Η Αθήνα αναλαμβάνει ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής, στηρίζοντας τη δημιουργία Κέντρων Επιστροφής μεταναστών σε τρίτες χώρες. Ως η μοναδική χώρα του ευρωπαϊκού Νότου που συμμετέχει στην αποκαλούμενη «Ομάδα Πυρήνα», μαζί με τη Δανία, την Αυστρία, τη Γερμανία και την Ολλανδία, η Ελλάδα συμβάλλει στον σχεδιασμό ενός συγκεκριμένου οδικού χάρτη για τη λειτουργία των «Return Hubs». Σε αυτές τις δομές θα μεταφέρονται άτομα που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για διεθνή προστασία.
Το newsletter του webreporter καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.
Στη σύνοδο της Κοπεγχάγης, ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, εκπροσώπησε την Ελλάδα, χαρακτηρίζοντας τη δημιουργία των κέντρων «επιτακτική εθνική ανάγκη». Αποκάλυψε δε ότι έχουν ήδη ξεκινήσει τεχνικές διαβουλεύσεις με πιθανές τρίτες χώρες. Στόχος της κυβέρνησης είναι η εφαρμογή του μοντέλου, αξιοποιώντας τον νέο Ευρωπαϊκό Κανονισμό Επιστροφών, ο οποίος αναμένεται να τεθεί σε ισχύ το φθινόπωρο του 2026.
Στις δηλώσεις του μετά τη συνάντηση, ο κ. Πλεύρης τόνισε:
«Η σημερινή συνάντηση των υπουργών της Ομάδας Πυρήνα στην Κοπεγχάγη αποτελεί ένα ορόσημο για την ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική. Αποδεικνύουμε στην πράξη ότι η Ευρώπη μπορεί να σχεδιάζει και να εφαρμόζει τολμηρές, καινοτόμες και αποτελεσματικές λύσεις. Για την ελληνική κυβέρνηση, η θέση μας είναι απολύτως σαφής και αδιαπραγμάτευτη: η δημιουργία των Κέντρων Επιστροφής (Return Hubs) θα στηριχθεί στην απόλυτη νομιμότητα.
Το μοντέλο αυτό θα λειτουργήσει με πλήρη σεβασμό στο Ευρωπαϊκό και το Διεθνές Δίκαιο. Για να μετατρέψουμε αυτή την πολιτική βούληση σε απτή πραγματικότητα, συμφωνήσαμε σήμερα σε έναν συγκεκριμένο Οδικό Χάρτη Νομικών Απαιτήσεων και Εθνικών Χρονοδιαγραμμάτων. Παράλληλα, θέλω να τονίσω ότι οι τεχνικές συναντήσεις και οι διαβουλεύσεις με υποψήφιες τρίτες χώρες έχουν ήδη ξεκινήσει.
Είμαστε ιδιαίτερα αισιόδοξοι ότι πολύ σύντομα θα είμαστε σε θέση να καταλήξουμε σε μια αμοιβαία επωφελή συμφωνία, που θα θέσει σε εφαρμογή το μοντέλο. Για την Ελλάδα -μια χώρα που βρίσκεται στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και σηκώνει δυσανάλογο βάρος διαχείρισης των ροών- η εφαρμογή των Κέντρων Επιστροφής δεν αποτελεί απλώς μια θεωρητική επιλογή, αλλά επιτακτική εθνική ανάγκη.
Η Πατρίδα μας αποδεικνύει ότι παραμένει στην πρώτη γραμμή της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης, αλλά ταυτόχρονα λαμβάνει πρωτοβουλίες αποτροπής. Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε η Ελλάδα να μετατρέπεται σε μόνιμο σημείο εγκλωβισμού για όσους δεν δικαιούνται διεθνή προστασία. Συνδυάζοντας τη νομική αυστηρότητα, τον στρατηγικό σχεδιασμό και τη στενή συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς, χτίζουμε ένα σύστημα επιστροφών που είναι δίκαιο, αλλά πάνω από όλα αποτελεσματικό για την προστασία των συνόρων μας και την αποκατάσταση της τάξης».
Τι είναι τα «return hubs»
Στις δομές αυτές θα μπορούν να μεταφέρονται άτομα για τα οποία έχει εκδοθεί τελεσίδικη απόφαση επιστροφής, εφόσον υπάρχει σχετική συμφωνία μεταξύ κράτους-μέλους της ΕΕ και της χώρας που θα τα φιλοξενεί. Από το μέτρο εξαιρούνται ρητά οι ασυνόδευτοι ανήλικοι. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επισημαίνει ότι οι χώρες που θα φιλοξενούν τέτοια κέντρα θα πρέπει να σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα, το διεθνές δίκαιο και την αρχή της μη επαναπροώθησης, η οποία απαγορεύει την επιστροφή προσώπων σε περιοχές όπου κινδυνεύουν με διώξεις ή απάνθρωπη μεταχείριση.
Μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί ποια χώρα ή ποιες χώρες θα φιλοξενήσουν τις συγκεκριμένες δομές. Ωστόσο, μεταξύ των σεναρίων που έχουν συζητηθεί βρίσκονται αφρικανικές χώρες, με τη Ρουάντα και την Ουγκάντα να εμφανίζονται ως πιθανές επιλογές. Στόχος των πέντε χωρών είναι να υπάρξει συμφωνία με χώρα εκτός ΕΕ και να καταστεί εφικτή η λειτουργία ενός πρώτου Return Hub μέσα στο 2027.
Αντιδράσεις από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων
Σύμφωνα με τις προβλέψεις του κανονισμού, το σχέδιο θα εφαρμοστεί σε συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς, όπως η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης, με σεβασμό στο ευρωπαϊκό και το διεθνές δίκαιο. Ωστόσο, η προοπτική μεταφοράς μεταναστών σε κέντρα εκτός ευρωπαϊκού εδάφους προκαλεί ήδη αντιδράσεις από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι οποίες προειδοποιούν για τον κίνδυνο ανεπαρκών συνθηκών διαβίωσης και ελλιπούς προστασίας των δικαιωμάτων τους.
Σχετικά άρθρα:
- Η νέα δρακόντεια νομοθεσία της ΕΕ για τους μετανάστες: Τα «return hubs» εκτός Ευρώπης και οι fast track επιστροφές