Η χώρα βρίσκεται ήδη σε μια άτυπη προεκλογική τροχιά, με το επίκεντρο των επερχόμενων εκλογών να μην εστιάζεται τόσο στο «ποιος» θα κερδίσει, όσο στο «πόσοι» θα προσέλθουν στις κάλπες.
Το newsletter του webreporter καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.
Σύμφωνα με την τελευταία δημοσκόπηση της εταιρείας Pulse για τον ΣΚΑΪ, η ΝΔ παρουσιάζει πτώση 1,5% (24%), το ΠΑΣΟΚ παραμένει σταθερό στο 12%, ενώ καταγράφεται ντέρμπι μεταξύ της Ελληνικής Λύσης και της Πλεύσης Ελευθερίας για την τρίτη θέση (7,5%).
Το «Κόμμα» του 28,5% που Καθορίζει τις Εκλογές
Πέρα από την επιφανειακή ανάγνωση, δύο κρίσιμα στοιχεία, που δεν έχουν αναλυθεί επαρκώς, αναμένεται να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στην έκβαση της επόμενης εκλογικής αναμέτρησης.
Το πρώτο «κλειδί» αφορά τη «γκρίζα ζώνη», η οποία περιλαμβάνει όσους επιλέγουν την αποχή, το λευκό ή το άκυρο, καθώς και τους αναποφάσιστους. Το δεύτερο «κλειδί» είναι η διάθεση ψήφων σε «άλλο κόμμα» (11%). Συνδυαστικά, αυτά τα δύο στοιχεία αποκαλύπτουν μια εντυπωσιακή πραγματικότητα: το 28,5% του εκλογικού σώματος αποτελεί σήμερα την ισχυρότερη πολιτική δύναμη της χώρας. Αυτή η δεξαμενή ψηφοφόρων δεν είναι απλώς παθητική. Λειτουργεί ως ρυθμιστής που, αν παραμείνει αδρανής, θα προσδιορίσει την έκβαση της μάχης, χαρίζοντας ένα έμμεσο πλεονέκτημα στην κυβερνητική παράταξη και αποτελώντας «ανασταλτικό παράγοντα» για τον προοδευτικό χώρο.
Η Αριθμητική της Αποχής και οι Ισορροπίες Δυνάμεων
Για να γίνει αντιληπτό πώς η συμμετοχή επηρεάζει τις ισορροπίες, μια μικρή ιστορική αναδρομή σε εκλογικές αναμετρήσεις-ορόσημα αποδεικνύεται διαφωτιστική.
Τον Ιανουάριο του 2015, με συμμετοχή 63,94% (6.330.786 ψηφίσαντες), ο ΣΥΡΙΖΑ σημείωσε ιστορικό υψηλό με 36,34%, ενώ η ΝΔ έλαβε 27,81% και το ΠΑΣΟΚ 4,68%. Η μαζική προσέλευση ψήφων λειτούργησε ως καταλύτης για την άνοδο της Αριστεράς, με τα δύο κόμματα του χώρου να συγκεντρώνουν συνολικά πάνω από 41% των συμμετεχόντων, ήτοι 2.535.447 πολίτες.
Οκτώ χρόνια αργότερα, τον Ιούνιο του 2023, η συμμετοχή έπεσε στο 53,74% (5.273.699 ψηφίσαντες) – δηλαδή, 1.057.087 πολίτες επέλεξαν να μην ψηφίσουν. Το αποτέλεσμα ήταν μια πλήρης ανατροπή των συσχετισμών: η ΝΔ ανέβηκε στο 40,56%, ο ΣΥΡΙΖΑ υποχώρησε στο 20,07%, και παρότι το ΠΑΣΟΚ έλαβε 11,46%, τα δύο κόμματα του προοδευτικού χώρου συγκέντρωσαν οριακά μόλις το 30% ή 1.547.500 ψήφους. Συμπερασματικά, μέσα σε αυτή την οκταετία, ο προοδευτικός χώρος έχασε περίπου 1 εκατομμύριο ψήφους (-987.947), αριθμός που αντιστοιχεί σε ένα μεγάλο μέρος των πολιτών που απομακρύνθηκαν από την εκλογική διαδικασία.
Το Στοίχημα της Επόμενης Κάλπης
Αυτή η αριθμητική παρατήρηση δεν είναι τυχαία. Υποδεικνύει ότι η εκλογική κάμψη του προοδευτικού χώρου δεν οφείλεται αποκλειστικά σε μετακινήσεις ψηφοφόρων προς τη ΝΔ, αλλά κυρίως σε μια βαθιά κρίση πολιτικής εκπροσώπησης που οδήγησε εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες στην αποχή.
Οι εκλογές, άλλωστε, δεν κρίνονται μόνο από τις μετακινήσεις ψηφοφόρων μεταξύ κομμάτων, αλλά και από την ικανότητα κινητοποίησης εκείνων που έχουν χάσει την πίστη ότι «κάτι μπορεί να αλλάξει». Σήμερα, αυτή η κατηγορία πολιτών, η «γκρίζα ζώνη» του 28,5%, αποτελεί τη μεγαλύτερη άτυπη πολιτική παράταξη της χώρας.
Επομένως, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο αν η ΝΔ θα χάσει δυνάμεις μέχρι τις εκλογές. Το ουσιαστικό ζητούμενο είναι ποιος θα καταφέρει να επαναφέρει στο πολιτικό προσκήνιο το σχεδόν ένα εκατομμύριο πολίτες που εγκατέλειψαν την κάλπη. Διότι, εάν η αποχή παραμείνει σε υψηλά επίπεδα ή αυξηθεί, οι πολιτικοί συσχετισμοί ενδέχεται να αποδειχθούν πολύ πιο ανθεκτικοί, όπως άλλωστε κατέδειξαν και τα δεδομένα των προηγούμενων αναμετρήσεων.