Νέες ψηφιακές μέθοδοι φέρνουν στο φως την πραγματική οικονομική κατάσταση δανειοληπτών που προσπαθούν να παραπλανήσουν τα δικαστήρια.
Οι στρατηγικοί κακοπληρωτές, που εμφανίζονται οικονομικά αδύναμοι ενώπιον των δικαστηρίων με σκοπό να αποσπάσουν ευνοϊκές αποφάσεις, βρίσκονται πλέον εκτεθειμένοι. Οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers) υιοθετούν εξελιγμένες ερευνητικές μεθόδους, οι οποίες περιλαμβάνουν ακόμη και την ανάλυση αναρτήσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Η εποχή όπου ο εντοπισμός περιουσίας και ο έλεγχος φερεγγυότητας περιορίζονταν αποκλειστικά σε υποθηκοφυλακεία, κτηματολόγια και φορολογικές δηλώσεις Ε1 έχει παρέλθει. Στον αγώνα για τη διαχείριση και εκκαθάριση των Μη Εξυπηρετούμενων Ανοιγμάτων (NPLs), οι servicers αξιοποιούν πλέον ενεργά την ψηφιακή παρουσία των δανειοληπτών στα κοινωνικά δίκτυα. Καταλυτικό ρόλο σε αυτή τη νέα νομική και επιχειρησιακή προσέγγιση διαδραματίζει μια πρόσφατη δικαστική απόφαση (7781/2026 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών), η οποία νομιμοποιεί τη χρήση δημοσίως αναρτημένου περιεχομένου ως αποδεικτικό στοιχείο.
Δήλωνε άνεργη και φτωχή, αλλά…
Η δικαστική αυτή απόφαση αφορούσε δανειολήπτρια που ζητούσε την προστασία της κύριας κατοικίας της, επικαλούμενη τον Ν. 3869/2010 (Νόμος Κατσέλη). Η ίδια δήλωνε άνεργη από το 2012 και παρουσίαζε μηδενικά ή εξαιρετικά χαμηλά εισοδήματα.
Ωστόσο, η πιστώτρια εταιρεία προσκόμισε στο δικαστήριο εκτυπώσεις από το δημόσιο προφίλ της δανειολήπτριας στο Facebook. Μέσω αυτών των αναρτήσεων, αποδείχθηκε ότι η οφειλέτρια δεν ήταν άνεργη, καθώς προωθούσε ενεργά τις πωλήσεις μιας κερδοφόρας οικογενειακής επιχείρησης κοσμημάτων, η οποία, αν και τυπικά ανήκε στην αδερφή της, στην πραγματικότητα λειτουργούσε μέσω εκείνης.
Το δικαστήριο απέρριψε τους ισχυρισμούς της δανειολήπτριας σχετικά με την προστασία των προσωπικών της δεδομένων, θέτοντας μια σαφή νομολογιακή βάση:
- Δεδομένα και αναρτήσεις που δημοσιεύονται στο διαδίκτυο χωρίς αυστηρές ρυθμίσεις ιδιωτικότητας (privacy settings) είναι ελεύθερα προσβάσιμα και δεν καλύπτονται από τις προστατευτικές διατάξεις του GDPR και του νόμου περί προσωπικών δεδομένων.
- Η απόκρυψη πραγματικών εισοδημάτων και επαγγελματικής δραστηριότητας συνιστά «ανειλικρινή δήλωση», η οποία στερεί από τον οφειλέτη κάθε ευνοϊκή μεταχείριση και οδηγεί στην απόρριψη της αίτησης ρύθμισης.
Επικαλούμενο παλαιότερη απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου (1/2017), το Πρωτοδικείο τόνισε ότι, ακόμη και σε περιπτώσεις ιδιωτικών αναρτήσεων, το συνταγματικό δικαίωμα του πιστωτή για δικαστική προστασία έναντι δόλιων συμπεριφορών υπερισχύει κατά τη στάθμιση των δικαιωμάτων.
OSINT: Το ψηφιακό «σκανάρισμα» της οικονομικής ζωής
Για τα χαρτοφυλάκια δεκάδων δισεκατομμυρίων ευρώ που διαχειρίζονται οι servicers, η ταχύτητα ρευστοποίησης και ο ρυθμός ανακτήσεων είναι κρίσιμες παράμετροι. Πλέον, τα νομικά τμήματα ενσωματώνουν συστηματικά πρακτικές Open Source Intelligence (OSINT). Η έρευνα ανοιχτών πηγών επιτρέπει τη χαρτογράφηση της πραγματικής οικονομικής κατάστασης του οφειλέτη σε πραγματικό χρόνο.
Μέσω της συλλογής ψηφιακών ιχνών επιτυγχάνεται:
- Ο εντοπισμός αδήλωτων ή «σκιωδών» επαγγελματικών δραστηριοτήτων, συχνά μέσω παρένθετων προσώπων.
- Η τεκμηρίωση ενός επιπέδου διαβίωσης (πολυτελή ταξίδια, γεύματα, σκάφη αναψυχής) που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις δηλωθείσες φορολογικές δηλώσεις.
- Η καταγραφή δημόσιων σχέσεων και συνεργασιών που υποδεικνύουν κρυμμένα εισοδήματα.
Επίδραση και στους εξωδικαστικούς συμβιβασμούς
Ο άμεσος αντίκτυπος αυτής της νομολογίας επεκτείνεται πολύ πέρα από τις δικαστικές αίθουσες, μεταβάλλοντας την ισορροπία δυνάμεων και στους εξωδικαστικούς συμβιβασμούς. Οι servicers αποκτούν ένα αδιαμφισβήτητο διαπραγματευτικό πλεονέκτημα: Η παρουσίαση των ψηφιακών τεκμηρίων καταρρίπτει εκ των προτέρων το αφήγημα της οικονομικής δυσπραγίας, ωθώντας τους στρατηγικούς κακοπληρωτές να συναινέσουν ταχύτερα σε βιώσιμες ρυθμίσεις αποπληρωμής, προκειμένου να αποφύγουν τις κατασχέσεις και τους πλειστηριασμούς.
Παράλληλα, τα εργαλεία ψηφιακής ανάλυσης διευκολύνουν τον κρίσιμο διαχωρισμό των περιπτώσεων μη εξυπηρετούμενων δανείων. Οι εταιρείες διαχείρισης μπορούν πλέον με χαμηλό κόστος να διακρίνουν τους αποδεδειγμένα ασυνεπείς που διαθέτουν κρυμμένο πλούτο, εστιάζοντας εκεί τις εντατικές νομικές ενέργειες.