“Οδύσσεια”: “Θα ντρεπόμουν αν είχα γράψει αυτό το σενάριο”, λέει καθηγήτρια που μετέφρασε το ομηρικό έπος

Σφοδρή κριτική στη νέα κινηματογραφική «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν άσκησε η Έμιλι Γουίλσον, πρόεδρος τμήματος και καθηγήτρια κλασικών σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια, η οποία έγινε γνωστή για τη μετάφραση του ομηρικού έπους στα αγγλικά το 2017. Η μετάφραση της Γουίλσον είχε μάλιστα αναφερθεί από τον ίδιο τον Νόλαν στις πρώτες διαφημιστικές καμπάνιες της πολυαναμενόμενης κινηματογραφικής διασκευής, ωστόσο η ακαδημαϊκός εμφανίστηκε ιδιαίτερα επικριτική για το τελικό αποτέλεσμα. Σε δοκίμιό της για το London Review of Books, η Γουίλσον υποστήριξε ότι η ταινία «δεν έχει τίποτα πειστικό να πει» και ότι στερείται «ψυχολογικού, συναισθηματικού, πολιτικού και ηθικού βάθους».

Διαβάστε: “Οδύσσεια” του Νόλαν: Κάνει χιλιάδες Βρετανούς να θέλουν να μάθουν Ελληνικά – Θεαματική άνοδος στις αναζητήσεις για εκμάθηση

Σε ένα καυστικό δοκίμιο για το London Review of Books, η Γουίλσον γράφει: «Είχα ελπίδα ότι η συγγένεια του Νόλαν με αυτά τα ομηρικά θέματα θα τον ωθούσε σε νέα δημιουργικά ύψη και θα του επέτρεπε να δημιουργήσει πιο πιστευτούς χαρακτήρες. Όμως, η “Οδύσσεια” παρουσιάζει τον συνηθισμένο συνδυασμό μεγαλοπρέπειας και επιπολαιότητας… το όραμα της ταινίας είναι υπερβολικά συγκεχυμένο, οι χαρακτήρες της υπερβολικά ανεπαρκώς ανεπτυγμένοι, για να εκπληρώσει ό,τι υποσχέθηκε εν μέρει όσον αφορά τις μεγάλες ιδέες – αν και είναι πολύ καλή στο να αποδίδει μεγάλες εκρήξεις και γίγαντες».

“Οδύσσεια”: “Στερείται πολλών από τα στοιχεία που κάνουν το ποίημα σπουδαίο”, λέει καθηγήτρια για την ταινία του Νόλαν

«Η “Οδύσσεια” του Νόλαν στερείται πολλών από τα στοιχεία που κάνουν το ποίημα σπουδαίο», υπογραμμίζει η Γουίλσον. «Δεν έχει τίποτα πειστικό να πει για τον χρόνο, τη μνήμη, την ιστορία, τον πόλεμο, ή για τη σχέση μεταξύ της ένδοξης επιστροφής ενός πολεμιστή και των ζωών της οικογένειάς του, των αντιπάλων, των συντρόφων, των φίλων και των γειτόνων του. Στερείται ψυχολογικού, συναισθηματικού, πολιτικού και ηθικού βάθους. Η αφηγηματική της δομή είναι επιτηδευμένη. Η γραφή είναι απαράδεκτη. Κανένας από τους χαρακτήρες δεν έχει πειστικά κίνητρα για τις πράξεις ή τα λόγια του. Δεν υπάρχουν σεξουαλικές σκηνές, και όλα τα φαγητά φαίνονται απαίσια».

Η Γουίλσον σημείωσε, επίσης, τον θαυμασμό του ίδιου του Νόλαν για την πρώτη γραμμή της μετάφρασής της στην «Οδύσσεια»: «Πες μου για έναν περίπλοκο άνδρα», ωστόσο, τόνισε πως «θα ντρεπόμουν αν είχα γράψει οποιοδήποτε μέρος αυτού του σεναρίου».

Παράλληλα, η Γουίλσον επιτέθηκε στην ταινία του Νόλαν και σε συνέντευξή της στη Sunday Times, επισημαίνοντας πως: «Δεν με άγγιξε καθόλου συναισθηματικά. Πράγμα που πιστεύω ότι οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι, σε αντίθεση με τον Όμηρο, δεν είναι πολύ καλά γραμμένο. Οι χαρακτήρες δεν έχουν το βάθος που έχουν οι ομηρικοί χαρακτήρες. Σκέφτηκα: “Με νοιάζει πραγματικά αν αυτός ο τύπος επιστρέψει στη γυναίκα του;” Δεν μου έχετε δώσει κανένα λόγο να με νοιάζει».

“Παραμένει ένα γεγονός που αξίζει να γιορτάσουμε”

Παρ’ όλα αυτά, η Γουίλσον αναγνώρισε τον αντίκτυπο που έχει ήδη η ταινία στην πολιτιστική ευαισθητοποίηση για την αρχαία ελληνική λογοτεχνία, καθώς και στον ίδιο τον κινηματογράφο. Λέγοντας ότι «η κυκλοφορία της “Οδύσσειας” παραμένει ένα γεγονός που αξίζει να γιορτάσουμε», προτείνει: «Αυτό το έπος φέρνει το κοινό πίσω στις αίθουσες… οι μεταφράσεις της Οδύσσειας, συμπεριλαμβανομένης και της δικής μου, εξαντλούνται αμέσως… [και] ίσως η ταινία να πείσει μερικούς πρυτάνεις πανεπιστημίων να μην καταργήσουν τα τμήματα λογοτεχνίας, γλωσσών και ιστορίας. Ο Νόλαν κάνει ό,τι μπορεί για να ξανακινήσει το ευρύ κοινό προς την ανάγνωση, και του είμαι ευγνώμων», τόνισε.