Ο Αλέξης Τσίπρας παρουσίασε το «μανιφέστο» του κόμματος του για ένα «Νέο Κοινωνικό Συμβόλαιο για την Ελλάδα του 21ου αιώνα» και τον ανανεωμένο ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στις σύγχρονες κοινωνικές εξελίξεις. Η εκδήλωση, που εστίαζε στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, προσέλκυσε έντονο ενδιαφέρον από αιρετούς, όπως ο Δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας, ο Δήμαρχος Πειραιά Γιάννης Μώραλης, ο Περιφερειάρχης Θεσσαλίας Δημήτρης Κουρέτας, καθώς και ο υποψήφιος για την περιφέρεια Αττικής Γιάννης Χατζηθεοδοσίου, προσδίδοντας στην εκδήλωση και έντονο πολιτικό χαρακτήρα. Το ουσιαστικό στοίχημα, πέραν της θετικής ουσίας της πρότασης, έγκειται στην υλοποιησιμότητά της, καθώς η Τοπική Αυτοδιοίκηση συχνά αντιμετωπίζει την «κατάρα» των πολλών υποσχέσεων που δεν εκπληρώνονται.
Ο Τσίπρας παρουσίασε το «Σχέδιο Αριστοτέλης» για την Τοπική Αυτοδιοίκηση – Οι 3 πυλώνες και οι 4 εγγυήσεις
Στην ομιλία του, ο Αλέξης Τσίπρας σκιαγράφησε την πρόταση για ένα νέο Κοινωνικό Συμβόλαιο, «από την κοινωνία για την κοινωνία». Το «Σχέδιο Αριστοτέλης» περιγράφηκε ως «μια νέα αρχιτεκτονική του ελληνικού κράτους, ένα νέο Κοινωνικό Συμβόλαιο για την Ελλάδα που αξίζουμε, για μια νέα σχέση πολίτη – κράτους», ενώ χαρακτηρίστηκε ως η πρώτη πράξη της Νέας Μεταπολίτευσης.
Τούρτα γενεθλίων για τον Αλέξη Τσίπρα – Πόσων ετών έγινε (βίντεο)
«Σχεδιάζουμε το μέλλον από τα κάτω προς τα πάνω, η αποκέντρωση είναι ο βασικός μοχλός ανάπτυξης μιας σύγχρονης, δημοκρατικής Ελλάδας με αποτελεσματικότερο κράτος με μητροπολιτική διακυβέρνηση», τόνισε ο κ. Τσίπρας.
Αναλύοντας τους πυλώνες του «Σχεδίου Αριστοτέλης», ανέφερε τις Περιφέρειες, τους Δήμους με μητροπολιτικές αρμοδιότητες και την αναγέννηση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. «Παρουσιάζουμε μια νέα αντίληψη για την Ελλάδα, μια νέα αρχιτεκτονική του κράτους», δήλωσε, υπογραμμίζοντας πως το σχέδιο στοχεύει σε μια νέα σχέση μεταξύ κεντρικού κράτους, περιφερειών, Δήμων και πολιτών, «μιας νέας ισορροπίας ανάμεσα στην ευθύνη και την εξουσία».
Ο πρώην πρωθυπουργός υπογράμμισε την επιθυμία η Ελλάδα να γίνει «η Ελλάδα της Ευρώπης», όχι μόνο εφαρμόζοντας ευρωπαϊκούς νόμους, αλλά και συνδέοντας την πορεία της με τις ευρωπαϊκές αρχές. «Από την ετεροδιοίκηση στην Αυτοδιοίκηση», ανέφερε, περιγράφοντας τη σημερινή στρέβλωση όπου «σχεδόν τίποτα δεν αποφασίζεται εκεί που ζούμε. Κάποιοι, κάπου στο υδροκέφαλο κέντρο, αποφασίζουν για μας χωρίς εμάς».
Για την αντιμετώπιση της χρηματοδότησης των μεταρρυθμίσεων, ο κ. Τσίπρας ανακοίνωσε τέσσερα εργαλεία:
- Ολόκληρο το τέλος ανθεκτικότητας στους Δήμους.
- Πράσινο Ταμείο: 6% των αποθεματικών.
- Το 40% του νέου εθνικού φακέλου στην Αυτοδιοίκηση.
- Νέος «Φιλόδημος»: 3,5 δισ. ευρώ, ανά αυτοδιοικητική θητεία, μέσω μόχλευσης 250 εκ. ετησίως από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης και δανεισμού από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, συγκροτώντας ένα πρόγραμμα ύψους 700 εκ. ευρώ ετησίως, χωρίς επιπλέον δημοσιονομικό κόστος, με την ΕΤΕπ ως εργαλείο για όλες τις πηγές χρηματοδότησης.
«Δεκατρία δισεκατομμύρια ευρώ́ στους Δήμους μέσα σε μία δημοτική́ θητεία. Κοντά́ στα δεκαπέντε δισεκατομμύρια κατοχυρωμένων πόρων συνολικά», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Οι βασικές αρχές του «Σχεδίου Αριστοτέλης» είναι:
- Επικουρικότητα: Κάθε απόφαση πρέπει να λαμβάνεται με τη συμμετοχή του πολίτη.
- Εγγύτητα: Οι αποφάσεις παίρνονται όσο το δυνατόν πιο κοντά σε αυτούς που αφορούν.
- Αποτελεσματικότητα: Ο πολίτης δικαιούται λειτουργικές υπηρεσίες, όχι δικαιολογίες.
- Δημοκρατική λογοδοσία: Όποιος αποφασίζει, λογοδοτεί σε αυτούς που τον εξέλεξαν, όχι σε αυτούς που τον διόρισαν.
«Με το Σχέδιο Αριστοτέλης κάθε Περιφέρεια αποκτά το δικό της αναπτυξιακό συμβόλαιο με το κεντρικό κράτος, ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο με σαφείς στόχους, συγκεκριμένα έργα, συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα, μετρήσιμα αποτελέσματα», ανέφερε, προσθέτοντας «Σχεδιάζουμε την Ελλάδα από κάτω προς τα πάνω».
Προαναγγέλθηκε η κατάργηση των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων, με το κεντρικό κράτος να μετατρέπεται σε «Κράτος-Στρατηγείο». Επίσης, προβλέπεται η συγκρότηση ενεργειακής κοινότητας σε κάθε Περιφέρεια, με προϋποθέσεις την προτεραιότητα στο δίκτυο για τις δημοτικές ενεργειακές κοινότητες, την επαναφορά του net metering και την προτεραιότητα χρηματοδότησης στους ευαίσθητους τομείς ενέργειας και υδάτων, με ειδική μέριμνα για νησιωτικούς και ακριτικούς Δήμους. Τονίστηκε η λογοδοσία ως προϋπόθεση για Δήμους που θα λειτουργούν ως μητροπολιτικά κέντρα διακυβέρνησης.
Ο κ. Τσίπρας αναφέρθηκε στη χωρική συγκεντροποίηση του Καλλικράτη, η οποία υποβάθμισε την τοπική δημοκρατία, με την Ελλάδα να έχει 332 δήμους με μέσο πληθυσμό πάνω από 30.000 κατοίκους, σε αντίθεση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο των 5.600 κατοίκων.
Τέλος, παρουσιάστηκαν οι Τέσσερις Εγγυήσεις του Σχεδίου Αριστοτέλης:
- α) Γεωγραφική Ισότητα: Ίδρυση Εθνικού Παρατηρητηρίου Γεωγραφικής Ισότητας.
- β) Ισχυρή και οικονομικά αυτόνομη Αυτοδιοίκηση: Οι Δήμοι και οι Περιφέρειες αποκτούν σταθερούς πόρους (Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι περίπου 2 δις ευρώ ετησίως) και κατοχυρωμένο επενδυτικό σκέλος, απελευθερώνοντας υπάρχοντες πόρους.
- γ) Δημοκρατία πιο κοντά στον πολίτη: Εκλογή Δημάρχου και Περιφερειάρχη με ποσοστό 50%+1 ψήφο (σε β’ γύρο αν χρειαστεί), καθιέρωση Δημοψηφισμάτων και Συμμετοχική Διακυβέρνηση.
- δ) Ψηφιακή, διαφανής και αποτελεσματική διακυβέρνηση.
Αλέξης Τσίπρας: Αναλυτικά η ομιλία του
Ο κ. Τσίπρας ξεκίνησε την ομιλία του αναφερόμενος σε προσωπικές αναμνήσεις και συνδέοντάς τες με την ανάγκη για αλλαγή στην Ελλάδα, περιγράφοντας την ερημοποίηση της υπαίθρου και την ασφυξία των μεγάλων πόλεων. «Η Ελλάδα είναι από τα πιο συγκεντρωτικά κράτη της Ευρώπης; Ότι οι δήμοι και οι περιφέρειες της χώρας μας διαχειρίζονται το 6,5% των δημόσιων δαπανών; Ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο μέσος όρος είναι περίπου 34%; Αυτό σημαίνει, με απλά λόγια, ότι σχεδόν τίποτα δεν αποφασίζεται στην Περιφέρεια, εκεί που ζούμε», ανέφερε.
Τόνισε ότι η χώρα χρειάζεται «μια μεγάλη αλλαγή», την οποία ονόμασε «Νέα Μεταπολίτευση», και παρουσίασε το «Σχέδιο Αριστοτέλης» ως την πρώτη πράξη αυτής της αλλαγής, που περιλαμβάνει «μια νέα αρχιτεκτονική για τη διοικητική οργάνωση τη χώρας. Μιας νέας σχέσης ανάμεσα στο κεντρικό κράτος, στις περιφέρειες, στους Δήμους και στους πολίτες. Μιας νέα ισορροπία ανάμεσα στην ευθύνη και την εξουσία».
Το όνομα «Αριστοτέλης» επιλέχθηκε συμβολικά, για να καταδείξει πως οι ρίζες της ελληνικής σκέψης μπορούν να δώσουν σύγχρονους καρπούς, ώστε η Ελλάδα να γίνει «Ελλάδα της Ευρώπης».
Η πρόταση στηρίζεται σε τέσσερις αρχές:
- Εγγύτητα: Οι αποφάσεις λαμβάνονται όσο το δυνατόν πιο κοντά σε αυτούς που αφορούν.
- Επικουρικότητα: Κάθε αρμοδιότητα ασκείται από το επίπεδο που βρίσκεται πιο κοντά στον πολίτη.
- Αποτελεσματικότητα: Ο πολίτης δικαιούται υπηρεσίες που δουλεύουν.
- Δημοκρατική λογοδοσία: Όποιος αποφασίζει, λογοδοτεί στους εκλέκτορές του.
Το «Σχέδιο Αριστοτέλης» στηρίζεται σε τρεις πυλώνες: τις Περιφέρειες, τους Δήμους με μητροπολιτικές αρμοδιότητες και την Αναγέννηση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Για τις Περιφέρειες, ανέφερε ότι «κάθε Περιφέρεια αποκτά το δικό της αναπτυξιακό συμβόλαιο με το κεντρικό κράτος», καλώντας σε σχεδιασμό «από κάτω προς τα πάνω».
Προαναγγέλθηκε η κατάργηση των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων και η μετατροπή του κεντρικού κράτους σε «Κράτος-Στρατηγείο». Επίσης, προτείνεται η συγκρότηση ενεργειακής κοινότητας σε κάθε Περιφερειακή Ενότητα, με προϋποθέσεις που την καθιστούν εφικτή, ενώ αναφέρθηκε στην ανάγκη για μητροπολιτικά κέντρα διακυβέρνησης.
Ο κ. Τσίπρας αναφέρθηκε εκτενώς στις στρεβλώσεις του «Καλλικράτη» και στην ανάγκη για επαναφορά της αυτονομίας σε δήμους με ιστορική ταυτότητα, τονίζοντας ότι «οι μεγάλες πόλεις της χώρας δεν μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν μόνο ως Δήμοι. Πρέπει να εξελιχθούν σε πραγματικά μητροπολιτικά κέντρα διακυβέρνησης».
Οι τέσσερις θεσμικές εγγυήσεις του Σχεδίου Αριστοτέλης περιλαμβάνουν:
- Αρχή της γεωγραφικής ισότητας: Ίδρυση Εθνικού Παρατηρητηρίου Γεωγραφικής Ισότητας και αναμόρφωση κριτηρίων κατανομής πόρων.
- Ισχυρή και οικονομικά αυτόνομη Αυτοδιοίκηση: Οι Δήμοι και οι Περιφέρειες αποκτούν σταθερούς πόρους, με θεσμοθέτηση των ΚΑΠ ως ποσοστό του ΑΕΠ και ανάπτυξη τεσσάρων ισχυρών χρηματοδοτικών εργαλείων, συμπεριλαμβανομένου του νέου «Φιλόδημου» ύψους 3,5 δισ. ευρώ ανά θητεία.
- Δημοκρατία πιο κοντά στον πολίτη: Επανεξέταση του εκλογικού συστήματος για Δημάρχους και Περιφερειάρχες (εκλογή με 50%+1 ψήφο) και ενίσχυση της συμμετοχικής διακυβέρνησης, των Κοινοτήτων και των τοπικών δημοψηφισμάτων.
- Ψηφιακή, διαφανής και αποτελεσματική διακυβέρνηση: Λειτουργία όλων των βαθμίδων της Αυτοδιοίκησης με ενιαία ψηφιακά συστήματα και πλήρη διαφάνεια.
Το «Σχέδιο Αριστοτέλης» παρουσιάστηκε ως «μια μεταρρύθμιση για τις επόμενες γενιές», με στόχο μια «Νέα Αρχιτεκτονική Διοίκησης», μια «Νέα Συμφωνία εμπιστοσύνης ανάμεσα στο κράτος και την κοινωνία», και ένα «Ευρωπαϊκό, δημοκρατικό κράτος που υπηρετεί τον άνθρωπο».
Κατέληξε λέγοντας: «Αυτό είναι το Σχέδιο Αριστοτέλης. Αυτή είναι η νέα αρχιτεκτονική του ελληνικού κράτους που οραματιζόμαστε. Αυτή είναι η Ελλάδα που αξίζουμε. Αυτό είναι το Νέο Κοινωνικό Συμβόλαιο που προτείνουμε. Από την κοινωνία, με την κοινωνία, για την κοινωνία. Από κάθε περιφέρεια της χώρας, με κάθε περιφέρεια της χώρας, για κάθε περιφέρεια της χώρας. Από κάθε Δήμο, με κάθε Δήμο για κάθε Δήμο της Ελλάδας. Ένα Νέο Κοινωνικό Συμβόλαιο για την Ελλάδα του 21ου αιώνα. Για μία Νέα Ελλάδα».