Οι καθημερινές προκλητικές ενέργειες της Άγκυρας, με αφορμή ένα νομοσχέδιο που προωθείται στο πλαίσιο του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας», παρακολουθούνται με προσοχή από την Αθήνα. Η Ελλάδα, δηλώνοντας έτοιμη να απαντήσει σε τυχόν μονομερείς προκλήσεις, προετοιμάζεται για όλα τα σενάρια κλιμάκωσης της έντασης, συμπεριλαμβανομένου ακόμη και ενός θερμού επεισοδίου.
«Η Ελλάδα αντιμετωπίζει τις μεγάλες προκλήσεις αυτής της ταραγμένης εποχής με ηρεμία, με αυτοπεποίθηση και με τη σιγουριά ότι έχουμε πολύ ισχυρές αποτρεπτικές δυνατότητες, τη σιγουριά ότι έχουμε ισχυρές συμμαχίες και βέβαια τη βεβαιότητα ότι έχουμε πάντα το Διεθνές Δίκαιο με το μέρος μας» τόνισε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στην καθιερωμένη συνάντησή του με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνο Τασούλα.
ΥΠΕΞ: «Όταν θα έχουμε σαφή εικόνα θα αντιδράσουμε»
Η Κυβέρνηση εμμένει στην πολιτική ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας, ενώ τα σενάρια θερμού επεισοδίου παραμένουν στο τραπέζι. «Υπάρχει ένα ενδεχόμενο αναβάθμισης πιθανής έντασης. Αντιλαμβάνεστε ότι όλα αυτά είναι ρευστά, δεδομένου ότι, όπως είπαμε και στην αρχή, δεν υπάρχει κάποια σαφής εικόνα για το τι σημαίνει και το τι προβλέπει αυτό το φερόμενο νομοσχέδιο. Παρακολουθούμε με ψυχραιμία τις εξελίξεις. Συγκεντρώνουμε όλες τις πληροφορίες και όταν θα έχουμε πλήρη και σαφή εικόνα, τότε, βεβαίως αναλόγως θα αντιδράσουμε» δήλωσε η εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών, Λάνα Ζωχιού. Τόνισε ότι οι δίαυλοι επικοινωνίας με την Τουρκία παραμένουν ανοιχτοί, αλλά η Ελλάδα δεν πρόκειται να κάνει κινήσεις που ενδεχομένως να την εκθέσουν.
«Τασσόμαστε παγίως υπέρ του διαλόγου», επεσήμανε, αλλά διευκρίνισε ότι δεν υπάρχει σύγκλιση ως προς το εύρος της συζήτησης για την οριοθέτηση ΑΟΖ-υφαλοκρηπίδας, άρα και προοπτική προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο. «Η Γαλάζια Πατρίδα είναι ένα ανυπόστατο δόγμα. Το νομικό καθεστώς στο Αιγαίο είναι ξεκάθαρο. Η Ελλάδα τάσσεται υπέρ του διαλόγου, με στόχο την διευθέτηση της διαφοράς περί οριοθέτησης ΑΟΖ- υφαλοκρηπίδας».
Η επιστροφή των Patriot από την Κάρπαθο
Στον απόηχο της επιστροφής των Patriot από την Κάρπαθο, ο Νίκος Δένδιας και ο Σταύρος Παπασταύρου απέρριψαν την κριτική για υποχωρητικότητα. «Οι Patriot δεν πήγαν στην Κάρπαθο για να αντιμετωπίσουν τουρκική απειλή. Ο λόγος που πήγαν είχε να κάνει με την απειλή από το Ιράν. Δεν υπάρχει απειλή εκτόξευσης πυραύλων από το Ιράν τις τελευταίες έξι και πλέον εβδομάδες άρα δεν υφίσταται επιχειρησιακός λόγος έκθεσής τους στο συγκεκριμένο σημείο» επεσήμανε ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας.
«Δεν ανήκω σε αυτούς που έχουν πιστέψει το αφήγημα των “ήρεμων νερών”. Δεν θα ήθελα προκαταβολικά να ενθαρρύνω έναν διάλογο για κάτι που συνιστά διαρροή. Εάν είναι πραγματικό, είναι ιδιαιτέρως ενοχλητικό και η λέξη “ενοχλητικό” ίσως είναι και understatement. Η Ελλάδα δεν έχει την παραμικρή διεκδίκηση απέναντι στην Τουρκία. Εάν η Τουρκία επιλέξει μια τέτοια πορεία (όξυνσης και κρίσης) η Ελλάδα είναι υποχρεωμένη, σύμφωνα με το Σύνταγμά της, να υπερασπιστεί και τα σύνορά της και τα δικαιώματά της» ξεκαθάρισε ο κ. Δένδιας.
«Στους τελευταίους 12 μήνες η χώρα μας έχει τρέξει ένα πρόγραμμα για γεωτρήσεις, για ανάπτυξη των υδρογονανθράκων. Έχει κάνει τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, ο οποίος είναι σε ευρωπαϊκή ιστοσελίδα πια και προχωρούμε τα θαλάσσια πάρκα. Σε 12 μήνες, σας μιλάω για 3 θεσμικές ενέργειες, όχι πυροτεχνήματα. Τα οποία, αν μη τι άλλο, υποχωρητικότητα δε δείχνουν. Δείχνουν σχέδιο και αποφασιστικότητα» τόνισε ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
«Είχα την ευκαιρία να δω με τα δικά μου μάτια, από πολύ κοντά, την θεαματική αναβάθμιση, την πολύ μεγάλη αναβάθμιση, η οποία έχει γίνει στον τομέα της άμυνας, ιδίως μετά την αποτυχημένη προσπάθεια υβριδικής εισβολής η οποία έγινε Φεβρουάριο-Μάρτιο του 2020» ανέφερε ο Κωνσταντίνος Τασούλας.
Την ανησυχία της για την επιδείνωση του κλίματος στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, καθώς και για τις ευρύτερες γεωπολιτικές ανακατατάξεις στην περιοχή, εξέφρασε η Ντόρα Μπακογιάννη, πρόεδρος της Επιτροπής Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικών Υποθέσεων. Σχετικά με τον νόμο περί «Γαλάζιας Πατρίδας»: «Το νομοσχέδιο δεν το έχουμε ακόμα δει, περιμένω να δω τι πραγματικά θα πουν. Σε κάθε περίπτωση αναμφισβήτητα είναι μια ρωγμή εμπιστοσύνης, ίσως αυτό είναι το πιο σημαντικό, και μια κλιμάκωση στην ένταση».
Πιέσεις στον Ερντογάν με εκφράσεις που παραπέμπουν σε εισβολή
Μέρα με τη μέρα πυκνώνουν οι ακραίες φωνές στην Τουρκία που τροφοδοτούν το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας». Αντιπολίτευση και ακραίες φωνές ασκούν πιέσεις στον Ερντογάν για προκλητικές ακρότητες, με παραπομπές ακόμη και στην τουρκική εισβολή στην Κύπρο. Έχει ακουστεί μάλιστα η φράση «Η Αϊσέ να πάει διακοπές», το σύνθημα για τη 2η φάση της στρατιωτικής εισβολής της Τουρκίας στην Κύπρο.
«Εγώ το διαβάζω κάπως έτσι: Όπως το “Η Αϊσέ να πάει διακοπές” το 1974, έτσι και αυτό το σχέδιο σήμερα είναι περίπου παρόμοιο» δήλωσε ο Κεμάλ Ολτσάρ, καθηγητής Πανεπιστημίου Εθνικής Άμυνας. «Γι’ αυτό κανείς, ούτε οι Έλληνες, ούτε εμείς, δεν μπορεί να προβλέψει τι θα ακολουθήσει από εδώ και πέρα».
Στο ίδιο μήκος κύματος και ο φιλοκυβερνητικός αρθρογράφος της Yeni Safak, Ιμπραήμ Καραγκιούλ, αναφέρει: «Ήρθε η ώρα να πάρουμε ό,τι μας ανήκει». Ο εμπνευστής του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας», Τζεμ Γκιουρντενίζ, ζητεί να ενταχθούν στο νομοσχέδιο και οι λεγόμενες «153 γκρίζες ζώνες», ανεβάζοντας τους τόνους απέναντι στην Ελλάδα και την Κύπρο.
«Εγώ λέω από τώρα “καλορίζικο”. Μάλλον η Ελλάδα θα χάσει τον ύπνο της για πολλές νύχτες» ανέφερε ο καθηγητής οικονομικών, Μπαρίς Αμπτιντελί.
Τι λένε Έλληνες διεθνολόγοι
Έλληνες διεθνολόγοι εκτιμούν ότι αν η Τουρκία υιοθετήσει τόσο σκληρή γραμμή θα βρεθεί αντιμέτωπη με τις συνέπειες σε διεθνές επίπεδο. «Δεν είμαι έτοιμος να δεχτώ ότι η Τουρκία αυτήν την στιγμή θα κάνει ένα τέτοιο στρατηγικό λάθος που μπορεί να αυξήσει την ένταση στο Αιγαίο. Αλλά την ίδια στιγμή είναι σίγουρο ότι δεν θα βοηθήσει την Τουρκία να πετύχει πράγματα» δήλωσε ο καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πάντειο, Κωνσταντίνος Υφαντής.
«Η Ελλάδα είναι πανίσχυρη στρατιωτικά, ανήκει στην Ευρωπαϊκή Ένωση και δεν έχει μία κυβέρνηση που είναι διπλωματικά απομονωμένη, αλλά το αντίθετο. Σε κάθε περίπτωση δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό από το διεθνές περιβάλλον. Η Ελλάδα είναι βέβαιο ότι θα προβεί σε διπλωματικές ενέργειες. Είναι βέβαιο επίσης ότι θα ενοχληθούν και πολλές άλλες χώρες» τόνισε ο νομικός καθηγητής στρατιωτικών σχολών, Γιάννης Παπαφλωράτος.
Οι 3 λόγοι που η Τουρκία φέρνει τώρα το νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα»
Ο διεθνολόγος Κωνσταντίνος Φίλης ανάλυσε τους λόγους πίσω από την τακτική της Άγκυρας:
- Η σχέση Ελλάδας-Ισραήλ: Η Τουρκία πιστεύει ότι η Ελλάδα, σε συνεργασία με το Ισραήλ και την Κύπρο, έχει δημιουργήσει ένα αντιτουρκικό μέτωπο στην Ανατολική Μεσόγειο, επιχειρώντας την περιθωριοποίησή της. Το νομοσχέδιο αποτελεί αντίδραση σε αυτή την πεποίθηση.
- Οι διπλωματικές κινήσεις της Ελλάδας: Η Τουρκία ενοχλείται από τον πυκνό ρυθμό των διπλωματικών κινήσεων της Ελλάδας, όπως ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός, τα θαλάσσια πάρκα, η παρουσία της Chevron νοτίως της Κρήτης (σε περιοχή που τέμνεται του τουρκο-λιβυκού συμφώνου) και η συμφωνία με τη Γαλλία, η οποία θεωρείται ανταγωνιστική δύναμη έναντι της Τουρκίας.
- Εσωτερική διάσταση: Ο Ερντογάν πιέζεται εσωτερικά και θέλει να δείξει ισχύ, αποφεύγοντας να επιτρέψει στην Ελλάδα να δημιουργήσει τετελεσμένα, δεδομένου του αρνητικού ρεκόρ της Τουρκίας σε τέτοιες περιπτώσεις (Κύπρος, Συρία, Ιράκ).
«Εγώ χαρακτηρίζω Γαλάζια Πατρίδα 2.0 το νομοσχέδιο αυτό. Είναι δηλαδή ουσιαστικά σαν να επιστεγάζεται, σαν να νομιμοποιείται με έναν εσωτερικό νόμο η Γαλάζια Πατρίδα», δήλωσε ο κ. Φίλης, τονίζοντας ότι ο διεθνής αντίκτυπος είναι μηδενικός, ενώ αποτελεί νόμο για εσωτερική κατανάλωση. Ωστόσο, η Ελλάδα πρέπει να αντιδράσει.
Πώς και πότε πρέπει να αντιδράσει η Ελλάδα
Ο κ. Φίλης υπογράμμισε ότι δεν έχει νόημα η προκαταβολική αντίδραση, καθώς δεν είναι γνωστό αν και πότε θα κατατεθεί ή θα ψηφιστεί το νομοσχέδιο. Εάν όμως υιοθετηθεί, η Ελλάδα θα πρέπει να προχωρήσει σε συγκεκριμένα βήματα.
«Από τη στιγμή όμως που θα έρθει στην Τουρκική Εθνοσυνέλευση και θα ψηφιστεί, από κει και πέρα η Ελλάδα πρέπει να προχωρήσει σε πολύ συγκεκριμένα βήματα», τόνισε ο Κωνσταντίνος Φίλης. Η αντίδραση της Ελλάδας μπορεί να κινηθεί σε τρία επίπεδα:
- Ευρωπαϊκό επίπεδο: Ζήτηση έκτακτης σύγκλησης κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αν και ρεαλιστικά δεν αναμένονται θαύματα.
- Συμμαχίες: Ενίσχυση των σχέσεων με χώρες όπως η Γαλλία και οι Ηνωμένες Πολιτείες.
- Μονομερείς κινήσεις: Επέκταση των χωρικών υδάτων νοτίως της Κρήτης.
Επιπλέον, αν η κατάσταση επιδεινωθεί, η Ελλάδα θα μπορούσε να ζητήσει από την ΕΕ να διακόψει κάθε χρηματοδότηση προς την Τουρκία. «Όλα αυτά είναι όπλα στη διπλωματική φαρέτρα μας, τα οποία κατά την άποψή μου πρέπει να ενεργοποιηθούν είτε όλα μαζί, είτε κλιμακωτά, από τη στιγμή που θα έχουμε το νομοσχέδιο και την ψήφιση αυτού. Όχι πριν από αυτό» πρόσθεσε ο κ. Φίλης.