Η Ελλάδα αναδεικνύεται σε διεθνές πρότυπο όσον αφορά τις φορολογικές μεταρρυθμίσεις, όπως επισημαίνει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) σε μια εκτενή ανάλυσή του. Σύμφωνα με το ΔΝΤ, οι μεταρρυθμίσεις στη φορολογική διοίκηση μπορούν να αποφέρουν σημαντικά οφέλη, εφόσον είναι συνεχείς, ακολουθούν τη σωστή αλληλουχία και βασίζονται σε ισχυρή θεσμική δέσμευση.
Το ΔΝΤ τοποθετεί την Ελλάδα ανάμεσα στα κορυφαία παραδείγματα επιτυχίας στον τομέα των φορολογικών μεταρρυθμίσεων. Η έκθεση υπογραμμίζει ότι οι επιτυχημένες μεταρρυθμίσεις στις φορολογικές διοικήσεις συνδυάζουν τον διαρκή θεσμικό εκσυγχρονισμό με τη διοικητική αναδιοργάνωση μέσω της ψηφιοποίησης, καθώς και με την αποτελεσματικότερη διαχείριση της συμμόρφωσης, η οποία βασίζεται στην ανάλυση κινδύνου.
Αν και οι πορείες των μεταρρυθμίσεων διαφέρουν από χώρα σε χώρα, η ελληνική εμπειρία καταδεικνύει ότι η αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων, η βελτίωση των υπηρεσιών προς τους φορολογούμενους, η διαχείριση συμμόρφωσης με βάση τον κίνδυνο, οι μεταρρυθμίσεις στη διακυβέρνηση και η ενίσχυση της οργανωτικής ικανότητας μπορούν να οδηγήσουν σε αύξηση των δημοσίων εσόδων. Ταυτόχρονα, είναι εξαιρετικά σημαντικό ότι αυτά τα μέτρα συμβάλλουν στη μείωση των βαρών για τους φορολογούμενους που τηρούν τους κανόνες.
Από την Κρίση στον Πλήρη Εκσυγχρονισμό
Όπως αναφέρει το Ταμείο, η Ελλάδα έχει διανύσει μια πορεία από την απλή διαχείριση κρίσεων προς έναν ολοκληρωμένο εκσυγχρονισμό του φορολογικού της συστήματος. Οι αρχικές προσπάθειες της χώρας επικεντρώθηκαν στη σταθεροποίηση των δημοσίων εσόδων, κυρίως μέσω:
- Μέτρα κατά της φοροδιαφυγής: Εφαρμόστηκαν στοχευμένα προγράμματα για την αντιμετώπιση φορολογουμένων με υψηλό κίνδυνο μη συμμόρφωσης.
- Εισαγωγή ψηφιακών εργαλείων: Έγινε η αρχική υιοθέτηση ψηφιακών μέσων για την υποστήριξη της φορολογικής διοίκησης.
Αυτές οι αρχικές ενέργειες ακολούθησαν δομικές αλλαγές, οι οποίες περιλάμβαναν:
- Την ενοποίηση των εφοριών.
- Τη συγκέντρωση των λειτουργιών ελέγχου και είσπραξης.
- Τον εκσυγχρονισμό του νομικού πλαισίου της χώρας για τη φορολογία.
- Την ίδρυση της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) το 2017.
Αυτά τα μέτρα δημιούργησαν τις απαραίτητες θεσμικές βάσεις για μια επακόλουθη, ευρεία φάση ψηφιακού μετασχηματισμού. Σε αυτή τη νέα φάση, η Ελλάδα ενσωμάτωσε:
- Την πλατφόρμα myDATA, το ηλεκτρονικό σύστημα για τα λογιστικά βιβλία και την αναφορά συναλλαγών των επιχειρήσεων.
- Την ηλεκτρονική τιμολόγηση.
- Τις προσυμπληρωμένες φορολογικές δηλώσεις.
- Την ενσωμάτωση των τερματικών σημείων πώλησης (POS).
- Τη διευρυμένη ανάλυση δεδομένων (data analytics).
Αποτελέσματα: Εκρηκτική Άνοδος Εσόδων και Αποτελεσματική Καταπολέμηση Φοροδιαφυγής
Η συνολική αυτή στρατηγική οδήγησε σε θεαματικές βελτιώσεις στις επιδόσεις των δημοσίων ταμείων, με εντυπωσιακά αποτελέσματα, ιδιαίτερα στον τομέα του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ).
Συγκεκριμένα:
- Ο λόγος των φορολογικών εσόδων προς το ΑΕΠ της Ελλάδας αυξήθηκε από περίπου 20,5% το 2009 σε 28,1% το 2024.
- Το κενό συμμόρφωσης στον ΦΠΑ παρουσίασε ουσιαστική και σημαντική πτώση. Σύμφωνα με γράφημα της έκθεσης, το 2010 το κενό συμμόρφωσης της Ελλάδας βρισκόταν λίγο πάνω από το 20%, ενώ το 2011 κορυφώθηκε, αγγίζοντας σχεδόν το 30%. Παρόλο που για αρκετά χρόνια (έως και το 2019) το ποσοστό κυμάνθηκε με διακυμάνσεις μεταξύ 20% και 30%, από το 2020 και έπειτα ξεκίνησε μια ραγδαία και συνεχή πτωτική πορεία. Μέχρι το 2024, το κενό συμμόρφωσης μειώθηκε δραστικά, πέφτοντας περίπου στο 10%.