Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση για την κατάσταση του κλίματος στην Ευρώπη για το 2025, η ήπειρος βίωσε πρωτοφανή φαινόμενα θέρμανσης, με τουλάχιστον το 95% της έκτασής της να καταγράφει ετήσιες θερμοκρασίες άνω του μέσου όρου. Τα κύματα καύσωνα υπήρξαν εκτεταμένα, επηρεάζοντας περιοχές από τη Μεσόγειο μέχρι την Αρκτική. Η ραγδαία αύξηση της θερμοκρασίας οδήγησε σε σημαντική μείωση της κάλυψης χιονιού και πάγου, στοιχεία ζωτικής σημασίας για την επιβράδυνση της κλιματικής αλλαγής. Τα ευρήματα αυτά προέρχονται από την έκθεση που εκπονήθηκε από το Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προγνώσεων (ECMWF), μέσω της υπηρεσίας Copernicus για την Κλιματική Αλλαγή, σε συνεργασία με τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό (WMO).
Μεγάλο μέρος της Ευρώπης αντιμετώπισε περισσότερες ημέρες έντονης θερμικής καταπόνησης σε σύγκριση με τον ιστορικό μέσο όρο. Ειδικότερα, η Νότια και Ανατολική Ισπανία κατέγραψαν έως και 50 επιπλέον ημέρες με θερμοκρασίες άνω των 32 βαθμών Κελσίου. Οι ελάχιστες θερμοκρασίες παρέμειναν επίσης πάνω από τον μέσο όρο καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.
Ένας πρωτοφανής καύσωνας διάρκειας τριών εβδομάδων έπληξε την υποαρκτική ζώνη της Νορβηγίας, της Σουηδίας και της Φινλανδίας, με θερμοκρασίες κοντά και εντός του Αρκτικού Κύκλου να ξεπερνούν τους 30 βαθμούς Κελσίου. Στην περιοχή Φρόστα της Νορβηγίας, η θερμοκρασία έφτασε τους 34,9 βαθμούς Κελσίου. Τον Ιούλιο και στις αρχές Αυγούστου, ακραία ζέστη ενέσκηψε και στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Στην Ελλάδα, σύμφωνα με την έκθεση, το 85% του πληθυσμού επηρεάστηκε από ακραίες θερμοκρασίες κοντά ή πάνω από τους 40 βαθμούς Κελσίου, με μέγιστη καταγεγραμμένη τιμή τους 44 βαθμούς.
Η έκθεση υπογραμμίζει ότι τα τελευταία 30 χρόνια, η Ευρώπη θερμαίνεται με διπλάσιο ρυθμό σε σχέση με τον παγκόσμιο μέσο όρο, καθιστώντας την την ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρο στον πλανήτη. Η Ανατολική και Νοτιοανατολική Ευρώπη παρουσιάζουν ταχύτερη θέρμανση συγκριτικά με τη Δυτική Ευρώπη, ενώ τα νησιά Σβάλμπαρντ στον ευρωπαϊκό Αρκτικό Ωκεανό συγκαταλέγονται στις ταχύτερα θερμαινόμενες περιοχές παγκοσμίως.
Σημαντική απώλεια χιονιού και πάγου
Οι θερμοκρασίες πάνω από τον μέσο όρο και οι βροχοπτώσεις κάτω του μέσου όρου το 2025 οδήγησαν σε δραματική μείωση της κάλυψης χιονιού και πάγου. Τον Μάρτιο του 2025, η χιονισμένη έκταση στην Ευρώπη ήταν μειωμένη κατά περίπου 1,32 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα (31%) σε σύγκριση με τον μέσο όρο. Αυτή η έκταση αντιστοιχεί στη συνολική έκταση της Γαλλίας, της Ιταλίας, της Γερμανίας, της Ελβετίας και της Αυστρίας. Ήταν η τρίτη χαμηλότερη τιμή καταγεγραμμένη από το 1983.
Επιπλέον, οι παγετώνες σε όλες τις ευρωπαϊκές περιοχές παρουσίασαν απώλεια μάζας. Η Ισλανδία κατέγραψε τη δεύτερη μεγαλύτερη απώλεια παγετώνων στην ιστορία της, ενώ η Γροιλανδία έχασε 139 δισεκατομμύρια τόνους πάγου. Αυτή η απώλεια πάγου συμβάλλει άμεσα στην άνοδο της παγκόσμιας στάθμης της θάλασσας, με κάθε εκατοστό αύξησης να θέτει έξι εκατομμύρια ανθρώπους σε κίνδυνο παράκτιων πλημμύρων.
Η έκθεση καταδεικνύει τη συνεχιζόμενη τάση ταχείας θέρμανσης των ψυχρότερων περιοχών της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένης της Αρκτικής και των Άλπεων. Σε αυτές τις περιοχές, το χιόνι και ο πάγος διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στην επιβράδυνση της κλιματικής αλλαγής, αντανακλώντας την ηλιακή ακτινοβολία πίσω στο διάστημα.
Κίνδυνος για τη βιοποικιλότητα
Η μέση ετήσια θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας στην ευρωπαϊκή περιοχή σημείωσε το υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί ποτέ, σηματοδοτώντας την τέταρτη συνεχή χρονιά ρεκόρ θερμότητας. Αυτή η μακροπρόθεσμη τάση έχει αρνητικές επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα, τα είδη και το φυσικό περιβάλλον.
Τα θαλάσσια κύματα καύσωνα ήταν ευρέως διαδεδομένα το 2025, επηρεάζοντας το 86% της ωκεάνιας περιοχής της Ευρώπης. Επιπλέον, οι συνθήκες ήταν πιο έντονες, με το 36% της περιοχής να βιώνει σοβαρές ή ακραίες συνθήκες – το υψηλότερο ποσοστό που έχει καταγραφεί.
Η Μεσόγειος θάλασσα έχει βιώσει τουλάχιστον μία ημέρα με έντονες συνθήκες θαλάσσιου καύσωνα κάθε χρόνο τα τελευταία τρία χρόνια. Το 2025, η μέση ετήσια θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας ήταν η δεύτερη υψηλότερη που έχει παρατηρηθεί ποτέ. Η έκθεση τονίζει ότι τα πολλαπλά ακραία φαινόμενα του 2025 επηρέασαν τη βιοποικιλότητα στα θαλάσσια και χερσαία οικοσυστήματα. Ως παράδειγμα αναφέρονται τα λιβάδια της Ποσειδωνίας στη Μεσόγειο, τα οποία απειλούνται από την κλιματική αλλαγή. Τα τελευταία 50 χρόνια, η έκτασή τους έχει μειωθεί κατά 34%, και με βάση σενάρια υψηλών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, προβλέπεται περαιτέρω μείωση έως και 75% μέχρι το 2050.
Η καμένη έκταση από πυρκαγιές έφτασε σε επίπεδο ρεκόρ, με περίπου 1,035 εκατομμύρια εκτάρια να έχουν καταστραφεί, όπως και οι εκπομπές αερίων από αυτές τις πυρκαγιές. Ιδιαίτερα έντονη περίοδο πυρκαγιών βίωσε η νοτιοανατολική Ευρώπη. Η Ελλάδα, για παράδειγμα, αντιμετώπισε ένα από τα σοβαρότερα ξεσπάσματα πυρκαγιών των τελευταίων ετών, με τουλάχιστον 50 πυρκαγιές να αναφέρονται σε διάστημα 24 ωρών.
Οι καταιγίδες και οι πλημμύρες επηρέασαν χιλιάδες πολίτες σε όλη την Ευρώπη, αν και οι ακραίες βροχοπτώσεις ήταν λιγότερο εκτεταμένες σε σύγκριση με προηγούμενα έτη. Οι ροές των ποταμών παρέμειναν κάτω του μέσου όρου για έντεκα μήνες του έτους σε όλη την Ευρώπη, με το 70% των ποταμών να παρουσιάζει ετήσιες ροές κάτω του μέσου όρου. Όπως και το 2024, η Νοτιοανατολική Ευρώπη κατέγραψε επίπεδα νερού στις λίμνες κάτω του μέσου όρου. Η λίμνη Πρέσπα συνεχίζει τη μακροχρόνια φθίνουσα τάση της που ξεκίνησε τη δεκαετία του 1960.
Τέλος, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας παρείχαν σχεδόν το ήμισυ της ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρώπης το 2025, με την ηλιακή ενέργεια να σημειώνει νέο ρεκόρ συνεισφοράς, φτάνοντας το 12,5%.
Τα ευρήματα της έκθεσης παρουσιάστηκαν σε συνέντευξη Τύπου, με τη συμμετοχή διεθνών μέσων ενημέρωσης. Πολλές από τις ερωτήσεις επικεντρώθηκαν στην πιθανότητα εμφάνισης του φαινομένου Ελ Νίνιο το 2026. Η γενική γραμματέας του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού, Σελέστε Σάουλο, δήλωσε ότι «το Ελ Νίνιο αποτελεί πάντα σημείο ανησυχίας». Εξήγησε ότι οι θερμοκρασίες της θάλασσας στον Ειρηνικό Ωκεανό αυξάνονται ραγδαία, καθιστώντας πιθανή την επιστροφή των συνθηκών Ελ Νίνιο ήδη από τον Μάιο/Ιούλιο του 2026. «Έτσι οδεύουμε σε πιθανές συνθήκες Ελ Νίνιο», ανέφερε.
Ωστόσο, προσέθεσε ότι «μέχρι στιγμής, έχουμε ένα επίπεδο προβλεψιμότητας που δεν είναι τόσο υψηλό. Επομένως, θα θέλαμε να περιμένουμε μέχρι τον Μάιο για να δούμε αν το φαινόμενο θα εξελιχθεί σε ισχυρό ή ασθενές Ελ Νίνιο».
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ