Η αποδοτική διαχείριση του δημόσιου χρέους υπήρξε ο θεμελιώδης παράγοντας πίσω από τις τρεις διαδοχικές αναβαθμίσεις της πιστοληπτικής ικανότητας της Ελλάδας, της Κύπρου και της Πορτογαλίας, όπως επισημαίνει ο οίκος αξιολόγησης Fitch σε αναλυτική έκθεσή του.
Οι δείκτες χρέους προς ΑΕΠ παρουσίασαν εντυπωσιακή πτώση στις τρεις αυτές χώρες, υποχωρώντας από τα υψηλά επίπεδα του 2020 και φτάνοντας σε επίπεδα χαμηλότερα σε σύγκριση με την προ πανδημίας περίοδο. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με τη συνολική Ευρωζώνη, όπου η μείωση ήταν πολύ πιο περιορισμένη.
Αυτή η σημαντική απομόχλευση βελτίωσε άμεσα τα αποτελέσματα του Μοντέλου Αξιολόγησης Κρατικού Αξιόχρεου του Fitch. Επιπλέον, η ενίσχυση της υγείας του τραπεζικού τομέα σε Ελλάδα και Κύπρο, σε συνδυασμό με τη βελτίωση της εξωτερικής θέσης της Πορτογαλίας, επέτρεψαν στον οίκο να άρει τους περιορισμούς στις αξιολογήσεις του, ανοίγοντας τον δρόμο για τις διαδοχικές αναβαθμίσεις.
Πρωτογενή πλεονάσματα: Η διαφορά που ξεχώρισε την Ελλάδα από Ιταλία και Ισπανία
Ενώ η ισχυρή οικονομική ανάπτυξη αποτέλεσε τον κύριο πυλώνα για τη μείωση του χρέους, ο καταλύτης που διαφοροποίησε τις τρεις χώρες ήταν η συνεπής δημοσιονομική πολιτική και η δημιουργία βιώσιμων πρωτογενών πλεονασμάτων.
Αυτό ακριβώς το στοιχείο τις διαχώρισε από την Ιταλία και την Ισπανία, οι οποίες, παρά τις ευνοϊκές συνθήκες ανάπτυξης, αναβαθμίστηκαν μόνο κατά μία βαθμίδα. Η Ιταλία αναμένεται να καταγράψει μικρά πρωτογενή πλεονάσματα από το 2024, ενώ η Ισπανία δεν παρουσιάζει πλεόνασμα.
Η πορεία του ελληνικού χρέους και η υπεραπόδοση της ελληνικής οικονομίας
Το δημόσιο χρέος της Ελλάδας σημείωσε τη μεγαλύτερη απόλυτη υποχώρηση μεταξύ των τριών κρατών, με τα εξής χαρακτηριστικά:
- 2020: 209% του ΑΕΠ
- 2025: 146% του ΑΕΠ (μείωση κατά ~37 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με τα προ πανδημίας επίπεδα, ενώ στη συντριπτική πλειονότητα της Ευρωζώνης το χρέος είναι κατά 4 μονάδες υψηλότερο)
- 2029 (πρόβλεψη Fitch): Περαιτέρω υποχώρηση στο 125% του ΑΕΠ
Η ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας έφτασε το 22% την περίοδο 2021-2025 (έναντι 13,5% στην Ευρωπαϊκή Ένωση), συμβάλλοντας από μόνη της στη μείωση του ελληνικού χρέους κατά 36 ποσοστιαίες μονάδες.
Νέες προκλήσεις και το μήνυμα προς την Ευρώπη
Ο οίκος Fitch υπογραμμίζει ότι οι κινητήριες δυνάμεις της ανάκαμψης αρχίζουν να χάνουν τη δυναμική τους. Ο τουρισμός έχει επιστρέψει στα προ πανδημίας επίπεδα, οι εκταμιεύσεις από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας κορυφώνονται το 2026, ενώ το αρνητικό πραγματικό κόστος δανεισμού εξαλείφεται.
Καθώς αυτοί οι παράγοντες εξασθενούν, τα πρωτογενή πλεονάσματα θα επωμιστούν μεγαλύτερο μέρος του βάρους της απομόχλευσης. Η διατήρησή τους, ωστόσο, γίνεται πιο απαιτητική, δεδομένης της γήρανσης του πληθυσμού, των αυξανόμενων δεσμεύσεων για την άμυνα και της φθίνουσας πολιτικής συναίνεσης.
Παράλληλα, ο οίκος στέλνει ένα σαφές μήνυμα προς τις υπόλοιπες υψηλά χρεωμένες ευρωπαϊκές οικονομίες, όπως η Αυστρία, το Βέλγιο, η Γαλλία, η Φινλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο:
Ένα δίδαγμα για τα άλλα κράτη της Ευρώπης με υψηλό δημόσιο χρέος είναι ότι οι διαρκείς αναβαθμίσεις της πιστοληπτικής ικανότητας βασίζονται σε πρωτογενή πλεονάσματα που διατηρούνται επί σειρά ετών και από διαδοχικές κυβερνήσεις, και όχι μόνο σε ευνοϊκές μακροοικονομικές συνθήκες.