Νέο «Τείχος» Προστασίας Εναντίον των Εταιρειών Διαχείρισης Απαιτήσεων
Τα δικαστήρια της χώρας υψώνουν ένα ισχυρό «ανάχωμα» απέναντι στην επιθετική στρατηγική των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων (servicers). Οι δικαστικοί λειτουργοί, αξιοποιώντας ευρέως το άρθρο 281 του Αστικού Κώδικα για την καταχρηστική άσκηση δικαιώματος, προχωρούν μαζικά στην ακύρωση ή αναστολή πλειστηριασμών, ακόμη και λίγες ώρες πριν από τη διεξαγωγή τους.
Η νομική μάχη πλέον εστιάζει στην ουσία της συμπεριφοράς των επισπευδόντων. Τα δικαστήρια, από τα πρώτα έως τα δεύτερα βαθμής, στέλνουν ένα ξεκάθαρο μήνυμα: η διαδικασία της αναγκαστικής εκτέλεσης δεν πρέπει να γίνεται εργαλείο εκβιασμού ή άκριτης ρευστοποίησης. Αντιθέτως, οφείλει να τηρεί τις θεμελιώδεις αρχές της αναλογικότητας, της καλής πίστης και των χρηστών ηθών.
Οκτώ Δικαστικές Αποφάσεις Υπέρ των Οφειλετών
Το εύρος της δικαστικής παρέμβασης είναι εντυπωσιακό, όπως αποδεικνύεται από τις πρόσφατες αποφάσεις που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα ακινήτων, από κύριες κατοικίες έως επαγγελματικούς χώρους:
- Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών (Απόφαση 111/2026): Ακυρώθηκε η αναγκαστική κατάσχεση και η επιταγή προς εκτέλεση, που αφορούσαν κύρια κατοικία. Το δικαστήριο έκρινε βάσιμο τον ισχυρισμό περί ακραίας δυσαναλογίας, καθώς η συνολική οφειλή ανερχόταν μόλις στο 1/10 της εμπορικής αξίας του ακινήτου που προοριζόταν για πλειστηριασμό.
- Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών (Απόφαση 3003/2025): Ακυρώθηκε πλειστηριασμός κύριας και μοναδικής κατοικίας. Το δικαστήριο έκρινε την ενέργεια του servicer ως καταχρηστική, δεδομένου ότι η χρηματική απαίτηση ήταν πολλαπλάσια μικρότερη της αξίας του ακινήτου, ενώ ταυτόχρονα ήταν εκκρεμής σε πρώτο βαθμό η αίτηση της οφειλέτριας για υπαγωγή στον νόμο Κατσέλη (Ν. 3869/2010).
- Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών (Απόφαση 1648/2026): Η απόφαση αυτή επέκτεινε την προστασία του άρθρου 281 ΑΚ και πέραν της κύριας κατοικίας. Ακυρώθηκε επιταγή προς πληρωμή, κατάσχεση και πλειστηριασμός επαγγελματικού ακινήτου, κρίνοντας ότι η σπουδή της εταιρείας διαχείρισης για άμεση ρευστοποίηση του επαγγελματικού χώρου συνιστούσε καταχρηστική άσκηση δικαιώματος.
- Μονομελές Εφετείο Πειραιώς (Απόφαση 38/2025): Μια απόφαση με σημαντικό νομικό βάρος, λόγω του δευτεροβάθμιου χαρακτήρα της. Το Εφετείο ακύρωσε κατακυρωτική έκθεση και πράξεις εκτέλεσης, κρίνοντας ότι η ενέργεια του servicer παραβίασε ευθέως την αρχή της αναλογικότητας, επιβάλλοντας δυσανάλογα επαχθείς συνέπειες στον οφειλέτη.
- Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιώς (Απόφαση 4425/2026): Το δικαστήριο έκανε δεκτή ανακοπή κατά πράξεων αναγκαστικής εκτέλεσης, επιβεβαιώνοντας ότι η επισπεύδουσα εταιρεία ενήργησε καταχρηστικά επιδιώκοντας την άμεση ρευστοποίηση, χωρίς να έχει εξαντλήσει προηγουμένως ηπιότερα μέσα για την ικανοποίηση της απαίτησής της.
- Μονομελές Πρωτοδικείο Σερρών (Απόφαση 319/2025): Διατάχθηκε η ακύρωση πλειστηριασμού κύριας κατοικίας για δάνειο αγοράς αυτοκινήτου. Κρίθηκε καταχρηστικός διότι ο οφειλέτης είχε πραγματοποιήσει σταθερές, έστω και μικρές, καταβολές έναντι της οφειλής του και είχε καταθέσει ρεαλιστική, βιώσιμη πρόταση ρύθμισης, την οποία ο servicer αγνόησε επιδεικτικά.
- Μονομελές Πρωτοδικείο Ναυπλίου (Απόφαση 440/2026): Εμπλοκή στις πράξεις εκτέλεσης και ακύρωση της προσπάθειας του servicer να κηρύξει την οφειλέτρια έκπτωτη από ήδη συμφωνημένη ρύθμιση. Αποδείχθηκε ότι οι πιστωτές δεν είχαν γνωστοποιήσει εγκαίρως τους λογαριασμούς καταβολής (IBAN) και το ακριβές ύψος των δόσεων, επιδιώκοντας καταχρηστικά να επωφεληθούν από δική τους διοικητική παράλειψη.
- Μονομελές Πρωτοδικείο Κορίνθου (Απόφαση 550/2025): Ακυρώθηκε αναγκαστική κατάσχεση λόγω προφανούς αντίθεσης της συμπεριφοράς της εταιρείας διαχείρισης απαιτήσεων στα όρια που θέτει η καλή πίστη και το άρθρο 281 ΑΚ.
Οι Τρεις «Κόκκινες Γραμμές» των Δικαστών
Η ανάλυση του σκεπτικού των παραπάνω αποφάσεων αποκαλύπτει τρία βασικά κριτήρια που θέτει η δικαιοσύνη για να στοιχειοθετηθεί η καταχρηστικότητα βάσει του άρθρου 281 του Αστικού Κώδικα:
- Η Αρχή της Αναλογικότητας: Θεωρείται αδιανόητο να εκποιείται η κύρια κατοικία ενός πολίτη για οφειλές που αντιπροσωπεύουν ένα ελάχιστο κλάσμα (π.χ. κάτω του 10%) της αξίας του ακινήτου, όταν υπάρχουν άλλα, ηπιότερα μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης.
- Η Άρνηση Συνεργασίας και Ρύθμισης: Οι servicers υποχρεούνται να εξετάζουν με καλή πίστη τις ρεαλιστικές προτάσεις ρύθμισης που καταθέτουν οι δανειολήπτες, λαμβάνοντας υπόψη τα πραγματικά εισοδήματά τους. Η προσχηματική απόρριψη βιώσιμων λύσεων με μοναδικό σκοπό την ταχεία ρευστοποίηση αποδοκιμάζεται από τη δικαιοσύνη.
- Η Αντιφατική Συμπεριφορά και οι Εκκρεμοδικίες: Η επίσπευση πλειστηριασμών ενώ εκκρεμούν δικαστικές αποφάσεις (όπως εφέσεις για τον Νόμο Κατσέλη) ή η αιφνίδια αθέτηση προφορικών ή άτυπων συμφωνιών, εκλαμβάνεται ως συμπεριφορά που αντίκειται ευθέως στα χρηστά ήθη.