Δημόσια Διαβούλευση για τη Μεταρρύθμιση Υδάτινων Πόρων
Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε από σήμερα, Παρασκευή 10 Ιουλίου, έως και τη Δευτέρα 20 Ιουλίου, το νομοσχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) για τη μεταρρύθμιση στη διαχείριση των υδατικών πόρων της χώρας. Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, το νομοσχέδιο αποτελεί το πρώτο βήμα για έναν ενιαίο και ολιστικό σχεδιασμό στη διαχείριση του νερού, με στόχο τη βελτίωση των υπηρεσιών ύδρευσης, άρδευσης και αποχέτευσης, την αντιμετώπιση της λειψυδρίας και τη διασφάλιση της επάρκειας υδάτινων πόρων.
Η μεταρρύθμιση εντάσσεται στη συνολική εθνική στρατηγική για τα ύδατα και συνοδεύεται από πρόγραμμα 103 έργων υποδομής σε 63 δήμους της χώρας, συνολικού προϋπολογισμού 142 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για έργα αφαλάτωσης, αναβάθμισης και αντικατάστασης δικτύων ύδρευσης, καθώς και νέες υποδομές που είτε έχουν ήδη υλοποιηθεί είτε δρομολογούνται μέσα στο επόμενο διάστημα.
Το υπουργείο επισημαίνει ότι το νέο πλαίσιο αποσκοπεί στον εξορθολογισμό της διαχείρισης του νερού, στη μείωση των απωλειών και της σπατάλης, στην αξιοποίηση της τεχνογνωσίας της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ, αλλά και στην ενίσχυση της δυνατότητας χρηματοδότησης σημαντικών έργων υποδομής.
Βασικές Αλλαγές και Επεκτάσεις Αρμοδιοτήτων
Βασική αλλαγή αποτελεί η επέκταση της χωρικής αρμοδιότητας της ΕΥΔΑΠ σε ολόκληρη την ηπειρωτική Αττική, καθώς και στην Αίγινα, το Αγκίστρι, τη Βοιωτία, τη Φωκίδα και την Εύβοια, με εξαίρεση τη Σκύρο. Παράλληλα, για πρώτη φορά η εταιρεία αναλαμβάνει και αρμοδιότητες που αφορούν την άρδευση.
Αντίστοιχα, η ΕΥΑΘ επεκτείνει τη δραστηριότητά της στο σύνολο των Περιφερειακών Ενοτήτων Θεσσαλονίκης και Χαλκιδικής, με στόχο την αντιμετώπιση προβλημάτων επάρκειας νερού, τη μείωση των απωλειών στα δίκτυα και τη βελτίωση της λειτουργίας των εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων.
Συνένωση Φορέων και Αντιμετώπιση Κατακερματισμού
Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, η συνένωση των φορέων παροχής υπηρεσιών ύδατος αναμένεται να περιορίσει τον σημερινό κατακερματισμό, καθώς οι πάροχοι ξεπερνούν σήμερα τους 735, δημιουργώντας αλληλοεπικαλύψεις αρμοδιοτήτων και αυξημένο λειτουργικό κόστος.
Το υπουργείο εκτιμά ακόμη ότι η νέα δομή θα διευκολύνει την πρόσβαση σε ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία και δανειακά κεφάλαια, θα ενισχύσει την υλοποίηση έργων υποδομής και θα επιτρέψει την προσέλκυση εξειδικευμένου προσωπικού.
Παράλληλα, υπογραμμίζεται ότι η αποτελεσματικότερη διαχείριση των δικτύων ύδρευσης και αποχέτευσης θα συμβάλει στην προστασία της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος, ενώ η επέκταση της δραστηριότητας των δύο μεγάλων δημόσιων παρόχων σε περιοχές που σήμερα εξυπηρετούνται από ιδιώτες ενισχύει, σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, τον δημόσιο χαρακτήρα του νερού.
«Το νερό είναι ευθύνη όλων μας. Δεν ανήκει μόνο σε εμάς, αλλά και στις επόμενες γενιές. Οφείλουμε να το προστατεύσουμε, να περιορίσουμε τη σπατάλη του και να διασφαλίσουμε ότι θα παραμείνει άφθονο, ποιοτικό και οικονομικά προσιτό», τονίζει το υπουργείο στην ανακοίνωσή του.
Ειδικότερες Ρυθμίσεις
- Γεωγραφική επέκταση αρμοδιότητας ύδρευσης/αποχέτευσης, και επέκταση αρμοδιότητας στην άρδευση, εντός 1 έτους.
- Η ΕΥΔΑΠ απορροφά 26 τμήματα Δήμων που παρέχουν υπηρεσίες ύδρευσης & αποχέτευσης, 7 ΔΕΥΑ και 8 ΤΟΕΒ και την αρμοδιότητά άρδευσης που ασκεί η Περιφέρεια (πρώην Οργανισμός Κωπαΐδας). Το σύνολο των παρόχων που ενσωματώνονται στην ΕΥΔΑΠ είναι 43.
- Η ΕΥΑΘ απορροφά 5 τμήματα Δήμων που παρέχουν υπηρεσίες ύδρευσης & αποχέτευσης, 8 ΔΕΥΑ, 11 ΤΟΕΒ και 1 ΓΟΕΒ. Το σύνολο των παρόχων που ενσωματώνονται στην ΕΥΑΘ είναι 25.
- Κάθε Δήμος εκτός Αττικής καθώς και οι Δήμοι του Ν. Χαλκιδικής και οι Δήμοι Λαγκαδά και Βόλβης ορίζουν Ειδικό Συντονιστή ως σύνδεσμο με την ΕΥΔΑΠ/ΕΥΑΘ.
- Η ΠΕΔ Στερεάς Ελλάδας ορίζει ένα μέλος στο ΔΣ της ΕΥΔΑΠ.
- Η απορρόφηση των παρόχων ύδρευσης/αποχέτευσης πραγματοποιείται κατόπιν αποτίμησης της συνολικής τους καθαρής θέσης, η οποία εγκρίνεται από την ΡΑΑΕΥ. Προβλέπεται δυνατότητα δικαστικής προσφυγής σε περίπτωση διαφωνίας για το ως άνω τίμημα.
- Οι ΕΥΔΑΠ/ΕΥΑΘ αναλαμβάνουν το σύνολο του ενεργητικού και του παθητικού των παρόχων που απορροφούν (με την εξαίρεση τυχόν νομικών και φορολογικών υποχρεώσεων που αφορούν περίοδο προ της απορρόφησης).
- Όσοι πάροχοι το επιθυμούν, μπορούν να προχωρήσουν ταχύτερα σε απορρόφηση από την ΕΥΔΑΠ/ΕΥΑΘ. Προβλέπεται δυνατότητα υπογραφής διμερούς συμφωνίας με ΕΥΔΑΠ/ΕΥΑΘ για εθελοντική παραχώρηση κατόπιν συμφωνίας και έγκρισης από ΡΑΑΕΥ.
- Εάν είναι όμοροι ή υδρεύονται από ενιαίο υδροδοτικό σύστημα και λάβουν απόφαση εντός 3 μηνών, επωφελούνται και από την απομείωση του χρέους προς τους παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας (δεν απαιτείται έγκριση της ΡΑΑΕΥ στην περίπτωση αυτή).
- Διασφαλίζονται πλήρως τα δικαιώματα των εργαζομένων. Οι εργαζόμενοι των ΔΕΥΑ και των ΟΕΒ μεταφέρονται σε ΕΥΔΑΠ/ΕΥΑΘ με τα ίδια δικαιώματα.
- Στην περίπτωση των δημοτικών υπηρεσιών, επιλέγει ο Δήμος ποιοι θα μεταφερθούν, ανάλογα με τις ανάγκες του.
13 Ερωτήσεις & Απαντήσεις για τη Μεταρρύθμιση
1. Ποιο είναι το πρόβλημα που έρχεται να επιλύσει η μεταρρύθμιση για τα ύδατα;
Στην Ελλάδα, υπάρχει ένα περίπλοκο μωσαϊκό ύδρευσης με πάνω από 735 φορείς, οδηγώντας σε αυξημένο λειτουργικό κόστος, μη βιώσιμους οργανισμούς, ανεπαρκή στελέχωση, διαρροές, αδυναμία άντλησης κεφαλαίων και δυσκολία επενδύσεων. Αυτό επιδρά αρνητικά στην καθημερινότητα εκατομμυρίων πολιτών, με περιοχές χωρίς δίκτυο πόσιμου νερού, παλαιωμένα δίκτυα, ζητήματα υπερχείλισης λυμάτων και διαφορετικά τιμολόγια.
2. Είναι τόσο έντονο το πρόβλημα του κατακερματισμού και της διαχείρισης;
Στην Αττική, η διαχείριση του νερού παρουσιάζει εικόνα «μωσαϊκού» με πολλαπλούς φορείς και διαφορετικά συστήματα. Αναλόγως, η άρδευση (που αντιπροσωπεύει το 85% της κατανάλωσης ύδατος) διαχειρίζεται από τους Οργανισμούς Εγγείων Βελτιώσεων (ΟΕΒ), τους δήμους ή την Περιφέρεια. Οι περισσότεροι οργανισμοί είναι ζημιογόνοι, χωρίς διαχειριστική επάρκεια και χρηματοδοτικά εργαλεία για την αντιμετώπιση προκλήσεων όπως η λειψυδρία και η κλιματική αλλαγή.
3. Ποιες είναι οι βασικές ρυθμίσεις του νομοσχεδίου;
Επεκτείνεται η χωρική αρμοδιότητα της ΕΥΔΑΠ σε όλη την ηπειρωτική Αττική, τη Βοιωτία, τη Φωκίδα και την Εύβοια, αναλαμβάνοντας και την άρδευση. Στη Θεσσαλονίκη, διευρύνεται η χωρική αρμοδιότητα της ΕΥΑΘ στις Περιφερειακές Ενότητες Θεσσαλονίκης και Χαλκιδικής.
Η επέκταση συνοδεύεται από την απορρόφηση Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης-Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ), τμημάτων ΟΤΑ και ΟΕΒ. Η ΕΥΔΑΠ απορροφά 26 τμήματα Δήμων, 7 ΔΕΥΑ και 8 ΤΟΕΒ. Η ΕΥΑΘ απορροφά 5 τμήματα Δήμων, 8 ΔΕΥΑ, 11 ΤΟΕΒ και 1 ΓΟΕΒ.
Το κράτος καλύπτει τουλάχιστον το 75% των χρεών των ΔΕΥΑ προς παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας, με συνολική διάθεση 200 εκατ. ευρώ για τις ανάγκες αυτές, φτάνοντας το πακέτο χρηματοδότησης τα 400 εκατ. ευρώ.
4. Έτσι κινδυνεύει να ιδιωτικοποιηθεί το νερό;
Ακριβώς το αντίθετο. Η ενίσχυση της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ, ως δημόσιοι πυλώνες παροχής υπηρεσιών ύδατος, διαφυλάσσει και ενισχύει τον δημόσιο χαρακτήρα του νερού. Περιοχές που σήμερα εξυπηρετούνται από ιδιωτικά δίκτυα θα αποκτήσουν δημόσιες υποδομές ύδρευσης και αποχέτευσης.
5. Εξαντλείται με το νομοσχέδιο η προσπάθεια της κυβέρνησης για τη μεταρρύθμιση σχετικά με το νερό;
Η προσέγγιση της Κυβέρνησης είναι ολιστική. Περιλαμβάνει την πρώτη Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα και 103 έργα υποδομής σε 62 Δήμους, αξίας 141,927 εκατ. ευρώ. Θα υπάρξει και τρίτος κύκλος χρηματοδότησης έργων αντιμετώπισης της λειψυδρίας, με 200 εκατ. ευρώ.
6. Γιατί χρειάζεται η μεταρρύθμιση και δεν επιλύονται τα προβλήματα με τις ΔΕΥΑ και την υφιστάμενη κατάσταση;
Η χώρα χρειάζεται συνολική και αποτελεσματική διαχείριση υδάτων. Η μεταρρύθμιση εξασφαλίζει:
- Τεχνογνωσία: Μεγαλύτερη διοικητική, διαχειριστική και τεχνική επάρκεια από ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ.
- Οικονομίες κλίμακας: Ενιαία διαχείριση που προτεραιοποιεί τα απαραίτητα έργα.
- Χρηματοδοτικά εργαλεία: Απρόσκοπτη πρόσβαση σε διεθνή και ευρωπαϊκά κεφάλαια.
- Ανθρώπινο κεφάλαιο: Δυνατότητα πρόσληψης στελεχών και εργαζομένων με ευέλικτες διαδικασίες.
- Νέες προκλήσεις: Μεγαλύτερη ευχέρεια αντιμετώπισης των απαιτήσεων Ευρωπαϊκών Οδηγιών.
- Τιμολόγηση: Ενιαία τιμολόγηση με διαφάνεια, υπό την εποπτεία της ΡΑΑΕΥ.
7. Ποιο το όφελος τοπικών κοινωνιών και πολιτών από τη μεταρρύθμιση;
Η προσέγγιση αυτή έχει συζητηθεί και δημοσιοποιηθεί, με εκτεταμένη διαβούλευση. Οδηγεί σε χαμηλότερα τιμολόγια μέσω βελτιστοποίησης επενδύσεων. Δρομολογείται η ομαλή μετάβαση με ενεργό συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών, μέσω Ειδικών Συντονιστών και μελών στα ΔΣ. Η αμεσότητα και η τοπικότητα των υπηρεσιών ύδρευσης παραμένουν και ενισχύονται.
8. Τι γίνεται με τους εργαζόμενους των παρόχων;
Όλοι οι εργαζόμενοι των ΔΕΥΑ μεταφέρονται σε ΕΥΔΑΠ/ΕΥΑΘ με το μισθολογικό καθεστώς των δύο εταιρειών. Ως προς τους δημοτικούς υπαλλήλους, ο Δήμος αποφασίζει ποιοι θα μετακινηθούν. Ο τόπος εργασίας παραμένει εντός της Περιφερειακής Ενότητας, εκτός αν υπάρχει συναίνεση του υπαλλήλου.
9. Τι θα γίνει με την τιμή του νερού;
Η τιμή του νερού της ΕΥΔΑΠ στην Αττική και της ΕΥΑΘ είναι από τις χαμηλότερες στην ΕΕ. Οι οικονομίες κλίμακας, η αυξημένη τεχνογνωσία και ο στρατηγικός προγραμματισμός των έργων διασφαλίζουν χαμηλή τιμή, υψηλού επιπέδου υπηρεσίες και προσιτό δημόσιο αγαθό.
10. Τι θα γίνει με την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών;
Η ΕΥΔΑΠ και η ΕΥΑΘ παρέχουν εξαιρετικής ποιότητας πόσιμο νερό και έχουν εμπειρία στη διαχείριση εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων. Η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών θα είναι ασύγκριτα βελτιωμένη, ιδίως σε περιοχές με υπολειτουργούντα έργα βιολογικού καθαρισμού.
11. Τι γίνεται με την άρδευση; Πώς διασφαλίζεται ότι η ύδρευση της Αθήνας δεν θα γίνει εις βάρος των αναγκών άρδευσης;
Η τεχνική γνώση και εμπειρία της ΕΥΔΑΠ, οι πολλαπλάσιοι οικονομικοί πόροι και η αποτελεσματική παρέμβαση για τη διασφάλιση της άρδευσης (π.χ. Κωπαϊδικό πεδίο) αποτελούν εχέγγυα αξιοπιστίας. Η μεταρρύθμιση προβλέπει την ανάδειξη ειδικών συντονιστών για την εισαγωγή τοπικών θεμάτων.
12. Ποια θα είναι η επίπτωση στην τιμή του αρδευτικού νερού;
Δεν αναμένεται αλλαγή στην τιμολόγηση του αρδευτικού νερού, παρά μόνο εξοικονόμηση νερού λόγω βελτιωμένης διαχείρισης. Προβλέπεται ρητά ότι για 3 χρόνια δεν θα αυξηθεί η τιμή του αρδευτικού νερού.
13. Τι γίνεται με την αξία των δικτύων που έχουν δαπανήσει δημότες και δήμοι;
Τα δίκτυα και άλλα στοιχεία ενεργητικού/παθητικού αποτιμώνται και απορροφώνται από την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ, με τίμημα που εγκρίνεται από την ΡΑΑΕΥ και καταβάλλεται στον Δήμο. Σε περίπτωση opt out, ο Δήμος διατηρεί την κυριότητα των παγίων και ορίζεται τέλος χρήσης. Η δραστηριότητα ύδρευσης, αποχέτευσης, άρδευσης θα περάσει στις ΕΥΔΑΠ/ΕΥΑΘ.