Την επείγουσα ανάγκη οι κυβερνήσεις να προσαρμοστούν με δραματικά μεγαλύτερη ταχύτητα στις ραγδαίες αλλαγές που επιφέρει η τεχνητή νοημοσύνη (AI), καθώς και την αναγκαιότητα οικοδόμησης ενός πλαισίου παγκόσμιας διακυβέρνησης για την AI, τόνισε ο Κυριάκος Πιερρακάκης, Πρόεδρος του Eurogroup και Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Οι δηλώσεις αυτές έγιναν στο πλαίσιο του Athens Democracy Forum, που διεξήχθη από τις 29 Σεπτεμβρίου έως την 1η Οκτωβρίου στο Ωδείο Αθηνών.
Σε μια συζήτηση με τον Τόμας Λ. Φρίντμαν, Αρθρογράφο των The New York Times, με θέμα «Spotlight Conversation: A.I. vs. The World», ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι «η αλλαγή είναι εκθετική, αλλά η αντίληψή μας είναι γραμμική». Εξήγησε ότι τεχνολογικές μεταβολές που κάποτε απαιτούσαν χρόνια ή δεκαετίες, εκδηλώνονται πλέον μέσα σε μήνες ή ακόμη και εβδομάδες. Το κρίσιμο ζητούμενο, όπως ανέφερε, είναι να αξιοποιηθεί η τεράστια δυνατότητα της AI για παραγωγικότητα, ανάπτυξη και καινοτομία, χωρίς όμως να υποτιμηθούν οι υπαρκτοί κίνδυνοι.
«Εστιάζουμε περισσότερο στο λεξιλόγιο παρά στην εφαρμογή», παρατήρησε, υποστηρίζοντας ότι οι σημερινοί θεσμοί δεν είναι ακόμη επαρκώς σχεδιασμένοι για την εποχή της τεχνητής νοημοσύνης. «Οι θεσμοί είναι το software των κοινωνιών μας. Και αυτό το software πρέπει να αλλάξει για να προσαρμοστεί στην οικονομία της AI». Ο ίδιος έκανε αναφορά στην εμπειρία του ψηφιακού μετασχηματισμού του ελληνικού κράτους, τονίζοντας ότι πολλές κυβερνήσεις δεν έχουν ολοκληρώσει καν το προηγούμενο στάδιο, δηλαδή την ψηφιοποίηση. Η διαλειτουργικότητα, η αξιοποίηση των δεδομένων και ο ψηφιακός μετασχηματισμός, όπως τόνισε, αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις για να μπορέσουν τα κράτη να αξιοποιήσουν την AI σε τομείς όπως η υγεία, η εκπαίδευση και οι υπηρεσίες προς τους πολίτες.
Επιπλέον, υποστήριξε ότι ο σχεδιασμός πολιτικής δεν μπορεί πλέον να περιορίζεται σε οικονομολόγους και νομικούς. «Χρειαζόμαστε στο δωμάτιο και ανθρώπους που καταλαβαίνουν την τεχνολογία». Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην κυβερνοασφάλεια. Η AI, όπως επισήμανε, «μπορεί να εντοπίζει αδυναμίες συστημάτων με πρωτοφανή ταχύτητα και κλίμακα, την ώρα που κράτη σε ολόκληρο τον κόσμο εξακολουθούν να λειτουργούν με παλιές ψηφιακές υποδομές». Μία από τις προτεινόμενες λύσεις είναι «να χρησιμοποιηθεί AI για να προστατεύσει από την AI», κάτι όμως που πρέπει να συνοδεύεται από ισχυρούς κανόνες διακυβέρνησης.
«Κανένα κράτος στον κόσμο δεν είναι αρκετά μεγάλο για να διαχειριστεί μόνο του την τεχνητή νοημοσύνη», υπογράμμισε εμφατικά. Η Ευρώπη, όπως πρόσθεσε, πρέπει να βρίσκεται ενεργά στο τραπέζι των αποφάσεων και δεν μπορεί να παραμείνει απλώς στον ρόλο του ρυθμιστή. «Η AI δεν είναι ένα πεδίο από το οποίο η Ευρώπη έχει την πολυτέλεια να απουσιάζει». Προέβλεψε, μάλιστα, ότι τα επόμενα χρόνια θα αναδειχθούν ευρωπαϊκές εταιρείες με ταχεία ανάπτυξη στον συγκεκριμένο τομέα.
Ο κ. Πιερρακάκης επεσήμανε ότι έχει ήδη αλλάξει η ίδια η ατζέντα της οικονομικής πολιτικής. «Αν είσαι υπουργός Οικονομικών σήμερα και δεν συζητάς για ενέργεια, AI και άμυνα, δεν κάνεις σωστά τη δουλειά σου», ανέφερε, χαρακτηρίζοντας την τεχνητή νοημοσύνη ως μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της σημερινής γενιάς πολιτικών. Το ίδιο, όπως τόνισε, ισχύει και για την εκπαίδευση, θέτοντας το ερώτημα που απασχολεί διεθνώς τους υπουργούς Παιδείας: «Πώς σχεδιάζεις ένα εκπαιδευτικό σύστημα για έναν κόσμο που δεν υπάρχει ακόμη;». Η απάντηση, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν έγκειται στην εκμάθηση μιας συγκεκριμένης γλώσσας προγραμματισμού, αλλά στην ανάπτυξη αλγοριθμικής σκέψης, λογικής, φαντασίας, συνεργασίας, επικοινωνίας και της ικανότητας να ακούει κανείς τους άλλους.
Στην ίδια συζήτηση, ο Thomas L. Friedman περιέγραψε την AI ως μια «αλλαγή φάσης» αντίστοιχη με εκείνες της φυσικής: από τον «πάγο» της εποχής των εργαλείων, στο «νερό» της εποχής της πληροφορίας και τώρα στον «ατμό» της εποχής της νοημοσύνης. «Βρισκόμαστε ένα δέκατο του βαθμού πριν από τη μεγαλύτερη αλλαγή φάσης στην ανθρώπινη ιστορία και δεν έχουμε ιδέα τι υπάρχει στη γωνία», δήλωσε. Προειδοποίησε ιδιαίτερα για τα ισχυρά κινεζικά open-source μοντέλα, τα οποία μπορούν να τροποποιηθούν, να αφαιρεθούν οι δικλείδες ασφαλείας τους και να λειτουργήσουν ακόμη και με περιορισμένες υπολογιστικές υποδομές.
Ο κ. Friedman υποστήριξε ότι η AI δεν πρέπει πλέον να αντιμετωπίζεται απλώς ως ακόμη μία τεχνολογία. «Έχουμε δημιουργήσει ένα νέο είδος», είπε, χρησιμοποιώντας την εικόνα μιας νέας «μετανάστευσης» AI agents στις ανθρώπινες κοινωνίες: το ερώτημα, όπως το έθεσε, είναι πώς θα μάθουμε να ζούμε μαζί τους χωρίς «να γίνουμε τα κατοικίδιά τους». Επέμεινε επίσης ότι ΗΠΑ και Κίνα θα πρέπει να δημιουργήσουν κοινές δομές για τη διακυβέρνηση, την αυθεντικοποίηση και την οικοδόμηση εμπιστοσύνης γύρω από την AI. «Είναι αφελές να πιστεύουμε ότι ΗΠΑ και Κίνα μπορούν να συνεργαστούν; Ναι. Υπάρχει μόνο ένα πράγμα πιο αφελές: να πιστεύουμε ότι κάποιος από τους δύο θα είναι εντάξει αν δεν συνεργαστούν».
Τη συζήτηση συντόνισε ο Patrick Healy, Assistant Managing Editor for Trust and Standards, The New York Times.