Νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ), που δημοσιεύθηκε την Παρασκευή 24.04.2026, καθορίζει τις βασικές αλλαγές σχετικά με τις υποχρεώσεις καθαρισμού ακαθέριαστων οικοπέδων και λοιπών ακάλυπτων χώρων, την πρόληψη πυρκαγιών και τη λειτουργία του Εθνικού Μητρώου Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών. Η εν λόγω ΚΥΑ, η οποία εξειδικεύει τις διατάξεις του ν. 4662/2020 με τις πρόσθετες τροποποιήσεις του νόμου 5281/2026 (Α’ 28), θέτει «σαφείς κανόνες για την πρόληψη πυρκαγιών, ενισχύοντας τον έλεγχο, τη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων από τους αρμόδιους φορείς», όπως επισημαίνεται σε ανακοίνωση του αρμόδιου υπουργείου.
Υποχρεώσεις Καθαρισμού και Προθεσμίες
Οι ιδιοκτήτες, νομείς, επικαρπωτές και μισθωτές ακινήτων έχουν την υποχρέωση να προβαίνουν στον καθαρισμό των οικοπέδων, συμπεριλαμβανομένων και αυτών εκτός σχεδίου με κτίσμα, καθώς και των ακάλυπτων χώρων, από την 1η Απριλίου έως και την 15η Ιουνίου κάθε έτους. Επιπλέον, οφείλουν να διατηρούν τους χώρους αυτούς καθαρούς καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, δηλαδή έως τις 31 Οκτωβρίου.
Οι υποχρεώσεις αυτές αφορούν κυρίως περιοχές εντός σχεδίου, εντός ορίων οικισμών, καθώς και εκτάσεις που βρίσκονται σε ακτίνα έως 100 μέτρων από αυτές, εφόσον δεν εμπίπτουν στη δασική νομοθεσία.
Υποβολή Δήλωσης Καθαρισμού
Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών καθαρισμού, οι υπόχρεοι οφείλουν να υποβάλουν υπεύθυνη δήλωση στην ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα του υπουργείου, η οποία είναι διαθέσιμη στη διεύθυνση: https://akatharista.apps.gov.gr. Η προθεσμία για την υποβολή της δήλωσης είναι η 15η Ιουνίου.
Σύμφωνα με την ΚΥΑ, προβλέπεται επίσης η δυνατότητα υποβολής της δήλωσης μέσω Κέντρων Εξυπηρέτησης Πολιτών (ΚΕΠ) και Πυροσβεστικών Υπηρεσιών, σε περιπτώσεις όπου οι υπόχρεοι αντιμετωπίζουν αντικειμενική αδυναμία χρήσης της ηλεκτρονικής πλατφόρμας.
Απαιτούμενες Εργασίες Καθαρισμού
Οι εργασίες που απαιτούνται για τον καθαρισμό περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων:
- Απομάκρυνση ξηρής βλάστησης και φυτικών υπολειμμάτων.
- Κλάδεμα δέντρων και αραίωση θάμνων.
- Συλλογή και μεταφορά των υλικών που προκύπτουν από τον καθαρισμό.
- Απομάκρυνση εύφλεκτων υλικών και απορριμμάτων.
- Διατήρηση χαμηλού φορτίου καύσιμης ύλης καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου υψηλού κινδύνου.
Για να δείτε ολόκληρη την ΚΥΑ, πατήστε εδώ (σημείωση: ο σύνδεσμος δεν υπάρχει στο αρχικό κείμενο, θα πρέπει να προσθέσετε τον σωστό σύνδεσμο).
Έλεγχοι και Κυρώσεις
Σύμφωνα με την ΚΥΑ, οι Δήμοι χρησιμοποιούν το Εθνικό Μητρώο για την υποστήριξη των ελέγχων. Το Πυροσβεστικό Σώμα διενεργεί ελέγχους αποκλειστικά κατόπιν καταγγελίας κατά τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου.
Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, προβλέπονται οι ακόλουθες κυρώσεις:
- Για μη υποβολή δήλωσης:
- 500 ευρώ, εάν δεν έχει πραγματοποιηθεί ούτε καθαρισμός ούτε υποβολή δήλωσης.
- 100 ευρώ, εάν έχει πραγματοποιηθεί καθαρισμός αλλά δεν έχει υποβληθεί δήλωση.
- Για μη καθαρισμό οικοπέδου/ακάλυπτου χώρου: 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό 200 ευρώ και ανώτατο όριο 2.000 ευρώ.
- Αυτεπάγγελτος καθαρισμός από τον δήμο με καταλογισμό της αντίστοιχης δαπάνης στον υπόχρεο.
- Ποινικές κυρώσεις σε περίπτωση υποβολής ψευδούς δήλωσης (φυλάκιση τουλάχιστον 6 μηνών και χρηματική ποινή 5.000 ευρώ).
Ενίσχυση της Πρόληψης και του Συντονισμού
Ο κύριος στόχος των νέων ρυθμίσεων είναι η έγκαιρη προετοιμασία για την αντιπυρική περίοδο και η ουσιαστική μείωση του κινδύνου εκδήλωσης και εξάπλωσης πυρκαγιών. Το υπουργείο καλεί όλους τους πολίτες και τους αρμόδιους φορείς να συμβάλουν ενεργά στην εφαρμογή των μέτρων, επιδεικνύοντας υπευθυνότητα και συνεργασία για την προστασία της ανθρώπινης ζωής, της περιουσίας και του φυσικού περιβάλλοντος.
Κύριες Αλλαγές στο Νομικό Πλαίσιο
Σύμφωνα με το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, οι διατάξεις των άρθρων 41, 43 και 44 του Νόμου 5182/2026 (Α’ 28) και η σχετική Κ.Υ.Α. συμπληρώνουν και τροποποιούν το ισχύον νομικό πλαίσιο για τους καθαρισμούς οικοπέδων, ακάλυπτων χώρων και τη λειτουργία του Εθνικού Μητρώου.
Οι βασικές αλλαγές είναι οι εξής:
- Ένταξη Νομέων στους Υπόχρεους Δήλωσης: Στους υπόχρεους υποβολής δήλωσης καθαρισμού στο Εθνικό Μητρώο εντάσσονται πλέον και οι νομείς, οι οποίοι είχαν την υποχρέωση καθαρισμού, αλλά όχι και δήλωσης στο παρελθόν.
- Ταύτιση Προθεσμιών Καθαρισμού και Δήλωσης: Η καταληκτική ημερομηνία για τον καθαρισμό και την υποβολή της δήλωσής του στο Μητρώο ταυτίζεται πλέον στην 15η Ιουνίου εκάστου έτους. Η υποχρέωση συντήρησης του καθαρισμού καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου (έως 31 Οκτωβρίου) παραμένει σε ισχύ.
- Εξαιρέσεις στο Πεδίο Εφαρμογής: Εισάγονται εξαιρέσεις στο πεδίο εφαρμογής, πέραν των διαμορφωμένων κήπων. Συγκεκριμένα, εξαιρούνται οι γεωργικές καλλιέργειες, οι βοσκήσιμες γαίες, καθώς και χώροι όπου η πρόσβαση είναι αντικειμενικά αδύνατη.
- Προστασία Βιοποικιλότητας και Διαχείριση Υλικών: Προστίθεται πρόβλεψη για την προστασία της χλωρίδας και της βιοποικιλότητας. Επίσης, καθορίζεται η διαχείριση των προϊόντων καθαρισμού, με εφαρμογή των Κανονισμών Καθαριότητας των Δήμων και την υπόδειξη από αυτούς κατάλληλων σημείων απόθεσης.
- Φυσική Υποβολή Δήλωσης: Εισάγεται η δυνατότητα υποβολής δήλωσης με φυσικό τρόπο στα ΚΕΠ ή στις Πυροσβεστικές Υπηρεσίες, για περιπτώσεις αποδεδειγμένης αδυναμίας χρήσης ηλεκτρονικών υπηρεσιών ή για ευπαθείς ομάδες.
- Ορισμός Ελεγκτικών Κλιμακίων: Εξειδικεύεται ο τρόπος ορισμού των ελεγκτικών κλιμακίων από τους Δήμους.
- Τροποποίηση Κυρώσεων: Οι κυρώσεις για μη εκπλήρωση των υποχρεώσεων τροποποιούνται ως προς το ύψος του προστίμου:
- Το πρόστιμο για τη μη υποβολή δήλωσης μειώνεται από 1000 ευρώ σε: 500 ευρώ (αν δεν έχει γίνει ούτε καθαρισμός ούτε δήλωση) ή 100 ευρώ (αν έχει γίνει καθαρισμός αλλά όχι δήλωση).
- Το πρόστιμο για μη καθαρισμό οικοπέδου/ακάλυπτου χώρου αυξάνεται από 0,50 σε 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό 200 ευρώ και ανώτατο 2.000 ευρώ.
- Σε περίπτωση υποβολής ένστασης, το πρόστιμο για μη καθαρισμό μπορεί να μειωθεί κατά 50%, εάν οι ενέργειες καθαρισμού ολοκληρωθούν κατά τη διαδικασία της ένστασης.
- Μείωση Κυρώσεων για Ψευδή Δήλωση: Οι κυρώσεις για υποβολή ψευδούς δήλωσης μειώνονται από τουλάχιστον 2 έτη φυλάκισης και χρηματική ποινή 12.600 – 54.000 ευρώ, σε τουλάχιστον 6 μήνες φυλάκιση και χρηματική ποινή 5.000 ευρώ.
Σημειώνεται ότι με την εν λόγω Κ.Υ.Α. καταργείται η Πυροσβεστική Διάταξη 20/2024.