Νέα ισχυρή προστασία για την πρώτη κατοικία έναντι των πλειστηριασμών αναμένεται να προσφέρει ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός από τις 21 Σεπτεμβρίου 2026. Για πρώτη φορά, οι οφειλέτες θα έχουν τη δυνατότητα να διαχωρίσουν το κύριο σπίτι τους από την υπόλοιπη ακίνητη περιουσία τους, δημιουργώντας ένα νέο μοντέλο αντιμετώπισης του ιδιωτικού χρέους, εμπνευσμένο από τη λογική του νόμου Κατσέλη.
Η ουσιαστική αλλαγή επιτρέπει τη διάσωση της κύριας κατοικίας, ενώ παράλληλα προβλέπει τη ρευστοποίηση εξοχικών, οικοπέδων και άλλων ακινήτων για την αποπληρωμή των οφειλών. Αυτή η εξέλιξη είναι ζωτικής σημασίας για νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην εξυπηρέτηση των χρεών τους, αλλά διαθέτουν περισσότερα από ένα ακίνητα. Μέχρι σήμερα, η συνολική αξία της περιουσίας επηρέαζε την πρόταση ρύθμισης. Με το νέο σύστημα, ο οφειλέτης αποκτά τη δύναμη να ζητήσει ειδική μεταχείριση για το σπίτι του, αποδεχόμενος την εκποίηση των υπόλοιπων περιουσιακών στοιχείων ως αντάλλαγμα για τη διάσωσή του.
Η «φόρμουλα» για να σωθεί το σπίτι
Η βασική καινοτομία εστιάζει στον τρόπο υπολογισμού της ρύθμισης. Όταν ο οφειλέτης επιλέγει τη διάσωση της κύριας κατοικίας, η πρόταση του Εξωδικαστικού θα βασίζεται στην αξία του συγκεκριμένου ακινήτου και όχι στο σύνολο της υπόλοιπης ακίνητης περιουσίας του. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικά χαμηλότερη δόση και σε μεγαλύτερο «κούρεμα» των οφειλών, προσαρμόζοντας τη ρύθμιση στην πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής του νοικοκυριού και στην αξία της κατοικίας που επιδιώκεται να διασωθεί.
Το τίμημα, ωστόσο, είναι σαφές: τα υπόλοιπα ακίνητα δεν προστατεύονται πλέον παράλληλα με την κύρια κατοικία. Εφόσον ο οφειλέτης επιλέξει το νέο μοντέλο, αυτά μπορούν να οδηγηθούν σε διαδικασία ρευστοποίησης μέσω ηλεκτρονικού πλειστηριασμού, με τα έσοδα να κατευθύνονται στην ικανοποίηση των πιστωτών.
Έως 420 δόσεις και χαμηλότερη μηνιαία επιβάρυνση
Η νέα αυτή δυνατότητα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς συνδυάζεται με τη μακρά διάρκεια αποπληρωμής που προβλέπει ο Εξωδικαστικός για οφειλές προς τράπεζες και servicers. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ρύθμιση μπορεί να φτάσει έως και τις 420 μηνιαίες δόσεις (35 χρόνια), γεγονός που μπορεί να μειώσει δραστικά το ύψος της μηνιαίας δόσης.
Η νέα ρύθμιση έρχεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο διεύρυνσης του Εξωδικαστικού. Από τον Ιούλιο του 2026, το ελάχιστο ύψος οφειλής για την ένταξη στον Μηχανισμό μειώθηκε από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ, διευρύνοντας έτσι το κοινό των οφειλετών που μπορούν να αναζητήσουν λύση μέσω της πλατφόρμας. Παράλληλα, έχουν διευρυνθεί τα κριτήρια επιλεξιμότητας για την υποχρεωτική συναίνεση των πιστωτών, με στόχο την ενσωμάτωση περισσότερων νοικοκυριών και επιχειρήσεων σε αυτοματοποιημένες λύσεις ρύθμισης.
Η κρίσιμη ημερομηνία
Για τους οφειλέτες που αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο απώλειας της κατοικίας τους, η ημερομηνία-κλειδί είναι η 21η Σεπτεμβρίου 2026. Από αυτή την ημερομηνία, ενεργοποιείται η δυνατότητα διαχωρισμού της κύριας κατοικίας από την υπόλοιπη περιουσία στο πλαίσιο του Εξωδικαστικού Μηχανισμού.