα μας. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών (ΙΔΕΜ), από το 2011 έως το 2024 παρατηρείται συνεχής αρνητική φυσική ισορροπία (γεννήσεις λιγότερες από θανάτους), η οποία σε συνδυασμό με τις αρνητικές μεταναστευτικές ροές έχει οδηγήσει σε απώλεια σχεδόν 500.000 κατοίκων.

Σήμερα,η Ελλάδα είναι μια σχετικά γερασμένη κοινωνία,αφού σχεδόν το 23% των πολιτών είναι άνω των 65 ετών. Το 2023, οι ηλικιωμένοι ήταν περίπου ένα εκατομμύριο περισσότεροι από τους νέους ηλικίας 0-14 ετών. Επιπλέον, οι δείκτες γονιμότητας βρίσκονται στους χαμηλότερους στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με τη διαγενεακή γονιμότητα να κυμαίνεται γύρω από τα 1,3-1,4 παιδιά ανά γυναίκα – πολύ κάτω από τον αναγκαίο δείκτη αναπαραγωγής των 2,07 παιδιών ανά γυναίκα.

Παρά τις αργές αντιδράσεις του πληθυσμιακού συστήματος στα διάφορα γεγονότα της ζωής όπως γεννήσεις και θάνατοι, η πτώση του πληθυσμού θα συνεχιστεί για τις επόμενες τρεις δεκαετίες. Η δημογραφική γήρανση θα επιδεινωθεί περαιτέρω και ο λόγος γεννήσεων προς θανάτους θα παραμείνει αρνητικός μέχρι το έτος 2050. Καθοριστικός παράγοντας για την έκταση αυτής της πτώσης είναι η καθαρή μεταναστευτική κίνηση.

Στην έρευνα υπογραμμίζεται ότι λόγω των αργών αλλαγών στη φυσική κίνηση του πληθυσμού μας πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στη βελτίωση των μεταναστευτικών ισοζυγίων ως κρίσιμου ζητήματος για τη χώρα μας.

Προτάσεις

Για να περιοριστεί η ένταση της αναπόφευκτης μειώσεως του πληθυσμού στις επόμενες δεκαετίες χρειάζεται να μειωθούν οι εκροές μεταναστών και να αυξηθούν οι εισροές ώστε τα ισοζύγια να καταστούν θετικά.

Η έρευνα σημειώνει ότι η πτώση στον ελληνικό πληθυσμό ξεκίνησε το 2011 εξαιτίας μαζικής εισόδου αλλοδαπών μεταξύ των ετών 1991-2010 που είχε ως αποτέλεσμα ένα θετικό μεταναστευτικό ισοζύγιο κατά περίπου 795 χιλιάδες άτομα. Η είσοδος νέων ανθρώπων που αναζητούσαν εργασία συνέβαλε στην επιβράδυνση της γήρανσης του ελληνικού πληθυσμού αλλά και στην αύξηση της γεννητικότητας κατά την περίοδο αυτή.

Aιτίες φυγής Νέων

Όταν εξετάσουμε την αποδημία νέων Ελλήνων στο εξωτερικό υπάρχουν πολλοί παράγοντες που συμβάλλουν σε αυτό το φαινόμενο. Πρώτον πρέπει να σημειωθεί ότι δεν οφείλεται μόνο στην οικονομική κρίση αλλά κυρίως στην ανάγκη εύρεσης εργασίας σύμφωνα με τα προσόντα τους και τις προοπτικές εξέλιξης στον επαγγελματικό στίβο μαζί με αντίστοιχες απολαβές και καλές συνθήκες εργασίας.

“Οι καλύτερες εργασιακές συνθήκες” φαίνεται πως υπερτερούν έναντι “των οικονομικών απολαβών”,κάτι που αντανακλά τη δύσκολη κατάσταση στις οποίες έχουν περιέλθει οι συνθήκες εργασίας στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια. Δεύτερον υπάρχει μια χρόνια παθολογία όπως είναι η απουσία αξιοκρατίας στο χώρο εργασίας ενώ τρίτον υπάρχουν ευρύτερες κοινωνικές ανάγκες όπως μια ασφαλής κοινωνία γεμάτη ευκαιρίες αλλά κι εμπειρίες διαφορετικών πολιτισμών.

“Η διαρροή εγκεφάλων” στο εξωτερικό θέτει υπόψη μας σοβαρά ζητήματα σχετικά με τις συνθήκες εργασίας εντός Ελλάδας ως κύριους λόγους εγκατάλειψης της χώρας αυτής.
Είναι σημαντικό ωστόσο αυτό δεν αφορά μόνο τους υψηλά ειδικευμένους εργαζόμενους αλλά κι άλλες κατηγορίες νέων επαγγελματιών.
Κατά την εικοσαετία μεταξύ1990-2009 παρατηρείται σημαντική συρρίκνωση πλήρους απασχόλησης υπέρ μιας ποικιλίας ευέλικτων μορφών απασχόλησης.
Επιπλέον έχουμε δει “ελαστικοποίηση” στον εργάσιμο χρόνο ενώ περιορίζεται επίσης προστασία απέναντι στις απολύσεις.”