Η Ελλάδα εστιάζει στην επιτάχυνση των ερευνών για τον εντοπισμό πιθανών κοιτασμάτων υδρογονανθράκων, με τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου, να θέτει ως πρωταρχικό στόχο την πρώτη ερευνητική γεώτρηση στις αρχές του 2027. Η γεώτρηση, η οποία αποτελεί συνεργασία των εταιρειών ExxonMobil, Energean και HELLENiQ ENERGY, επικεντρώνεται στο Ιόνιο Πέλαγος. Παράλληλα, η Chevron προγραμματίζει την έναρξη σεισμικών ερευνών πριν από το τέλος του 2026 σε θαλάσσιες περιοχές που εκτείνονται από το Ιόνιο έως την Κρήτη.
Σε συνέντευξή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο κ. Παπασταύρου τόνισε ότι, παρά το ιδιαίτερα απαιτητικό χρονοδιάγραμμα, οι καθορισμένοι ορόσημοι τηρούνται. Όπως ανέφερε, η κοινοπραξία που προχωρά στην ερευνητική γεώτρηση εκτιμά την πιθανότητα επιτυχίας στο 15-16%, ποσοστό που θεωρείται υψηλό για αυτή τη δραστηριότητα, προβλέποντας δυνητική ποσότητα φυσικού αερίου της τάξης των 270 δισ. κυβικών μέτρων. Ωστόσο, διευκρίνισε ότι μόνο η γεώτρηση θα μπορέσει να επιβεβαιώσει αν πρόκειται για εμπορικά εκμεταλλεύσιμο κοίτασμα.
Σε περίπτωση θετικού αποτελέσματος, ο υπουργός εκτίμησε ότι οι επιπτώσεις θα είναι πολύ ευρύτερες από το συγκεκριμένο οικόπεδο. Θα μπορούσαν να δημιουργηθούν σημαντικά δημόσια έσοδα, ενώ παράλληλα θα ανοίξει ο δρόμος για περαιτέρω έρευνες σε ευρύτερες ελληνικές θαλάσσιες περιοχές. Επιπλέον, μια πιθανή παραγωγή φυσικού αερίου από την Ελλάδα θα ενίσχυε την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης και θα αναβάθμιζε τη γεωπολιτική και ενεργειακή σημασία της χώρας στην Αν. Μεσόγειο και στα Βαλκάνια.
Ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε την ανάγκη για «συγκρατημένη αισιοδοξία», επισημαίνοντας ότι ο τομέας των υδρογονανθράκων απαιτεί θεσμική σοβαρότητα, συνέπεια στα χρονοδιαγράμματα και διακομματική προσέγγιση, αποφεύγοντας τους πρόωρους πανηγυρισμούς.
Σχετικά με το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ, ο κ. Παπασταύρου διέψευσε κατηγορηματικά τα δημοσιεύματα περί αλλαγής της όδευσης του GSI, χαρακτηρίζοντάς τα «απολύτως ανακριβή» και καταρρίπτοντας έτσι τις φήμες για υποτιθέμενο ανασχεδιασμό της πορείας του καλωδίου.
ΕΡΩΤΗΣΗ: Ποιο είναι το βασικό μήνυμα που προκύπτει από τις επαφές σας αυτή την εβδομάδα στον ενεργειακό τομέα;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: «Στις επαφές που είχα στη Νέα Υόρκη με εκπροσώπους τόσο της Chevron όσο και της ExxonMobil επιβεβαιώθηκε ότι τα ορόσημα που έχουμε θέσει για τις έρευνες θα τηρηθούν. Αυτό αφορά τόσο την έναρξη των σεισμικών ερευνών πριν από το τέλος του 2026 για τη Chevron όσο και την πρώτη ερευνητική γεώτρηση, από την Energean, τη HELLENiQ ENERGY και την ExxonMobil, τους πρώτους μήνες του 2027. Αυτό είναι και το βασικό μήνυμα».
ΕΡΩΤΗΣΗ: Άρα ο σχεδιασμός προχωρά κανονικά. Τι ποσοστό επιτυχίας εκτιμάται;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: «Ο σχεδιασμός, παρά το πολύ εντατικό χρονοδιάγραμμα, προχωρά κανονικά. Προγραμματίζεται η έναρξη των σεισμικών ερευνών πριν από το τέλος του 2026 από τη Chevron στο Ιόνιο, στη συνέχεια νότια της Πελοποννήσου και νότια της Κρήτης. Επιπροσθέτως, προχωρά και η ερευνητική γεώτρηση στο βορειοδυτικό Ιόνιο από την Energean, τη HELLENiQ Energy και την ExxonMobil τους πρώτους μήνες του 2027. Η κοινοπραξία εκτιμά ότι η πιθανότητα επιτυχίας είναι στο 15-16%, η οποία για τον τομέα των υδρογονανθράκων είναι ενθαρρυντική. Το πιο σημαντικό είναι ότι οι αμερικανικές εταιρείες προχωρούν σύμφωνα με τον αρχικό σχεδιασμό που έχουμε από κοινού συμφωνήσει».
ΕΡΩΤΗΣΗ: Πόσο σημαντική είναι για την Ελλάδα αυτή η προσπάθεια, δεδομένου ότι επί δεκαετίες δεν είχε υπάρξει ανάλογη κινητικότητα;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: «Είναι καθοριστικής σημασίας. Έχουμε υποχρέωση να διερευνήσουμε τον ενεργειακό πλούτο της χώρας. Είναι υποχρέωσή μας προς τους Έλληνες πολίτες και είναι κάτι το οποίο αφορά και εμάς και τις επόμενες γενιές. Επιπλέον, είναι κάτι που έχουν κάνει όλες οι χώρες της περιοχής. Η Κύπρος, η Αίγυπτος, το Ισραήλ, η Ιταλία. Είχε μείνει πίσω η Ελλάδα – και τώρα ουσιαστικά προχωράμε για να διαπιστώσουμε τι υπάρχει, μαζί με τις αμερικανικές εταιρείες ενέργειας, οι οποίες μάλιστα συνεργάζονται και εμπιστεύονται ελληνικές εταιρείες, Έλληνες μηχανικούς και γεωεπιστήμονες. Είναι διπλή ψήφος εμπιστοσύνης για την Ελλάδα».
ΕΡΩΤΗΣΗ: Πέρα από το ποσοστό πιθανότητας επιτυχίας του 15-16%, υπάρχει κάποια εκτίμηση για την ποσότητα φυσικού αερίου που ενδέχεται να υπάρχει;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: «Η κοινοπραξία έχει κάνει μία αρχική εκτίμηση για ποσότητα 270 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων φυσικού αερίου στο συγκεκριμένο οικόπεδο. Αυτό, όμως, που δεν γνωρίζουμε είναι αν είναι εμπορικά εκμεταλλεύσιμη. Αυτό θα πρέπει να διαπιστώσουμε».
ΕΡΩΤΗΣΗ: Εάν επιβεβαιωθεί ένα εμπορικά εκμεταλλεύσιμο κοίτασμα, τι θα μπορούσε να σημαίνει για την ελληνική οικονομία;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: «Θα συνεισφέρει σημαντικά δημόσια έσοδα, τα οποία θα μπορούσαν να φτάσουν μέχρι και 10 δισ. για τα επόμενα χρόνια. Αλλά το πιο σημαντικό είναι ότι αυτό αφορά μόνο ένα οικόπεδο. Εάν επιβεβαιωθεί ότι υπάρχει εμπορικά εκμεταλλεύσιμο κοίτασμα, ανοίγεται προοπτική για τα θαλάσσια οικόπεδα της Πατρίδας μας. Αυτό θα επιβεβαιώσει ότι η χώρα μας έχει υποθαλάσσιο πλούτο σε φυσικό αέριο. Άρα η πρώτη ερευνητική γεώτρηση έχει μεγάλη αξία».
ΕΡΩΤΗΣΗ: Αν δούμε το ζήτημα και από τη γεωπολιτική του διάσταση, τι θα σήμαινε μια επιτυχής εξέλιξη των ερευνών για τη θέση της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο και στην ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: «Ειδικά μετά τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και την κρίση τα Στενά του Ορμούζ, βλέπουμε πόσο αναγκαίο είναι η ΕΕ να μην στηρίζεται εξ ολοκλήρου σε πηγές εφοδιασμού εκτός Ευρώπης, αλλά να μπορεί να έχει δικά της αποθέματα. Όπως θα έχει από την Κύπρο, όπως θα έχει από τη Ρουμανία και όπως ελπίζουμε να έχει από την Ελλάδα.
Η πιθανή επιβεβαίωση εμπορικά εκμεταλλεύσιμων αποθεμάτων στη χώρα μας, πέρα από το πολύ σημαντικό οικονομικό αποτύπωμα που έχει για τη συγκεκριμένη γεώτρηση και συνολικά για τα οικόπεδα της Ελλάδας, έχει μια ακόμα εξίσου σημαντική γεωπολιτική διάσταση. Ενισχύει την ενεργειακή ασφάλεια και αυτονομία της Ευρώπης και αναβαθμίζει τη γεωστρατηγική θέση της Ελλάδας, η οποία θα είναι παραγωγός φυσικού αερίου σε ένα σταυροδρόμι ηπείρων».
ΕΡΩΤΗΣΗ: Επομένως, μιλάμε για συγκρατημένη αισιοδοξία, χωρίς πρόωρους πανηγυρισμούς;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: «Ακριβώς. Συγκρατημένη αισιοδοξία. Το πιο σημαντικό στον τομέα των υδρογονανθράκων είναι η θεσμική σοβαρότητα. Είναι οι στόχοι, τα χρονοδιαγράμματα, η τήρησή τους. Όχι πολλά λόγια και πανηγυρισμοί.
Είναι μια διαδικασία η οποία έχει εθνικό πρόσημο και χρειάζεται διακομματική στήριξη, εφόσον αφορά όλους τους Έλληνες, τώρα και στο μέλλον. Είναι εθνική υπόθεση η αξιοποίηση του ενεργειακού μας πλούτου».
ΕΡΩΤΗΣΗ: Κατά τις επαφές σας στη Νέα Υόρκη θέσατε και το ζήτημα της συμμετοχής της Κύπρου στην COP31;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: «Στη άτυπη Σύνοδο των Ευρωπαίων Υπουργών Περιβάλλοντος για την COP31 στη Νέα Υόρκη αποδοκιμάσαμε και καταδικάσαμε απερίφραστα το γεγονός ότι δεν έχει προσκληθεί ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, στη Διάσκεψη των Ηγετών ενόψει COP31. Ζητήσαμε την ισότιμη συμμετοχή της Κύπρου, όπως είχαμε κάνει και στο Συμβούλιο Υπουργών Περιβάλλοντος της ΕΕ τον Ιούνιο, και θέσαμε το ζήτημα και στον Ευρωπαίο Επίτροπο για το Κλίμα, το Μηδενικό Ισοζύγιο και τη Δίκαιη Ανάπτυξη, κ. Wopke Hoekstra. Δεν είναι θέμα Ελλάδας ή Κύπρου, είναι θέμα ευρωπαϊκής ενότητας. Δεν γίνεται μια χώρα, και μάλιστα εκτός ΕΕ, να μπορεί να πει “όχι” σε ένα κράτος-μέλος. Αν το επιτρέψαμε, θα δημιουργούσαμε κακό προηγούμενο και θα πλήτταμε ουσιαστικά την ενότητα της ευρωπαϊκής οικογένειας. Θέσαμε επίσης στη Σύνοδο για το κλίμα ότι οι έννοιες της ενεργειακής ασφάλειας και της κλιματικής δράσης δεν είναι αντικρουόμενες, αλλά συμπληρωματικές. Θεωρούμε ότι η ενεργειακή ασφάλεια και ο ενεργειακός εφοδιασμός πρέπει να πηγαίνουν μαζί με την περιβαλλοντική προστασία. Πρέπει να υπάρχει μια κοινωνικά δίκαιη προσαρμογή στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και να προχωρά παράλληλα με την ανάγκη ενίσχυσης της ενεργειακής ασφάλειας και της ανθεκτικότητας της χώρας. Δεν τίθεται, δηλαδή, δίλημμα, ή θα προστατεύεις το κλίμα ή θα ενισχύεις την ενεργειακή ασφάλεια. Με τη ραγδαία ανάπτυξη που έχουμε στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την απεξάρτηση από τον λιγνίτη, μπορείς να είσαι και φιλοπεριβαλλοντικός και να ενισχύεις ταυτόχρονα την ενεργειακή ασφάλεια».
ΕΡΩΤΗΣΗ: Διαβάζουμε ότι υπάρχει ενδεχόμενο εκτροπής της πορείας που έχει χαραχθεί για το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ, εξ αιτίας της διέλευσής του από υποτιθέμενο τουρκικό θαλάσσιο πάρκο. Ισχύει;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: «Σε καμία περίπτωση. Τα δημοσιεύματα περί αλλαγής της όδευσης του GSI είναι απολύτως ανακριβή».