Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, μέσω μιας νέας έκθεσής του, εστιάζει στο οξύ στεγαστικό πρόβλημα της Ελλάδας, χαρακτηρίζοντάς το ως ένα παράδοξο φαινόμενο. Παρά το υψηλό ποσοστό ιδιοκατοίκησης και τον μεγάλο αριθμό διαθέσιμων κατοικιών, το κόστος στέγασης παραμένει σε δυσθεώρητα ύψη εδώ και χρόνια, επιβαρύνοντας σημαντικά τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
Η σημαντική αυτή αναντιστοιχία μεταξύ των διαθέσιμων ακινήτων που καλύπτουν τις πραγματικές ανάγκες των νοικοκυριών και της υψηλής ζήτησης, σε συνδυασμό με τις εξαιρετικά υψηλές δαπάνες κατοικίας, έχουν δημιουργήσει ασφυξία στην αγορά, οδηγώντας σε εκρηκτική άνοδο των τιμών ενοικίων και πωλήσεων.
Σύμφωνα με το ΔΝΤ, η Ελλάδα αντιμετωπίζει κυρίως πρόβλημα στην κατανομή της διαθέσιμης κατοικίας και όχι μια τυπική έλλειψη ακινήτων. Η γεωγραφική κατανομή, η κατακερματισμένη ζήτηση και οι δυσλειτουργίες της αγοράς επιδεινώνουν την ανισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης.
Συνοπτικά, οι συντάκτες της έκθεσης «INSIDE GREECE’S HOUSING AFFORDABILITY PARADOXES» επισημαίνουν ότι ενώ υπάρχουν διαθέσιμες κατοικίες, η πλειονότητα αυτών ανήκει σε κατηγορίες τιμών ή χαρακτηριστικών που δεν ανταποκρίνονται στις οικονομικές δυνατότητες της μέσης ελληνικής οικογένειας.
Τι προτείνει το Ταμείο
Το ΔΝΤ αναγνωρίζει ότι τα κυβερνητικά μέτρα κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση, ωστόσο τονίζει ότι απαιτείται περαιτέρω ενοποίηση και συντονισμός. Επίσης, είναι απαραίτητη η μεγαλύτερη εστίαση στην αύξηση της προσφοράς οικονομικά προσιτής κατοικίας. Ένας συνδυασμός κινήτρων και αντικινήτρων είναι αναγκαίος για την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση του υφιστάμενου οικιστικού αποθέματος και τη μείωση των αναντιστοιχιών στην αγορά.
Η άρση των περιορισμών δυναμικότητας στον κατασκευαστικό τομέα και η ενίσχυση της παραγωγικότητας θεωρούνται βασικές προϋποθέσεις για την αύξηση της προσφοράς κατοικιών και τον περιορισμό της ανόδου του κατασκευαστικού κόστους.
Οι συντάκτες της έκθεσης υπογραμμίζουν ότι η συνεχιζόμενη ψηφιοποίηση και η συγκέντρωση πληροφοριών σχετικά με τα ακίνητα θα συμβάλουν στην καλύτερη κατανόηση των προβλημάτων και στον σχεδιασμό κατάλληλων πολιτικών. Επιπλέον, οι στεγαστικές πολιτικές δεν αποτελούν το μοναδικό εργαλείο παρέμβασης· η αξιοποίηση συνεργειών με άλλες δημόσιες πολιτικές είναι εξίσου κρίσιμη.
Δεκαετία ραγδαίων αυξήσεων στην αγορά ακινήτων
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο στην επισήμανση της ραγδαίας μεταβολής της ελληνικής αγοράς κατοικίας κατά την τελευταία δεκαετία, μετά το τέλος της οικονομικής κρίσης. Σύμφωνα με την έκθεση, οι τιμές των κατοικιών έχουν αυξηθεί σωρευτικά κατά περίπου 85% από το 2016, ενώ το διαθέσιμο εισόδημα ανά κάτοικο παρουσίασε αύξηση μόλις 47%. Η μεγαλύτερη επιτάχυνση παρατηρήθηκε μετά την πανδημία, με τις τιμές να ενισχύονται κατά περίπου 61% από τα τέλη του 2020.
Παρά την έντονη άνοδο, το ΔΝΤ εκτιμά ότι η αγορά δεν εμφανίζει χαρακτηριστικά φούσκας, καθώς η υπερτίμηση των τιμών περιορίζεται περίπου στο 10%. Ωστόσο, η απόκλιση μεταξύ τιμών και εισοδημάτων έχει καταστήσει την αγορά κατοικίας σημαντικά λιγότερο προσιτή.