Μυθικά ποσά κρατικής στήριξης στην Ευρώπη το 2022

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δαπάνησαν εντυπωσιακά ποσά που ξεπέρασαν τα 240 δισεκατομμύρια ευρώ το 2022 για να υποστηρίξουν τις επιχειρήσεις τους. Ωστόσο, οι κρατικές επιδοτήσεις αποδείχθηκαν αναποτελεσματικές, καθώς τα οφέλη για τις εταιρείες που επωφελήθηκαν ήταν προσωρινά και είχαν αρνητικό αντίκτυπο σε άλλες επιχειρήσεις του ίδιου κλάδου σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες που δεν έλαβαν στήριξη.

Αυτό είναι το συμπέρασμα μιας ειδικής ανάλυσης από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), η οποία θα παρουσιαστεί στην έκθεση World economic Outlook στην Ουάσιγκτον την επόμενη εβδομάδα. Στη μελέτη του σχετικά με τη βιομηχανική πολιτική, το ΔΝΤ προειδοποιεί την Ευρώπη για τις σοβαρές παρενέργειες της κρατικής βοήθειας προς τις επιχειρήσεις, οι οποίες απειλούν την ενιαία αγορά της ΕΕ.

Η επιστροφή των κρατικών επιδοτήσεων στην Ευρώπη

Η κρατική βοήθεια έχει επανέλθει στο επίκεντρο της παγκόσμιας οικονομικής συζήτησης, συμπεριλαμβανομένης και της ΕΕ. Σύμφωνα με το ΔΝΤ, οι χώρες μέλη έχουν αυξήσει σημαντικά τις δαπάνες τους για κρατική βοήθεια, φτάνοντας στο 1,5% του ΑΕΠ το 2022 ήτοι περίπου 243 δισεκατομμύρια ευρώ – μια αύξηση από περίπου 0,5% πριν από δέκα χρόνια. Αυτή η τάση οφείλεται κυρίως στις γεωπολιτικές προκλήσεις και στη μετάβαση προς μια πιο πράσινη οικονομία.

Ωστόσο, η χορήγηση αυτής της βοήθειας εγείρει ανησυχίες σχετικά με τον ανταγωνισμό στην ενιαία αγορά καθώς μπορεί να προκαλέσει στρεβλώσεις χωρίς ουσιαστικά οικονομικά οφέλη.

Aνεπαρκείς ωφέλειες και αρνητικές συνέπειες

Η εθνική χρηματοδότηση μέσω κρατικών επιδοτήσεων προσφέρει μόνο περιορισμένα και βραχυπρόθεσμα πλεονεκτήματα στις εταιρείες που τη λαμβάνουν ενώ παράλληλα δημιουργεί σοβαρές δυσκολίες στους ανταγωνιστές τους. Οι επιχειρήσεις αυτές παρατηρούν αρχικά αύξηση απασχόλησης και εσόδων αλλά αυτή η θετική εξέλιξη μειώνεται δραματικά μέσα σε δύο χρόνια.

Αντίθετα οι ανταγωνιστές που δεν έχουν λάβει τέτοιου είδους στήριξη αντιμετωπίζουν άμεσα πτώση στον τζίρο τους καθώς επίσης στα επίπεδα απασχόλησης από τον πρώτο χρόνο εφαρμογής των επιδοτήσεων.

Οι συνέπειες στις δικαιούχους εταιρείες

Tο πιο σημαντικό εύρημα σύμφωνα με το ΔΝΤ είναι ότι η κρατική βοήθεια δεν φαίνεται να έχει θετικό αντίκτυπο στις επενδύσεις ή την παραγωγικότητα των δικαιούχων επιχειρήσεων. Τα αποτελέσματα είναι καλύτερα για μικρότερες ή νεότερες εταιρείες που αντιμετωπίζουν μεγαλύτερους οικονομικούς περιορισμούς.

Aπαραίτητος ο ευρωπαϊκός συντονισμός

The findings lead the IMF to a clear recommendation: if state aid is deemed necessary it should be provided at a European level rather than by individual member states. This approach would have dual benefits:

• Mίωση των αρνητικών συνεπειών.
• Dιασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού στην αγορά μέσω αποδοτικότερης κατανομής πόρων σε όλη την ενιαία αγορά.

Eνώ η βιομηχανική πολιτική μπορεί να λειτουργήσει ως χρήσιμο εργαλείο διόρθωσης αγορών που απέτυχαν να λειτουργήσουν σωστά, η εφαρμογή της αποκλειστικά σε εθνικό επίπεδο κινδυνεύει να οδηγήσει σε σπατάλες πόρων και αναποτελεσματικότητα στον οικονομικό μηχανισμό της Ευρώπης συνολικά.