Το θέμα του λεγόμενου επιτελικού κράτους, η παρουσία εξωκοινοβουλευτικών υπουργών και ο ρόλος των βουλευτών έχει μετατραπεί σε πεδίο αντιπαράθεσης μεταξύ μερίδας της «γαλάζιας» Κοινοβουλευτικής Ομάδας και του Μεγάρου Μαξίμου. Πολλοί εκτιμούν ότι το ζήτημα θα αναδειχθεί και στο επικείμενο Τακτικό Συνέδριο, το οποίο αναμένεται να διεξαχθεί στα μέσα του επόμενου μήνα. Είναι αξιοσημείωτο πως είναι η πρώτη φορά από το 2019 που καταγράφεται μια διάθεση αμφισβήτησης του κεντρικού μοντέλου διακυβέρνησης που ακολουθεί η κυβέρνηση του Κ. Μητσοτάκη.
Μια πρώτη «γεύση» από τα όσα αναμένεται να συζητηθούν στη συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας στις 7 Μαΐου, δόθηκε χθες, μέσω της επιστολής που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα (ΝΕΑ) από πέντε βουλευτές της ΝΔ. Στην επιστολή αυτή υπήρξε σαφής απάντηση από τον πρωθυπουργό Κ. Μητσοτάκη, καθώς και από τον υπουργό Επικρατείας Άκη Σκέρτσο, ο οποίος τις τελευταίες ημέρες δέχεται έντονα πυρά από πρώην υπουργούς και βουλευτές.
Στο εσωτερικό της κυβερνητικής παράταξης, το κλίμα είναι ιδιαίτερα φορτισμένο, ειδικά μετά τις πρόσφατες δικογραφίες που αφορούν τον ΟΠΕΚΕΠΕ και τη συνολική διαχείριση του ζητήματος από το κυβερνητικό επιτελείο. Πολλοί βουλευτές της ΝΔ θεωρούν ότι η διαχείριση αυτή άφησε «ακάλυπτους» τους συναδέλφους τους που εμπλέκονται, υποβαθμίζοντας παράλληλα τον ρόλο των εκλεγμένων μελών της Κοινοβουλευτικής Ομάδας. Αναστάτωση προκάλεσε επίσης η πρόταση του πρωθυπουργού για ασυμβίβαστο μεταξύ της θέσης του υπουργού και του βουλευτή, η οποία τέθηκε σε δημόσιο διάλογο. Αρκετοί βουλευτές δηλώνουν ότι θα ζητήσουν τον λόγο στη συνεδρίαση προκειμένου να εκφράσουν τις διαφωνίες τους και να επιχειρηματολογήσουν εναντίον της πρότασης. Ωστόσο, κατά γενική εκτίμηση, ο βαθύτερος λόγος πίσω από αυτές τις αντιδράσεις είναι η αγωνία για την επανεκλογή, μια προοπτική που, με τα σημερινά ποσοστά της ΝΔ, δεν θεωρείται καθόλου δεδομένη.
Η επιστολή – μανιφέστο των 5 βουλευτών
Υπενθυμίζεται ότι στην επιστολή – μανιφέστο, οι πέντε βουλευτές θέτουν, εμμέσως αλλά σαφώς, το ερώτημα εάν το μοντέλο διακυβέρνησης που εγκαινιάστηκε από το 2019 έχει οδηγήσει σε υπερσυγκέντρωση εξουσιών στο Μέγαρο Μαξίμου και σε υποβάθμιση τόσο των υπουργών όσο και των εκλεγμένων βουλευτών. Οι Αθανάσιος Ζεμπίλης, Ανδρέας Κατσανιώτης, Ξενοφών Μπαραλιάκος, Γιάννης Οικονόμου και Ιωάννης Παππάς, περιγράφουν ένα σύστημα που, παρά την αποτελεσματικότητά του σε περιόδους κρίσης, «δεν αποδεικνύεται το ίδιο αποτελεσματικό σε περιόδους ομαλότητας» και «γεννά ενίοτε ζητήματα θεσμικής ανισορροπίας».
Το Μέγαρο Μαξίμου έκρινε απαραίτητη την απάντηση, και μάλιστα σε ανώτατο επίπεδο. Λίγες ώρες αργότερα, από το βήμα του προσυνεδρίου της ΝΔ στο Ναύπλιο, ο Κ. Μητσοτάκης υπερασπίστηκε το μοντέλο του σύγχρονου, ψηφιακού και αποτελεσματικού κράτους, τονίζοντας ότι «πολιτική στα κουτουρού δεν γίνεται» και ότι οι σοβαρές κυβερνήσεις οφείλουν να σχεδιάζουν με μεθοδικότητα και συνέχεια. Επιπλέον, υπογράμμισε την ανάγκη το κράτος να αντιμετωπίζει όλους τους πολίτες ισότιμα, ανεξάρτητα από πολιτική προέλευση ή κοινωνικά χαρακτηριστικά, επιχειρώντας έτσι να μετατρέψει την εσωκομματική κριτική σε ιδεολογική υπεράσπιση της μεταρρυθμιστικής του ατζέντας.
Ακόμα πιο άμεσος ήταν ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, ο οποίος ανέλαβε το κύριο βάρος της απάντησης προς τους διαφωνούντες. Από το ίδιο βήμα, τόνισε ότι το επιτελικό κράτος είναι ένα «συνεργατικό κράτος», που λειτουργεί ως ομάδα και όχι ως άθροισμα «φέουδων» ή «τιμαρίων», όπου κάθε υπουργός δρα αυτόνομα. Υποστήριξε επίσης ότι το συγκεκριμένο μοντέλο αποτελεί εργαλείο συνέπειας, επιτρέποντας στην κυβέρνηση να τηρεί δεσμεύσεις, να διορθώνει λάθη και να εφαρμόζει πολιτικές με ταχύτητα και αποτελεσματικότητα. Με διάθεση εκτόνωσης, πρόσθεσε ότι «ο εχθρός δεν είναι μέσα», αλλά τα προβλήματα της κοινωνίας, στέλνοντας ένα μήνυμα εσωτερικής ενότητας.
Ωστόσο, κατά γενική εκτίμηση, όσο το κλίμα παραμένει δημοσκοπικά δυσοίωνο για τη ΝΔ, η δημόσια συζήτηση που έχει ανοίξει δύσκολα θα κλείσει. Στο εσωτερικό της ΝΔ, έχει διαμορφωθεί εδώ και καιρό ένα ρεύμα προβληματισμού σχετικά με την αυξημένη επιρροή εξωκοινοβουλευτικών στελεχών, συμβούλων και τεχνοκρατών, οι οποίοι, αν και δεν δοκιμάζονται στην κάλπη, διαθέτουν ισχυρό λόγο στη λήψη αποφάσεων. Βουλευτές, οι οποίοι, όπως υποστηρίζουν, δίνουν καθημερινά μάχες στις περιφέρειές τους, θεωρούν ότι η εμπειρία και η πολιτική νομιμοποίηση των εκλεγμένων δεν αξιοποιούνται όσο θα έπρεπε.