Την ειλικρινή του θλίψη για τις απώλειες αθώων ζωών στους σεισμούς της Βενεζουέλας, συμπολιτών Πορτογάλων και Βενεζουελάνων πορτογαλικής καταγωγής, εξέφρασε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ξεκινώντας τις κοινές δηλώσεις με τον Πορτογάλο ομόλογό του, Λούις Μοντενέγκρο, στο Μέγαρο Μαξίμου. Παρά τις γεωγραφικές τους διαφορές, Ελλάδας και Πορτογαλίας, ο πρωθυπουργός υπογράμμισε πως οι δύο χώρες μοιράζονται πολύ περισσότερα κοινά στοιχεία παρά διαφορές.
«Είμαστε δύο έθνη με ναυτική παράδοση, ευρεία θαλάσσια παρουσία και μεγάλη διασπορά, χαρακτηριζόμενα από την εξωστρέφεια. Πέρα από τις κοινές θαλάσσιες ρίζες, μας συνδέει βαθύτερα η κατοχύρωση της δημοκρατικής μας πορείας, μετά από επώδυνες δικτατορικές εμπειρίες, μέσω της ένταξής μας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα. Μια στρατηγική επιλογή που εδραίωσε το πολίτευμα, το κράτος δικαίου και τη σταθερότητα. Η συμμετοχή αυτή, παράλληλα με της Ισπανίας, ενίσχυσε τη μεσογειακή διάσταση της Ευρώπης, αναδεικνύοντας τον Ευρωπαϊκό Νότο σε σημαντικό παράγοντα διαμόρφωσης κοινών ευρωπαϊκών πολιτικών.
Οι διμερείς μας σχέσεις είναι άριστες, με σημαντικά περιθώρια περαιτέρω ενίσχυσης, τόσο σε οικονομικό και εμπορικό επίπεδο, όσο και στη συνεργασία στην άμυνα και την αμυντική βιομηχανία, όπου η Πορτογαλία σημειώνει αξιοσημείωτη πρόοδο. Η πρόσφατη επίσκεψη του Έλληνα Υπουργού Εθνικής Άμυνας στη Λισσαβόνα και την Μπέζα ενισχύει αυτή την προοπτική, καθώς η γεωπολιτική πραγματικότητα επιτάσσει την οικοδόμηση ισχυρότερης αμυντικής βάσης. Όπως φάνηκε και στη σύνοδο του ΝΑΤΟ, η Ευρώπη οφείλει να αναλάβει μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για τη συλλογική της ασφάλεια, κάτι που συνεπάγεται αυξημένες επενδύσεις, κοινή αμυντική παραγωγή και επιχειρησιακή ετοιμότητα. Επιπλέον, είναι κρίσιμο να ενεργοποιηθεί στην πράξη η Ρήτρα Αμοιβαίας Συνδρομής του Άρθρου 42-7 της Συνθήκης της ΕΕ.
Συζητήσαμε, επίσης, για την πολιτική προστασία. Και οι δύο χώρες μας αντιμετωπίζουμε την κλιματική κρίση, η οποία πλέον πλήττει ολόκληρη την Ευρώπη. Η Πορτογαλία υπέστη πέρυσι και φέτος σοβαρές δασικές πυρκαγιές και ακραία φαινόμενα, με βαρύ τίμημα, κάτι που δυστυχώς γνωρίζουμε πολύ καλά στην Ελλάδα.
Στο μεταναστευτικό, συμφωνούμε ότι η προστασία των εξωτερικών συνόρων πρέπει να συνδυάζεται με την καταπολέμηση των δικτύων διακινητών, την αποτελεσματική πολιτική επιστροφών και τη δημιουργία νόμιμων οδών που καλύπτουν τις ανάγκες των κρατών μελών. Ευχαριστώ την Πορτογαλία για τη διαχρονική συμβολή της σε ευρωπαϊκές αποστολές προστασίας συνόρων και για τη στήριξή της προς την Ελλάδα. Η μείωση των ροών οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη σταθερή παρουσία της Frontex, την οποία και εσείς στελεχώνετε.
Συζητήσαμε, ακόμη, κρίσιμα ζητήματα της ευρωπαϊκής ατζέντας, ενόψει σημαντικών αποφάσεων και δύσκολων διαπραγματεύσεων, με την Ελλάδα να ετοιμάζεται για την ανάληψη της προεδρίας του Συμβουλίου. Κεντρικό θέμα αποτελούν οι διαπραγματεύσεις για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο. Η Ευρώπη αντιμετωπίζει μια νέα πραγματικότητα: καλείται να ενισχύσει την άμυνά της, να επιταχύνει την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, να προστατεύσει τα σύνορά της και να διατηρήσει την ανταγωνιστικότητά της.
Όλες αυτές οι προκλήσεις απαιτούν αντίστοιχη χρηματοδότηση. Δεν μπορούμε να πορευτούμε με έναν προϋπολογισμό σχεδιασμένο για το χθες. Χρειαζόμαστε μια τολμηρή προσέγγιση, αντάξια των φιλοδοξιών μας, με εργαλεία κατάλληλα για επενδύσεις σε ευρωπαϊκά δημόσια αγαθά, την άμυνα, την ενεργειακή ασφάλεια και τις κρίσιμες υποδομές. Η θέση μας είναι σαφής: η Ευρώπη δεν μπορεί να κάνει περισσότερα με λιγότερα. Για να ανταποκριθούμε στις νέες απαιτήσεις, οφείλουμε να εξασφαλίσουμε τα αναγκαία μέσα, διατηρώντας παράλληλα, και σε αυτό η θέση μας είναι κοινή και αδιαπραγμάτευτη, τους πυλώνες της συνοχής και της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Η συζήτηση για τους νέους πόρους πρέπει να γίνει με θάρρος και τόλμη. Πρέπει να αναγνωριστεί ότι οι ισχυρές οικονομίες της Ευρώπης ωφελούνται κατά κύριο λόγο από την ενιαία αγορά, και αυτό πρέπει να αντανακλάται στις αποφάσεις για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.
Ο πρωθυπουργός της Πορτογαλίας, Λούις Μοντενέγκρο, τόνισε κατά τις κοινές δηλώσεις, πως Ελλάδα και Πορτογαλία είναι παράδειγμα σταθερότητας και εργασίας, ξεχωρίζοντας ως προορισμοί επενδύσεων. Ευχαρίστησε για τη φιλία και τη συνεργασία, αναφερόμενος στην κοινή συμμετοχή στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ και επαινώντας την πορεία της ελληνικής οικονομίας. «Είμαστε από το 2014 στη Frontex στο πλευρό της Ελλάδας. Η Ελλάδα είναι τα εξωτερικά σύνορα της Ευρώπης», δήλωσε, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για ενισχυμένη συνεργασία και κοινούς στόχους.
Ο κ. Μοντενέγκρο επεσήμανε το όραμα μιας Ευρώπης που συνεργάζεται οικονομικά, απλοποιεί διαδικασίες και καταπολεμά τη γραφειοκρατία, με στόχο τη διασφάλιση του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου και των εργαλείων συνοχής και ΚΑΠ. «Είναι το πλαίσιο που κερδίζει αυτός που παράγει και έχει κοινούς στόχους για να δώσει στους λαούς τη δυνατότητα να φέρουν εις πέρας τα σχέδιά τους», υπογράμμισε.
Αναφέρθηκε στη σημασία της κοινής στάσης στην Ευρώπη, το ΝΑΤΟ και τη Μεσόγειο, για τη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας, της παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης και των ευρωπαϊκών αξιών, υπογραμμίζοντας ότι η Ουκρανία είναι θύμα της Ρωσίας. «Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την εμπειρία της Ελλάδας στο Συμβούλιο Ασφαλείας», ανέφερε, κάνοντας λόγο για την επιτυχημένη πορεία της οικονομίας και των δύο χωρών.
Σχετικά με τις πυρκαγιές και τις πλημμύρες, ο κ. Μοντενέγκρο δήλωσε πως οι δύο χώρες είναι σε συναγερμό, ευχαριστώντας την Ελλάδα για τη βοήθειά της. Για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, τόνισε τη διάθεση εύρεσης λύσης για τη δημιουργία ιδίων πηγών και μεγαλύτερου προϋπολογισμού, υπογραμμίζοντας τη συμβολή κάθε χώρας βάσει των ικανοτήτων της και την ουσιαστική προσπάθεια του Νότου. «Η δημιουργία κοινού πλαισίου είναι σημαντική. Να συνεργαστούμε για να έχουμε κοινό οικονομικό πλαίσιο για την Ευρώπη».
Ερωτηθείς για τα τραύματα της οικονομικής κρίσης, δήλωσε πως οι δύο χώρες συνεργάστηκαν για την αντιστροφή της δύσκολης κατάστασης, με ορατά αποτελέσματα. «Είμαστε χώρες με σταθερότητα, έχουμε μειώσει το χρέος μας. Αυτό με μεγάλη προσπάθεια των ανθρώπων, του κράτους. Έχουμε δώσει στην Ευρώπη καλό παράδειγμα. Η Ελλάδα, η Πορτογαλία και η Ισπανία δέχθηκαν πολύ πίεση που έφερε στα όριά της την οικονομική μας δυνατότητα».