Το ΠΑΣΟΚ κατέθεσε τροπολογία για τη θέσπιση ενός μόνιμου μηχανισμού μεταβλητού Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) σε βενζίνη και πετρέλαιο κίνησης. Η πρόταση, η οποία υπογράφεται από σύσσωμη την Κοινοβουλευτική Ομάδα, έρχεται στο πλαίσιο συζήτησης νομοσχεδίου του υπουργείου Ανάπτυξης αύριο στη Βουλή και εστιάζει στην ακρίβεια των καυσίμων.
Η βασική ιδέα της ρύθμισης είναι η δημιουργία ενός αυτόματου μηχανισμού που θα ενεργοποιείται όταν η διεθνής τιμή του πετρελαίου ξεπερνά την τιμή που έχει προβλεφθεί στον Κρατικό Προϋπολογισμό. Σε τέτοιες περιπτώσεις, όπου το Δημόσιο εισπράττει επιπλέον έσοδα από ΦΠΑ λόγω της αύξησης της τιμής του πετρελαίου, ένα μέρος αυτού του δημοσιονομικού οφέλους θα επιστρέφει στην αγορά μέσω προσωρινής μείωσης του ΕΦΚ. Η Χαριλάου Τρικούπη χαρακτηρίζει τη ρύθμιση ως έναν αυτόματο «κόφτη» στην ενεργειακή ακρίβεια.
Ως σημείο αναφοράς για τον υπολογισμό θα τίθεται η τιμή του πετρελαίου Brent, η οποία έχει ενσωματωθεί στις μακροοικονομικές παραδοχές του Κρατικού Προϋπολογισμού. Εάν η πραγματική μέση τιμή του πετρελαίου υπερβεί αυτό το όριο και προκύψουν πρόσθετα έσοδα ΦΠΑ, θα εφαρμόζεται προσωρινή μείωση στους συντελεστές ΕΦΚ.
Η λογική πίσω από την τροπολογία είναι απλή: τα επιπλέον φορολογικά έσοδα που προκύπτουν από την αύξηση της τιμής των καυσίμων να μην παραμένουν στο σύνολό τους στο κρατικό ταμείο, αλλά ένα μέρος τους να επιστρέφει στον καταναλωτή μέσω χαμηλότερης τιμής στην αντλία.
Πώς θα λειτουργεί ο μηχανισμός
Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών θα είναι υπεύθυνο για τον μηνιαίο υπολογισμό των πρόσθετων εσόδων ΦΠΑ που συνδέονται με την αύξηση της τιμής του πετρελαίου. Στον υπολογισμό θα λαμβάνονται υπόψη παράγοντες όπως οι πραγματικές ποσότητες κατανάλωσης, η απόκλιση της τιμής Brent από την τιμή αναφοράς, καθώς και η συναλλαγματική ισοτιμία ευρώ – δολαρίου.
Η μείωση του ΕΦΚ δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το ύψος των πρόσθετων εσόδων ΦΠΑ. Η εφαρμογή της θα ξεκινά την πρώτη ημέρα του επόμενου μήνα και θα επανυπολογίζεται σε μηνιαία βάση. Επιπλέον, τίθεται σαφές όριο, ώστε οι συντελεστές ΕΦΚ να μην μπορούν να μειωθούν κάτω από τα ελάχιστα επίπεδα φορολόγησης που ορίζει το ευρωπαϊκό δίκαιο.
Στο μικροσκόπιο και η τιμή στην αντλία
Η τροπολογία δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη διασφάλιση ότι η φορολογική ελάφρυνση θα μετακυλίεται πραγματικά στον τελικό καταναλωτή.
Μία από τις κρίσιμες προβλέψεις της πρότασης του ΠΑΣΟΚ είναι ότι το Υπουργείο Ανάπτυξης, μέσω του Παρατηρητηρίου Τιμών Υγρών Καυσίμων, θα παρακολουθεί καθημερινά την εξέλιξη της λιανικής τιμής. Θα δημοσιεύονται στοιχεία που θα αποδεικνύουν κατά πόσο η μείωση του ΕΦΚ περνάει όντως στην αντλία. Σε περίπτωση διαπίστωσης σημαντικών και επίμονων αποκλίσεων από την αναμενόμενη μείωση των τιμών, τα σχετικά στοιχεία θα προωθούνται στις αρμόδιες ελεγκτικές αρχές και, εφόσον κριθεί απαραίτητο, στην Επιτροπή Ανταγωνισμού.
Το ιταλικό προηγούμενο
Το ΠΑΣΟΚ επικαλείται ως παράδειγμα τη λειτουργία ενός αντίστοιχου μηχανισμού στην Ιταλία. Εκεί, εφαρμόζεται προσωρινή μείωση των ειδικών φόρων στα καύσιμα όταν οι αυξημένες διεθνείς τιμές του πετρελαίου οδηγούν σε αύξηση των εσόδων από ΦΠΑ.
Η επιλογή αυτή δεν είναι τυχαία. Με την τροπολογία, η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ στοχεύει στη μετατόπιση της συζήτησης από τις έκτακτες παρεμβάσεις προς έναν μόνιμο και αυτοματοποιημένο μηχανισμό. Ο μηχανισμός αυτός θα ενεργοποιείται κάθε φορά που η ενεργειακή ακρίβεια δημιουργεί πρόσθετο δημοσιονομικό όφελος. Το κεντρικό ερώτημα που τίθεται, λοιπόν, είναι σαφές: όταν το καύσιμο ακριβαίνει και τα φορολογικά έσοδα αυξάνονται, ποιος πρέπει τελικά να αποκομίζει το όφελος, το κράτος ή ο καταναλωτής;