Ας πάρουμε το παραμύθι από την αρχή: μια φορά κι έναν καιρό το Χόλιγουντ ταυτιζόταν για εκατοντάδες εκατομμύρια με την πραγμάτωση του «αμερικανικού ονείρου». Όχι πια. Η εξαγγελία και η εφαρμογή των -αφόρητων- δασμών, ήδη από τον Μάιο του 2025, της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ στο 100% σε ταινίες που γυρίζονται εκτός ΗΠΑ, με σκοπό τα στούντιο να πιεστούν να επιστρέψουν για γυρίσματα στην Αμερική, άφησαν βαριά «σημάδια» στους συντελεστές της «Μέκκας του κινηματογράφου». Η πτώση των μετοχών ήταν άμεση μεν, προσωρινή δε. Ή μήπως όχι; Disney και Netflix ήταν ανάμεσα στους πρώτους κολοσσούς που κατέγραψαν απώλειες στο χρηματιστήριο αμέσως μετά τις σχετικές ανακοινώσεις, λόγω της περιρρέουσας αβεβαιότητας. Ωστόσο, λίγο αργότερα, νομικοί και αναλυτές, μιλώντας σε «βίβλους» της οικονομίας -«Forbes», «Fortune» και Bloomberg-, επεσήμαναν ότι είναι πρακτικά ασαφές πώς θα μπορούσαν οι δασμοί να εφαρμοστούν ψηφιακά ή τελωνειακά.
Οι δασμοί Τραμπ και η επιστροφή των παραγωγών
Ο πρόεδρος Τραμπ, υποστηρίζοντας ότι η βιομηχανία του κινηματογράφου «εκλάπη» από την Αμερική, επέβαλε επιπροσθέτως σε ξένες ταινίες που προβάλλονται στις ΗΠΑ δασμούς 100%. Χαρακτηρίζοντας τη μείωση της κινηματογραφικής παραγωγής στο Χόλιγουντ «ζήτημα εθνικής ασφάλειας». Στοχεύοντας στη μείωση της φυγής των παραγωγών («runaway production») σε χώρες με φθηνότερα εργατικά χέρια, αποφάσισε και φοροαπαλλαγές, ενώ προέταξε και χαμηλότοκα κρατικά ομόλογα. Συνδυάζοντας βεβαίως την «τιμωρητική» πολιτική των δασμών με οικονομικά κίνητρα, προκάλεσε τσουνάμι αντιδράσεων… Προφανώς δεν ύψωσαν όλοι το λάβαρο της επανάστασης. Εξάλλου, παρά τον αρχικό πανικό στα διεθνή φεστιβάλ και στις εταιρείες χρηματοδότησης, πολλοί παραγωγοί και στελέχη του Χόλιγουντ αντιμετώπισαν τις απειλές ως «πυροτεχνήματα». Αυτό συνέβη εξαιτίας της τεράστιας πολυπλοκότητας εφαρμογής των εξαγγελιών περί δασμών. Κάπου εκεί μπήκε «σφήνα» ο Γιον Βόιτ: μαζί με τον Μελ Γκίμπσον, φανατικά «τραμπικό» επίσης κλήθηκαν από την αμερικανική κυβέρνηση να φέρουν πίσω τους Αμερικανούς παραγωγούς, που, ευνοημένοι γαρ από το cash rebate στην Ευρώπη, στράφηκαν με συνοπτικές διαδικασίες στη «γηραιά ήπειρο». Ο πατέρας της Αντζελίνα Τζολί, στα επιμέρους, έχει οριστεί από τον Τραμπ ως «ειδικός πρεσβευτής»: συμμετέχει στη διαμόρφωση ενός μεγαλόπνοου σχεδίου, που όμως εστιάζεται περισσότερο σε ομοσπονδιακά φορολογικά κίνητρα και επιδοτήσεις -σε δημιουργία κινήτρων, απλούστερα- παρά σε δασμούς.
Ο Γιον Βόιτ με την Αντζελίνα Τζολί.
Νομικά κενά
Από την πλευρά της, η έξαρση της Τεχνητής Νοημοσύνης, ούτως ή άλλως, «απαιτεί» λιγότερα φυσικά σκηνικά (locations). Και οι ταινίες δεν είναι φυσικά αγαθά, που περνούν από τελωνεία, αλλά ψηφιακά αρχεία. Η επιβολή δασμού σε υπηρεσίες streaming, όπως ήδη αναφέραμε, ή ψηφιακές μεταδόσεις παρουσιάζει νομικά κενά. Ο δε κυβερνήτης της Καλιφόρνια, Γκάβιν Νιούσομ, καθώς και Δημοκρατικοί βουλευτές πρεσάρουν με νύχια και με δόντια για τη δημιουργία ομοσπονδιακών κινήτρων παραγωγής ως εναλλακτική λύση, αντί για εμπορικό πόλεμο, όπως τον αποκαλούν, στον πολιτισμό. Είναι άλλωστε οι άμεσα πληγέντες. Όπως επισημάναμε, οι δασμοί ύψους 100% σε ταινίες που γυρίζονται στο εξωτερικό δεν έχουν εφαρμοστεί πλήρως λόγω νομικών και πρακτικών κωλυμάτων. Αν μακροπρόθεσμα μπορούν να προκληθούν ισχυρότεροι κλυδωνισμοί; Φυσικά. Χωρίς όμως να αποκλείεται αναστροφή του «παγωμένου» -σε αυτή τη φάση, το υποσημειώνουμε- κλίματος. Με πιθανότητες η Κίνα να επιστρέψει στις ΗΠΑ, υπενθυμίζουμε τα αντίποινα από την κυβέρνησή της: ύστερα από την επιβολή των δασμών της κυβέρνησης Τραμπ, η ασιατική χώρα των δισεκατομμυρίων μείωσε δραματικά τα προνομιακά όρια (quotas) για την προβολή αμερικανικών ταινιών. Αυτό στέρησε από το Χόλιγουντ μία από τις πιο κερδοφόρες αγορές του παγκοσμίως. Τώρα, βέβαια, διαπραγματεύονται το πλαίσιο των εμπορικών τους σχέσεων, με τις ΗΠΑ να δεσμεύονται για ανώτατο όριο 20% στους πρόσθετους δασμούς αντικατάστασης, ενώ οι τρέχοντες πρόσθετοι δασμοί βρίσκονται στο 12,5%.
Η πτώση της παραγωγής
Στα του Χόλιγουντ πάλι, όμως, υπήρξαν και έμμεσες απώλειες από διαφημίσεις. «Οι γενικότεροι δασμοί στην οικονομία εντάσσουν το Χόλιγουντ σε μια ευρύτερη τροχιά απωλειών», υπογράμμισαν, εκ νέου, αναλυτές του παγκόσμιου χρηματιστηρίου στο «Variety». Το Χόλιγουντ, για να μην προβούμε σε περαιτέρω δυσνόητες ενδεχομένως οικονομικές αναλύσεις, υπέστη απώλειες 33% το πρώτο τετράμηνο του 2026, σύμφωνα τόσο με το «People» όσο και με το «E! Entertainment», συγκριτικά με το αντίστοιχο διάστημα του προηγούμενου έτους. Συνολικά, είναι σε «καθίζηση» κατά 71% συγκριτικά με την προηγούμενη πενταετία. Ο μεγαλύτερος, δε, χαμένος, έως τώρα είναι το FilmLA: ο επίσημος μη κερδοσκοπικός οργανισμός, που λειτουργεί ως το κεντρικό γραφείο υποστήριξης κινηματογραφικών και τηλεοπτικών παραγωγών για την πόλη και την κομητεία του Λος Άντζελες. Ιδρύθηκε το 1995 με σκοπό να διευκολύνει τη διαδικασία των γυρισμάτων, εξισορροπώντας τις ανάγκες των δημιουργών με εκείνες των τοπικών κοινοτήτων. Η πτώση που υπέστη -κατά 13%- το δεύτερο τετράμηνο του 2026 σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025, παρά τα κίνητρα από τον κυβερνήτη για εσωτερικές παραγωγές, έχει θορυβήσει παραπάνω τους επικεφαλής του. Και την κυβέρνηση. Στο ίδιο «τέμπο» και η πρόθεση για παραγωγή καινούργιων ταινιών, που εμφανίζεται μειωμένη κατά 20%. Η «New York Post» υποστηρίζει ότι, «αν δεν τονωθεί άμεσα η κινηματογραφική παραγωγή του Λος Άντζελες, το Χόλιγουντ βαδίζει προς βέβαιο θάνατο». Όπως όμως σημειώνει ο καταξιωμένος κριτικός κινηματογράφου Τζόνι Ολεσίνσκι: «Ο κόσμος βλέπει πολύ ταινίες, έχει κάνει εκ νέου στροφή στον κινηματογράφο – το διαπιστώσαμε και με την “Οδύσσεια” και με το “Spider-man”. Οι ταινίες πάντα θα νικάνε», καταλήγει.
Η «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν και οι αντιδράσεις
Σε αυτό το μετέωρο, απρόβλεπτο οικονομικό πλαίσιο, προέκυψαν καινούργια σχόλια-καταπέλτες από το «μέτωπο» κατά του Κρίστοφερ Νόλαν -όπου επικεφαλής παραμένει ο Έλον Μασκ-, από τον μεγαλύτερο γιο του πλανητάρχη, Ντόναλντ Τραμπ Junior: συνηγορώντας με τον Μασκ και εστιάζοντας στην «Οδύσσεια», μίλησε για «ιστορικές ανακρίβειες» και για «προσβολή με την έγχρωμη Ωραία Ελένη στον Όμηρο». «Η αλήθεια κρύβεται αλλού», επισημαίνουν πολλά αμερικανικά ΜΜΕ. Έγκειται, τονίζουν, στο ότι ο οσκαρικός σκηνοθέτης δεν επέλεξε να γυρίσει ούτε μία σεκάνς στην Αμερική. Παρότι ο Ντόναλντ Τραμπ έχει αποφύγει μέχρι τώρα -ευφυώς- να πάρει επίσημη θέση για την «Οδύσσεια», το περιβάλλον του βάλλεται κατά του Νόλαν. Ο λόγος είναι ότι έδωσε ψήφο προτίμησης στην Ευρώπη, πραγματοποιώντας γυρίσματα, πέρα από την Ελλάδα (αφήνοντας στη χώρα μας μόνο από την ίδια την παραγωγή, χωρίς να συνυπολογίσουμε τα αναλώσιμα των συντελεστών, 10.000.000 ευρώ), σε Ιταλία, Μάλτα, Ισλανδία…
Ανάκαμψη
Με αυτά και με αυτά, η πλειονότητα των αμερικανικών ΜΜΕ κάνει λόγο για δραστικά, επείγοντα μέτρα, που επιβάλλεται να ληφθούν άμεσα προκειμένου να ανακάμψει το Χόλιγουντ. Κάπου εδώ πρέπει να προσθέσουμε ότι σταρ όπως οι Τζορτζ Κλούνεϊ και Τζόνι Ντεπ, τους οποίους πλέον περισσότερο βλέπουμε στην Ευρώπη παρά στην Αμερική, θεωρούνται… αυτοεξόριστοι: ο Κλούνεϊ μίλησε πρόσφατα για την πυρκαγιά στη βίλα του στη Γαλλία – για το Χόλιγουντ έτσι κι αλλιώς είναι γνωστό πως δεν «καίγεται». Ο Ντεπ περισσότερο κυκλοφορεί στη Βρετανία και τη Γαλλία – στην Αμερική εμφανίζεται σε φεστιβάλ, όπως πρόσφατα στο ComicCon, όπου φωτογραφήθηκε ως Σκρουτζ, διαφημίζοντας τη μεταμόρφωση και το επόμενο στοίχημα που θέλει να κερδίσει ως ηθοποιός. Ρόμπιν Ράιτ, Ρίτσαρντ Γκιρ, Έλεν ντε Τζενέρις, Εύα Λονγκόρια, Ρόζι Ο’Ντόνελ, μεταξύ αρκετών ακόμα ονομάτων πρώτης γραμμής, έχουν «μεταναστεύσει» στην Ευρώπη. Η δε Νάταλι Πόρτμαν, επίσης, εμφανίζεται κυρίως στη «γηραιά ήπειρο» παρά στη γη της αστερόεσσας.
Τα νέα μέτωπα και το παγκόσμιο box-office
Συνυπολογίζοντας την εμφάνιση ψηφιακών ηθοποιών, όπως η Τίλι Νόργουντ, τα Hollywood Leaks -μετά και την πρόσφατη παραβίαση βάσεων δεδομένων, οπότε από 666.000 αρχεία εκτέθηκαν προσωπικά δεδομένα κορυφαίων σταρ, όπως των Αντζελίνα Τζολί και Ρόμπερτ ντε Νίρο-, τη δοκιμασία νέων ταινιών-θρύλων, όπως το «The Day of Revelation» του Στίβεν Σπίλμπεργκ, που αποδεικνύουν ότι οι παλιές, δοκιμασμένες κάποτε «συνταγές» επιτυχίας φθίνουν, τα θεμέλια της «Μέκκας του σινεμά» θυμίζουν κινούμενη άμμο. Ωστόσο, το παγκόσμιο box-office για το 2026, που προβλέπεται να αγγίξει τα 35 δισεκατομμύρια δολάρια, σημειώνοντας άνοδο 5% σε σχέση με το 2025, είναι δεδομένο πως θα αβαντάρει και τις ΗΠΑ κατά πολύ. Μήπως λοιπόν όλα συνοψίζονται σε ανούσια «πυροτεχνήματα» τελικά και η τρομολαγνεία για «λουκέτο» του Χόλιγουντ γίνεται για να γίνεται – και ας υπάρχει τώρα σχετικό «πάγωμα»; Θα φανεί. Η ηχηρή πτώση, πάντως, του 33% είναι αδιαμφισβήτητη.
*Δημοσιεύθηκε στο Secret των Παραπολιτικών