Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών δημοσιοποίησε αριθμητικά παραδείγματα που καταδεικνύουν τις πρακτικές εφαρμογές των νέων ρυθμίσεων για τους servicers και τους οφειλέτες. Τα παραδείγματα αυτά, με τη μορφή υποθετικών σεναρίων «πριν και μετά», παρουσιάζουν ενδεικτικά ποσά και εισοδήματα, αναδεικνύοντας τις αλλαγές που εισάγει το νέο πλαίσιο. Οι αλλαγές αυτές αφορούν, μεταξύ άλλων, τις προκαταβολές, τις προθεσμίες διευθέτησης οφειλών, την ενημέρωση των οφειλετών και την προστασία της κύριας κατοικίας.
Επισημαίνεται ότι τα ποσά, τα εισοδήματα και τα λοιπά στοιχεία που παρουσιάζονται είναι ενδεικτικά. Σε περιπτώσεις όπου χρησιμοποιούνται επιτόκια ή άλλα αριθμητικά δεδομένα που δεν ορίζονται ρητά στο κείμενο, αυτά αποτελούν αποκλειστικά παραδοχές του παραδείγματος.
1. Προκαταβολή κατά τη Διμερή Ρύθμιση
Βάση: Οφειλή €100.000.
Ισχύον Πλαίσιο: Η προκαταβολή αφήνεται στη διαπραγμάτευση των μερών, με αναφορές σε απαιτήσεις που κυμαίνονται από άνω του 30% έως και 50%.
Νέα Ρύθμιση: Θέτει ανώτατο όριο προκαταβολής στο 15%.
Πρακτική Σημασία: Ο οφειλέτης που μπορεί να διαθέσει €15.000, αλλά όχι €40.000, δεν αποκλείεται πλέον από τη συμφωνία αποκλειστικά λόγω του ύψους της προκαταβολής.
2. Προκαταβολή 50% σε Οφειλή €200.000
Το παράδειγμα αυτό αναδεικνύει τη μέγιστη πιθανή διαφορά, όπου μια υποθετική προκαταβολή 50% αντικαθίσταται από το νέο ανώτατο όριο 15%. Αξίζει να σημειωθεί ότι το όριο αυτό μπορεί να είναι ακόμη χαμηλότερο σε περιπτώσεις τεκμηριωμένης ιδιαίτερης οικονομικής δυσχέρειας ή όταν συντρέχουν κοινωνικά κριτήρια/ειδικά προβλήματα υγείας.
3. Αίτηση Ρύθμισης και Δεσμευτικές Προθεσμίες
Σενάριο: Υποθετικός οφειλέτης με οφειλή €80.000 υποβάλλει πλήρη φάκελο την 1η Ιανουαρίου.
Συνέπειες Υπέρβασης Προθεσμίας: Εάν ο πιστωτής υπερβεί την τρίμηνη προθεσμία για την εξέταση της αίτησης, το νέο πλαίσιο προβλέπει αυτοδίκαιη καταγραφή της παράβασης, αναστολή εκτοκισμού και κεφαλαιοποίησης τόκων, καθώς και ενημέρωση της Τράπεζας της Ελλάδος.
4. Ενεργή Ρύθμιση – Ο Servicer Δεν Παρέχει Στοιχεία Πληρωμής
Σενάριο: Υποθετική ρύθμιση €60.000 με μηνιαία δόση €600. Ο οφειλέτης είναι συνεπής στις υποχρεώσεις του (π.χ., αποδέχτηκε τον εξωδικαστικό μηχανισμό), αλλά δεν μπορεί να καταβάλει τη δόση επειδή ο πιστωτής/servicer δεν έχει παράσχει τα απαραίτητα στοιχεία για την εξυπηρέτηση της ρύθμισης. Εναλλακτικά, ο οφειλέτης καταβάλλει κανονικά τη δόση του, αλλά παρόλα αυτά λαμβάνει καταγγελία της σύμβασης, διαταγή πληρωμής ή κατάσχεση.
Αποτέλεσμα: Με μηνιαία δόση €600, το προβλεπόμενο ποσό πίστωσης υπέρ του οφειλέτη ανέρχεται σε €3.000 (5 × €600), ενώ η ρύθμιση παρατείνεται κατά 5 μήνες.
6. Αίτημα για Πλήρη Εικόνα Οφειλής
Σενάριο: Υποθετική οφειλή €120.000.
Αίτημα Οφειλέτη: Ο οφειλέτης ζητά αντίγραφο της σύμβασης, τις τροποποιήσεις αυτής, το ιστορικό καταβολών, καθώς και αναλυτικά στοιχεία για το κεφάλαιο, τους τόκους, το επιτόκιο, τις προμήθειες και τυχόν άλλες επιβαρύνσεις.
Επίπτωση Νέας Ρύθμισης: Η νέα ρύθμιση μετατρέπει την ενημέρωση σε μια συγκεκριμένη διαδικασία με σαφή χρονικό ορίζοντα και επιβάλει οικονομικές συνέπειες για τη μη συμμόρφωση.
7. Γονέας/Νόμιμος Φροντιστής Εξαρτώμενου Τέκνου με Αναπηρία 67%+
Παράδειγμα: Έστω γονείς με ΑμεΑ με ετήσιο εισόδημα €21.000, περιουσιακά στοιχεία €270.000 και ένα εξαρτώμενο τέκνο με πιστοποιημένη αναπηρία 70%.
8. Συνδυαστικό Σενάριο – Από την Αίτηση μέχρι τη Ρύθμιση
Σενάριο: Οφειλέτης με οφειλή €150.000 και διαθέσιμα περίπου €20.000. Για τους σκοπούς του παραδείγματος, υποθέτουμε ότι ο πιστωτής απαιτούσε αρχικά προκαταβολή 40%.
9. Παράδειγμα Προστασίας της Κύριας Κατοικίας μέσω του Εξωδικαστικού Μηχανισμού
Σενάριο: Οφειλέτης με συνολικές οφειλές €300.000 και κύρια κατοικία αξίας €150.000 υποβάλλει αίτηση στην πλατφόρμα του Εξωδικαστικού. Δηλώνει την επιθυμία του να προστατεύσει αποκλειστικά την κύρια κατοικία του, συναινώντας παράλληλα στη ρευστοποίηση των υπόλοιπων ακινήτων του, συνολικής αξίας €50.000.
Βήματα Οφειλέτη Σύμφωνα με τη Νέα Διαδικασία:
- Υποβάλλει αίτηση στην πλατφόρμα του Εξωδικαστικού, επιλέγοντας την ένταξη στο πρόγραμμα προστασίας κύριας κατοικίας.
- Η πλατφόρμα διαχωρίζει αυτόματα την κύρια κατοικία (€150.000) από τα λοιπά ακίνητα.
- Η ένταξη στη ρύθμιση συνεπάγεται τη συναίνεση στη ρευστοποίηση των λοιπών ακινήτων (€50.000).
- Προκύπτει ρύθμιση βασισμένη αποκλειστικά στην αξία της κύριας κατοικίας.
Βήμα 1 – Υπολογισμός Νέας Οφειλής (Με βάση Μόνο την Κύρια Κατοικία):
Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, η ρύθμιση βασίζεται αποκλειστικά στην αξία της κύριας κατοικίας:
Νέα Βάση Υπολογισμού: €150.000.
Υποχρεώσεις Πιστωτών: Να προτείνουν ρύθμιση που:
- Διασώζει την κύρια κατοικία.
- Ρευστοποιεί τα λοιπά ακίνητα.
- Μειώνει την οφειλή σε βιώσιμο επίπεδο.
Διαγραφή Οφειλής:
- Αρχική Οφειλή: €300.000
- Αξία Λοιπών Ακινήτων (ρευστοποίηση): €50.000
- Διαγραφή που προκύπτει από τον αλγόριθμο: €150.000
- Ικανοποίηση Πιστωτών από τη ρευστοποίηση λοιπών ακινήτων: €50.000
- Οφειλή προς ρύθμιση: €150.000
Βήμα 2 – Νέα Μηνιαία Δόση:
Η νέα οφειλή προς ρύθμιση, ύψους €150.000, ρυθμίζεται σε έως 35 έτη (ανάλογα με την εισοδηματική κατάσταση του οφειλέτη).
Βήμα 3 – Προστασία της Κύριας Κατοικίας:
Με την υπογραφή της σύμβασης:
- Απαγορεύεται ο πλειστηριασμός της κύριας κατοικίας από τους πιστωτές που ρυθμίζονται μέσω εξωδικαστικού (τράπεζες/servicers/δημόσιο/φορείς κοινωνικής ασφάλισης).
- Η σύμβαση έχει ισχύ εκτελεστού τίτλου.
- Ο οφειλέτης προστατεύεται μόνιμα, εφόσον τηρεί τη ρύθμιση.
Συνολικά Οφέλη με το Νέο Πλαίσιο:
- Ο οφειλέτης σώζει το σπίτι του.
- Η οφειλή μειώνεται στο μισό της αρχικής, από €300.000 σε €150.000.
- Οι δόσεις γίνονται βιώσιμες.
- Η διαδικασία είναι συναινετική και γρήγορη.
Σημείωση για τη Διαγραφή Οφειλής: Η διαγραφή που προκύπτει από τον αλγόριθμο δεν σημαίνει άφεση χρέους ή πλήρη διαγραφή. Ο αλγόριθμος υπολογίζει αυτόματα μια διαγραφή προκειμένου να προκύψει βιώσιμη δόση. Ουσιαστικά, γίνεται ένας υπολογισμός οφειλών με βάση την αξία της κύριας κατοικίας του οφειλέτη, με στόχο τη διαμόρφωση χαμηλότερων και βιώσιμων δόσεων και την προστασία της κύριας κατοικίας. Οι πιστωτές ανακτούν τις οφειλές και ικανοποιούνται μέσω της ρευστοποίησης των λοιπών ακινήτων.
Επομένως, εάν το σύνολο της περιουσίας είναι μεγαλύτερο από την οφειλή, δεν θα γίνει «κούρεμα» στην οφειλή. Για παράδειγμα, σε οφειλέτη με συνολικές οφειλές €300.000 και κύρια κατοικία αξίας €150.000, ο οποίος ζητά να προστατεύσει αποκλειστικά την κύρια κατοικία του, συναινώντας παράλληλα στη ρευστοποίηση των υπόλοιπων ακινήτων του, συνολικής αξίας €160.000:
Η δόση θα υπολογιστεί από τον αλγόριθμο με βάση την αξία της κύριας κατοικίας (€150.000) για να είναι βιώσιμη.
Αυτό δεν σημαίνει ότι θα διαγραφούν οι υπόλοιπες οφειλές του οφειλέτη (€150.000) προς τους πιστωτές.
Το υπόλοιπο των οφειλών θα ικανοποιηθεί από την υπόλοιπη περιουσία (€160.000, αξία περιουσίας μεγαλύτερη των οφειλών) μέσω της διαδικασίας εκποίησης, και δεν θα γίνει «κούρεμα» στην οφειλή.
* Ωστόσο, οι πιστωτές δεν θα εισπράξουν υπερβάλλον ποσό, καθώς η ικανοποίηση εκτείνεται μόνο έως το συνολικό ύψος της αρχικής οφειλής (€300.000).