Είναι επιτακτική ανάγκη η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ να αναλάβει άμεσες πρωτοβουλίες, καλλιεργώντας έναν γόνιμο εσωτερικό διάλογο και διαμορφώνοντας μια ενιαία κομματική γραμμή. Αυτό είναι το κλειδί για την ανασυγκρότηση, τη δημοσκοπική ανάκαμψη και τον περιορισμό της αχαλίνωτης πολυφωνίας που πλήττει το κόμμα. Διαφορετικά, παθολογικές καταστάσεις, όπως το πρόσφατο «βραχυκύκλωμα» γύρω από το ζήτημα των ΑΕΙ, κινδυνεύουν να μετατραπούν σε κανονικότητα, υπονομεύοντας την εικόνα του κόμματος στα μάτια της κοινωνίας. Όπως εύστοχα επισημαίνει ένα έμπειρο στέλεχος, «όταν οι πολίτες παρακολουθούν τέτοιες καταστάσεις, θεωρούν ότι δεν είσαι έτοιμος να κυβερνήσεις».
Το επεισόδιο με την «παραφωνία» μεταξύ των κυριών Γιαννακοπούλου και Καρχιμάκη, σχετικά με το άρθρο 16 και την κατάργηση ή μη του νόμου Πιερρακάκη, αποτελεί μία ακόμη απόδειξη της απόστασης που χωρίζει την ηγεσία από τα στελέχη. Ταυτόχρονα, αναδεικνύει την αδυναμία του ΠΑΣΟΚ να πείσει την κοινή γνώμη ότι διαθέτει τη σοβαρότητα και την ετοιμότητα να αναλάβει ευρύτερες κυβερνητικές ευθύνες, πέραν αυτών που ήδη διαχειρίζεται.
Το newsletter του webreporter καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.
Ακόμη και οι πιο σχολαστικές «πυροσβεστικές» παρεμβάσεις από τη Χαριλάου Τρικούπη δεν μπορούν να καλύψουν μακροπρόθεσμα το θεμελιώδες πρόβλημα: την έλλειψη αποτελεσματικής επικοινωνίας μεταξύ ηγεσίας και στελεχών. Η τοποθέτηση της Νάντιας Γιαννακοπούλου ότι το ζήτημα της κατάργησης του νόμου Πιερρακάκη δεν έχει συζητηθεί στην Κοινοβουλευτική Ομάδα (Κ.Ο.) υποδηλώνει ότι η Κ.Ο. δεν συνεδριάζει. Είναι απορίας άξιο γιατί, πριν ή μετά την εκδήλωση του ΠΑΣΟΚ για την Παιδεία, καταγράφεται ένα τέτοιο «κενό» πλήρους ενημέρωσης προς τους βουλευτές.
Αναπόφευκτα, προκύπτει το ερώτημα: είμαστε σε προεκλογική περίοδο και η Κ.Ο. του ΠΑΣΟΚ δεν συνεδριάζει; Αυτή η κατάσταση επικρατεί εδώ και μήνες, και ίσως ο γραμματέας της Κ.Ο. θα έπρεπε να δώσει μια πειστική απάντηση. Στελέχη μεταφέρουν στο webreporter: «Η κοινοβουλευτική ομάδα δεν συνεδριάζει εδώ και πολύ καιρό. Είναι δυνατόν οι θέσεις του ΠΑΣΟΚ να χρειάζονται εξηγήσεις για να γίνουν κατανοητές;» αναρωτιούνται.
Παρά τις προσπάθειες της Χαριλάου Τρικούπη να υποβαθμίσει το ζήτημα, παραπέμποντας στα λεγόμενα του αρμόδιου τομεάρχη, Στέφανου Παραστατίδη, το πρόβλημα στη λειτουργία του κόμματος είναι υπαρκτό. Όταν πραγματοποιείς μια εκδήλωση για την Παιδεία, δεν είναι νοητό να υπάρχουν στελέχη και βουλευτές που δεν γνωρίζουν με ακρίβεια την επίσημη θέση του ΠΑΣΟΚ. Το αποτέλεσμα είναι ο κ. Καρχιμάκης να μιλάει για κατάργηση ενός νόμου, για να διαψευστεί την ίδια ημέρα από τη βουλευτή του κόμματος, Νάντια Γιαννακοπούλου.
Σε αυτό το κλίμα, στελέχη θέτουν το ερώτημα, όπως το εισπράττουν από συζητήσεις με πολίτες: «Πώς θα φέρεις πολιτική αλλαγή όταν δεν μπορείς να αλλάξεις το κόμμα σου; Όταν δείχνεις στον κόσμο ότι η καθημερινή λειτουργία του βρίσκεται σε «τρικυμία»; Όσο σωστά και αν είσαι τοποθετημένος στρατηγικά, οι πολίτες θεωρούν ότι δεν μπορείς να αναλάβεις ευθύνες».
Η έλλειψη επικοινωνίας ηγεσίας – στελεχών
Το πρόβλημα δεν προκύπτει, φυσικά, μόνο από την ηγεσία, αλλά και από το σύνολο των βουλευτών και στελεχών που περιορίζονται στη «γκρίνια», αλλά συνήθως δεν μιλούν στον Ανδρουλάκη για όσα πρέπει να αλλάξουν, όπως σημειώνουν στελέχη. Ακόμα και όσοι προσπάθησαν κατά καιρούς να συζητήσουν, μάλιστα με ένταση, τις αναγκαίες αλλαγές στις οποίες έπρεπε να προχωρήσει το ΠΑΣΟΚ για να αποκτήσει σύγχρονη λειτουργία, δεν εισακούστηκαν και επέλεξαν τη σιωπή και την περιχαράκωση.
Ένα Συνέδριο που δεν έβαλε ατζέντα
Το συμπέρασμα του Συνεδρίου του ΠΑΣΟΚ δημιουργεί προβληματισμό σε ορισμένα στελέχη, τα οποία υπογραμμίζουν: «Έκλεισε ένα συνέδριο χωρίς πρωτοβουλία ατζέντας. Το ΠΑΣΟΚ δεν έβαλε στο δημόσιο διάλογο δύο κεντρικά ζητήματα με τα οποία θα οδηγηθεί στις κάλπες για να κριθεί από τους πολίτες, και ολοκλήρωσε το συνέδριο για να αποφασίσει ότι δεν θα συνεργαστεί με τη ΝΔ, ζήτημα που σε κάθε περίπτωση το λύνει η κάλπη και η συγκυρία». Ακόμα και σε επίπεδο πολιτικής επικοινωνίας, η απόφαση κρίνεται προβληματική, καθώς δηλώνει την αποδοχή της πρωτιάς της ΝΔ, εκτιμούν στελέχη.
«Κολλάει» η διεύρυνση του ΠΑΣΟΚ, με αργούς ρυθμούς οι ενσωματώσεις στην Κ.Ο.
Το ΠΑΣΟΚ δείχνει σε αρκετές περιπτώσεις να μην έχει καθαρή γραμμή, ίσως γιατί ο ίδιος ο Νίκος Ανδρουλάκης καθυστερεί τις όποιες αποφάσεις. Έμπειρο στέλεχος τόνιζε ότι η πολυσυζητημένη διεύρυνση έχει «παγώσει» μέχρι νεοτέρας. Τις καθυστερήσεις «παίζει» η ηγεσία και στο ζήτημα της διεύρυνσης της Κ.Ο. Ενδεικτικό παράδειγμα είναι οι συζητήσεις που λαμβάνουν χώρα εδώ και μήνες με ανεξάρτητους βουλευτές, όπως ο Ευάγγελος Αποστολάκης και ο Μιχάλης Χουρδάκης, ενώ προσέγγιση έχει υπάρξει και με τη βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ, Νίνα Κασσιμάτη (η οποία διατηρεί αποστάσεις ασφαλείας από το κόμμα της), καθώς και με την ανεξάρτητη βουλευτή Γιώτα Πούλου.
Και ενώ οι δημοσιογραφικές πληροφορίες επιμένουν για τις προσεγγίσεις, ο Νίκος Ανδρουλάκης δεν επιβεβαιώνει, δεν διαψεύδει και δεν ανακοινώνει. Σε κάθε περίπτωση, φαίνεται πώς ο χρόνος μετρά αντίστροφα για την ένταξη του Μιχάλη Χουρδάκη στην Κ.Ο. του ΠΑΣΟΚ, και δεν αποκλείεται την επόμενη εβδομάδα να έχουμε ανακοινώσεις. Η καθυστέρηση των ανακοινώσεων κοινοβουλευτικής διεύρυνσης επίσης προβληματίζει στελέχη του κόμματος, τα οποία σημειώνουν πώς είναι απόφαση του προέδρου αν θα ενταχθούν και ποιοι στην Κ.Ο. και απολύτως σεβαστή, αλλά ας γίνει άμεσα.
Η ατζέντα προς τις κάλπες
Πολλά στελέχη του ΠΑΣΟΚ γνωρίζουν πώς η «σκανδαλολογία» δεν βοηθά το κόμμα και θεωρούν πως στο δρόμο προς τις κάλπες θα εγκαταλειφθεί ως ρητορική και θα προκριθεί η ατζέντα της οικονομίας και της καλυτέρευσης της ζωής των πολιτών. Επιμένουν πως το ΠΑΣΟΚ έχει ολοκληρωμένο πρόγραμμα και ικανά στελέχη για να το εφαρμόσει. Μάλιστα, εμφανίζονται πεπεισμένοι πως είναι εφικτή η πολιτική αλλαγή. Στον αντίποδα, υπάρχουν και εκείνοι που δεν βλέπουν αλλαγή στάσης και υιοθέτηση «θετικής ατζέντας», με αποτέλεσμα να διευρύνεται η επιρροή του Αλέξη Τσίπρα σε ένα τμήμα της κοινωνίας στο οποίο επιθυμεί να απευθυνθεί το ΠΑΣΟΚ.
Η στάση του ΠΑΣΟΚ απέναντι στην ΕΛ.ΑΣ.
Χωρίς στρατηγική απέναντι στην ΕΛ.ΑΣ. η Χαριλάου Τρικούπη, αν και υπήρξαν εισηγήσεις σε δύο κατευθύνσεις «φούλ επίθεση: αδιαφορία», αλλά δεν πάρθηκε κάποια απόφαση. Με την αξιωματική αντιπολίτευση να επιλέγει την απάντηση κατά περίπτωση, όπως συνέβη με το θέμα των ΑΕΙ, όπου το ΠΑΣΟΚ υπογράμμισε το παράδοξο του κόμματος του Αλέξη Τσίπρα να αρνείται την αναθεώρηση του άρθρου 16, αλλά να αποδέχεται τη λειτουργία των μη κρατικών πανεπιστημίων όπως υλοποιείται από το νόμο Πιερρακάκη.
Στο δια ταύτα και στο δρόμο προς τις κάλπες, υπάρχουν δύο γραμμές ανάγνωσης αναφορικά με την ΕΛ.ΑΣ.: η μία που θεωρεί πώς το κόμμα του πρώην πρωθυπουργού είναι πυροτέχνημα και θα «ξεφουσκώσει» καθώς δεν διαθέτει κοινωνικά στέρεα ερείσματα, ούτε πρόγραμμα, ούτε στελέχη. Η δεύτερη ανάγνωση είναι πως υπάρχει σοβαρή πιθανότητα ο Αλέξης Τσίπρας να εκτοπίσει το ΠΑΣΟΚ από τη δεύτερη θέση.
Ο προεκλογικός χρόνος θα είναι μακρύς, σύμφωνα με τις δηλώσεις του πρωθυπουργού, και δεν είναι εύκολο να γίνουν ασφαλείς προβλέψεις. Υπάρχει, όμως, μια πραγματικότητα που ακουμπά συνολικά τα κόμματα: η δυσπιστία των πολιτών απέναντί τους. Αυτός είναι ο δυσκολότερος δρόμος να διανύσουν μέχρι την άνοιξη του 2027.