Η επόμενη ημέρα του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) προκαλεί προβληματισμό σε κυβέρνηση, επιχειρήσεις και οικονομικούς αναλυτές, καθώς εκφράζονται ευρέως ανησυχίες για τις επιπτώσεις της διακοπής της ροής ευρωπαϊκών κονδυλίων. Το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης καταστρώνει σχέδια για την αντιστάθμιση του αναμενόμενου κενού χρηματοδότησης. Βασικός άξονας είναι η αναπλήρωση των κονδυλίων μέσω της δημιουργίας νέων χρηματοδοτικών εργαλείων και της αξιοποίησης υφιστάμενων πηγών και μηχανισμών. Η κυβέρνηση πιέζει τις τράπεζες να αυξήσουν τις χορηγήσεις, δίνοντας προτεραιότητα στα δάνεια προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Με τη λήξη του Ταμείου, διαμορφώνονται νέα δεδομένα για την ελληνική οικονομία και ειδικότερα για τη μικρομεσαία επιχειρηματικότητα. Σύμφωνα με τα αναλυτικά στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, η προσπάθεια απορρόφησης των πόρων βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή. Ένας από τους κεντρικούς στόχους, μετά τη λήξη του ΤΑΑ, είναι η διοχέτευση δανείων ύψους 2 δισ. ευρώ σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας.
Δάνεια και Επιδοτήσεις: Μια Διευκρίνιση
Ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομίας, Νίκος Παπαθανάσης, έκανε σαφή διάκριση μεταξύ των επιδοτήσεων και των δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης. Εκφράζει την απόλυτη βεβαιότητά του για την πλήρη απορρόφηση των επιδοτήσεων, οι οποίες ανέρχονται σε 18,3 δισ. ευρώ. Τόνισε ότι πρόκειται για πόρους που η χώρα δεν καλείται να επιστρέψει, δηλώνοντας χαρακτηριστικά: «δεν δικαιούμαστε να απολέσουμε ούτε ένα ευρώ».
Αντιθέτως, για το δανειακό σκέλος των 17,8 δισ. ευρώ, δεν εκφράζει την ίδια βεβαιότητα. Όπως εξήγησε, αυτά τα χρήματα είναι δανεικά και θα πρέπει να επιστραφούν. Η απορρόφησή τους δεν εξαρτάται μόνο από κυβερνητικές αποφάσεις, αλλά κυρίως από τη ζήτηση και τη δυναμική της αγοράς. Παρά τον «ριψοκίνδυνο» χαρακτήρα αυτής της πρόβλεψης, ο υπουργός διατηρεί την αισιοδοξία του ότι η χώρα θα εισπράξει το σύνολο των πόρων που δικαιούται.
Χρηματοδότηση σε ΜμΕ και Αβεβαιότητα για το «Σπίτι μου ΙΙΙ»
Καταλύτης για την επόμενη ημέρα αναμένεται να είναι η επιτυχής ολοκλήρωση του “Pillar Assessment”, το οποίο θα κατατάξει την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα στην 1η τάξη. Με την επίτευξη αυτού του στόχου, θα ανοίξει ο δρόμος για τη διάθεση 2 δισ. ευρώ σε μορφή δανείων προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ακόμη και μετά τη λήξη του ΤΑΑ.
Στο μεταξύ, ο αναπληρωτής υπουργός άσκησε κριτική στον ρυθμό πιστωτικής επέκτασης των εμπορικών τραπεζών το δεύτερο εξάμηνο του 2025, επισημαίνοντας ότι δεν «έτρεξαν» όσο έπρεπε και καλώντας τες να επιταχύνουν τις διαδικασίες τόσο για τα επιχειρηματικά δάνεια όσο και για το πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ».
Σχετικά με τις ενισχύσεις, ο κ. Παπαθανάσης ξεκαθάρισε ότι προς το παρόν δεν προβλέπεται πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ». Το πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ» έχει ήδη 13.500 εγκεκριμένα δάνεια και αναμένεται να απορροφήσει 1,6 δισ. ευρώ από τα διαθέσιμα 2 δισ. ευρώ.
Επιπλέον, ανακοίνωσε ότι στα τέλη Μαΐου ξεκινά η διαδικασία επιλεξιμότητας για το πρόγραμμα «Ανακαίνιση». Το πρόγραμμα αυτό απευθύνεται σε 200.000 κλειστά σπίτια και 200.000 σπίτια με χαμηλή κατανάλωση ενέργειας, με την προϋπόθεση υποχρεωτικής πενταετούς ενοικίασης (με σταθερό ενοίκιο για τα πρώτα τρία χρόνια). Η πλατφόρμα αιτήσεων αναμένεται να ανοίξει την 1η Σεπτεμβρίου.
Η Ακτινογραφία της Απορρόφησης
Λίγες μόλις εβδομάδες πριν από την καταληκτική ημερομηνία της 29ης Μαΐου 2026 για νέες συμβάσεις δανείων, οι εκτιμήσεις της Τράπεζας της Ελλάδος αποτυπώνουν την συνολική εικόνα της πορείας του προγράμματος.
Η Ελλάδα καταγράφει σημαντική πρόοδο στην απορρόφηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, έχοντας διαθέσει συνολικά 24,6 δισ. ευρώ έως τις 23 Απριλίου 2026. Το ποσό αυτό (12,9 δισ. σε επιχορηγήσεις και 11,7 δισ. σε δάνεια) αντιστοιχεί στο 68% του συνολικού φακέλου των 36 δισ. ευρώ, υπερβαίνοντας τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 59%.
Ωστόσο, η υλοποίηση του σχεδίου μετατοπίστηκε χρονικά (backloaded) λόγω υψηλότερου του αναμενόμενου διοικητικού φόρτου. Η πορεία εκτέλεσης διαμορφώνεται ως εξής:
- Επιδοτήσεις: Από το συνολικό κονδύλι των 18,2 δισ. ευρώ, η χώρα έχει εισπράξει 12,9 δισ. ευρώ, εκ των οποίων μέχρι τον Δεκέμβριο του 2025 είχαν εκταμιευθεί στους τελικούς δικαιούχους 8,9 δισ. ευρώ.
- Δάνεια: Από το συνολικό ποσό των 17,7 δισ. ευρώ, έχουν εισπραχθεί 11,7 δισ. ευρώ. Μέχρι τον Μάρτιο του 2026 είχαν εκταμιευθεί στους τελικούς δικαιούχους 5,7 δισ. ευρώ. Τα συμβασιοποιημένα έργα ανέρχονταν σε περίπου 9,8 δισ. ευρώ.
Όσον αφορά τον τραπεζικό δανεισμό, μέχρι τον Φεβρουάριο είχαν υπογραφεί δανειακές συμβάσεις για τη χρηματοδότηση επενδύσεων συνολικού προϋπολογισμού 21,3 δισ. ευρώ.
Παρά τη λήξη της περιόδου εφαρμογής του Ταμείου, η Τράπεζα της Ελλάδος επισημαίνει ότι το δανειακό σκέλος του ΤΑΑ θα συνεχίσει να χρηματοδοτεί την οικονομία, καθώς οι εμπορικές τράπεζες θα συνεχίσουν να εκταμιεύουν δόσεις στους τελικούς δικαιούχους και μετά το 2026.