Το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, γνωστό και ως Great Sea Interconnector, εισέρχεται σε τροχιά επανεκκίνησης στο αμέσως επόμενο διάστημα. Η Αθήνα, η Λευκωσία, αλλά και το Παρίσι, χάρη στην είσοδο του γαλλικού επενδυτικού κολοσσού Meridiam, στρέφουν το βλέμμα τους προς την Άγκυρα, όπου οι εξελίξεις αυτές προκαλούν έντονη νευρικότητα. Η κατάσταση είναι τόσο τεταμένη, που δεν μπορεί να αποκλειστεί κλιμάκωση της έντασης από τον Ερντογάν, σε μια περίοδο όπου οι σχέσεις Ελλάδας-Τουρκίας βρίσκονται ήδη σε δυσχερή κατάσταση.
Η επανέναρξη των εργασιών πόντισης του καλωδίου σηματοδοτεί μια κρίσιμη καμπή για τη γεωστρατηγική και ενεργειακή σκακιέρα της Ανατολικής Μεσογείου. Καθοριστική είναι η είσοδος του επενδυτικού κολοσσού Meridiam στο μετοχικό κεφάλαιο του έργου, με την εταιρεία να αναλαμβάνει ρόλο πλειοψηφικού μετόχου.
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται η «Καθημερινή της Κυριακής», η Αθήνα και το Παρίσι έχουν ήδη συμφωνήσει στην έκδοση μιας επίσημης ανακοίνωσης (communiqué). Μέσω αυτής, θα ενημερωθούν τα παράκτια κράτη, συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας, για την επανέναρξη των εργασιών του έργου. Η ανακοίνωση, όπως μεταφέρουν οι ίδιες πηγές, θα γνωστοποιηθεί επίσης στην Ελλάδα, την Κύπρο και ενδεχομένως στην Αίγυπτο, ανάλογα με την περιοχή των ερευνών. Θα αναφέρεται συγκεκριμένα ότι «πλοίο συγκεκριμένης ονομασίας, υπό γαλλική σημαία, θα πραγματοποιήσει έρευνες για την πόντιση καλωδίου σε μη οριοθετημένες περιοχές». Οι περιοχές αυτές θα περιγράφονται επακριβώς, όπως και η χρονική διάρκεια των εργασιών.
Ανοιχτό παραμένει το ζήτημα του ποιος θα διαβιβάσει την ανακοίνωση. Εάν το ερευνητικό πλοίο αποσταλεί από τη Meridiam ή απευθείας από τη γαλλική κυβέρνηση, κάτι που θα προσέδιδε διαφορετική βαρύτητα. Η Τουρκία θα λάβει γνώση, ωστόσο, δεν θα της ζητηθεί άδεια για τη διεξαγωγή των ερευνών.
Στη συνέχεια, σε κοινή θεσμική γραμμή, η Αθήνα και η Λευκωσία θα εκδώσουν ταυτόχρονα NAVTEX. Η επικείμενη έκδοση της κυπριακής NAVTEX αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Κύπρος αναλαμβάνει πλέον ενεργά την ευθύνη ενημέρωσης των ναυτιλλομένων για τις έρευνες εντός της δικής της θαλάσσιας δικαιοδοσίας. Με αυτόν τον τρόπο, στέλνεται ένα ξεκάθαρο μήνυμα κυριαρχίας και αποφασιστικότητας απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις.
Υπενθυμίζεται ότι μέσα στο καλοκαίρι, κυβερνητικές πηγές της Τουρκίας είχαν δηλώσει ότι «η θέση της Άγκυρας είναι ότι, όταν προγραμματίζονται δραστηριότητες έρευνας ή πόντισης καλωδίου σε θαλάσσιες περιοχές επί των οποίων η Τουρκία έχει δηλώσει και διατηρεί κυριαρχικά δικαιώματα και δικαιοδοσία, το κράτος της σημαίας των εμπλεκόμενων πλοίων θα πρέπει, πριν από την έναρξη των δραστηριοτήτων αυτών, να επικοινωνεί με την Τουρκία μέσω της διπλωματικής οδού, με στόχο να διασφαλίζονται η απαραίτητη συνεργασία, ο συντονισμός και η αποφυγή σύγκρουσης δραστηριοτήτων».
Ωστόσο, στην Αθήνα εκφράζονται επιφυλάξεις για το κατά πόσον η Άγκυρα θα θεωρήσει επαρκή την ανακοίνωση, ακόμη και αν προέλθει από το γαλλικό κράτος.
Τα σενάρια που εξετάζονται για τις πιθανές τουρκικές αντιδράσεις περιλαμβάνουν:
- Αποδοχή της ανακοίνωσης από την Τουρκία με ταυτόχρονη έκδοση δικής της –παράνομης– NAVTEX για τις έρευνες. Αυτή θεωρείται η πιο ήπια εκδοχή.
- Αίτηση για περαιτέρω διευκρινίσεις και διαβουλεύσεις για τη δρομολόγηση των ερευνών.
- Μεταφορά της έντασης στο πεδίο, με την αποστολή πολεμικού σκάφους στην περιοχή, παρενοχλώντας το ερευνητικό πλοίο δι’ ασυρμάτου ή επιχειρώντας να αποτρέψει την προώθηση των εργασιών – όπως είχε συμβεί τον Ιούλιο του 2024 στην Κάσο.
Η επανέναρξη των εργασιών για το καλώδιο διασύνδεσης, πιθανότατα μέσα στον Οκτώβριο, πραγματοποιείται σε μια συγκυρία που οι ελληνοτουρκικές σχέσεις είναι ιδιαίτερα επιβαρυμένες. Ο Ερντογάν θεωρεί τον Great Sea Interconnector ως ευθεία αμφισβήτηση του αναθεωρητικού δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας». Η τουρκική πλευρά ισχυρίζεται αυθαίρετα ότι τμήματα της θαλάσσιας διαδρομής, ειδικά ανατολικά της Κρήτης, εμπίπτουν στη δική της υφαλοκρηπίδα και στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) που προσπάθησε να κατοχυρώσει μέσω του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου.