Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) απηύθυνε σήμερα ένα επείγον κάλεσμα στις κυβερνήσεις παγκοσμίως, ζητώντας άμεση δράση για την αντιμετώπιση των κινδύνων που προκύπτουν από την άνιση ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, το παρατεταμένο ενεργειακό σοκ και το πρωτοφανές επίπεδο του παγκόσμιου χρέους. Το Ταμείο προειδοποιεί για ένα ιδιαίτερα περίπλοκο περιβάλλον για την παγκόσμια οικονομία.
Η γενική διευθύντρια του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, μιλώντας στη Σιγκαπούρη, λίγο πριν την ετήσια συνάντηση του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας στην Μπανγκόκ, τόνισε ότι η ραγδαία εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης (AI) δημιουργεί μια νέα δυναμική ανάπτυξης. Ωστόσο, αυτή η ανάπτυξη μέχρι στιγμής συγκεντρώνεται σε έναν περιορισμένο αριθμό χωρών και οικονομιών, δημιουργώντας ανισότητες.
Ταυτόχρονα, οι επιπτώσεις των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία στις βασικές προμήθειες εμπορευμάτων αναμένεται να διαρκέσουν έως το 2027. Η άνοδος των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων αυξάνει το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους, περιορίζοντας έτσι τα δημοσιονομικά περιθώρια των κυβερνήσεων.
Η κ. Γκεοργκίεβα επεσήμανε ότι οι προηγμένες οικονομίες είναι οι «χειρότεροι παραβάτες» όσον αφορά τη συσσώρευση υψηλού δημόσιου χρέους. Αυτό συμβαίνει σε μια περίοδο όπου τα επιτόκια έχουν πάψει να είναι χαμηλότερα από τους ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης.
Πολλαπλές εστίες πληθωριστικών πιέσεων
Το ΔΝΤ διαπιστώνει πλέον τη συσσώρευση πολλαπλών πηγών πληθωριστικών πιέσεων. Όπως ανέφερε η επικεφαλής του Ταμείου, η επενδυτική έκρηξη γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη, τα ενεργειακά και επισιτιστικά σοκ, οι δασμοί, η αύξηση των αμυντικών δαπανών και το υψηλό δημόσιο χρέος μπορούν να τροφοδοτήσουν τον πληθωρισμό.
Για τον λόγο αυτό, το ΔΝΤ τάχθηκε υπέρ μιας «συνετά αυστηρής» νομισματικής πολιτικής από τις κεντρικές τράπεζες. Ταυτόχρονα, προειδοποίησε ότι οι κυβερνήσεις που έχουν συνηθίσει να λειτουργούν με μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα θα βρεθούν αντιμέτωπες με δύσκολες πολιτικές επιλογές.
Το πρόβλημα επιτείνεται από την κατάσταση στις αγορές κρατικού χρέους. Οι αποδόσεις των αμερικανικών, ευρωπαϊκών και ιαπωνικών ομολόγων έχουν φτάσει σε υψηλά πολλών δεκαετιών, αυξάνοντας σημαντικά το κόστος δανεισμού των κρατών.
Την ίδια στιγμή, το παγκόσμιο χρέος έχει ξεπεράσει τα 365 τρισ. δολάρια, σύμφωνα με το Institute of International Finance.
«Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής είχαν μια σχετικά εύκολη πορεία τα τελευταία 17 χρόνια, καθώς σε όλο αυτό το διάστημα τα επιτόκια παρέμεναν χαμηλότερα από τους ρυθμούς ανάπτυξης του ΑΕΠ», δήλωσε η κ. Γκεοργκίεβα, σημειώνοντας ότι τα υψηλότερα επιτόκια βάζουν πλέον τέλος σε αυτή την ευνοϊκή συνθήκη.
Η τεχνητή νοημοσύνη αυξάνει τη ζήτηση για ενέργεια
Παράλληλα, η επενδυτική έκρηξη στην τεχνητή νοημοσύνη συνεχίζει να ενισχύει τις αποτιμήσεις των μετοχών και να δημιουργεί νέα υψηλά στις αγορές. Οι ισχυρές ασιατικές οικονομίες που παράγουν ημιαγωγούς και εξοπλισμό για τις υποδομές AI καταγράφουν ρεκόρ στις εξαγωγές τους.
Ωστόσο, η ίδια δυναμική δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά. Η ανάπτυξη των υποδομών τεχνητής νοημοσύνης απαιτεί ολοένα μεγαλύτερες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας, αυξάνοντας τη ζήτηση και ενισχύοντας τον κίνδυνο νέων ανισορροπιών.
Η κ. Γκεοργκίεβα προειδοποίησε επίσης ότι η ανάπτυξη του εμπορίου που συνδέεται με την AI αντανακλά κυρίως την επενδυτική έκρηξη στις οικονομίες που συμμετέχουν στην αλυσίδα αξίας της τεχνολογίας, αφήνοντας σε μεγάλο βαθμό εκτός τις περισσότερες άλλες οικονομίες.
Παρατείνεται το ενεργειακό σοκ
Στο μέτωπο της ενέργειας, το ΔΝΤ εκτιμά ότι οι πιέσεις στις αγορές εμπορευμάτων θα παραμείνουν σημαντικές, με τις επιπτώσεις των γεωπολιτικών συγκρούσεων να επεκτείνονται και στο 2027.
Η κ. Γκεοργκίεβα χαρακτήρισε το ενεργειακό σοκ μέχρι στιγμής «μεγάλο αλλά περιορισμένο», προειδοποιώντας ωστόσο ότι οι πιέσεις στις τιμές μπορεί να ενταθούν καθώς πλησιάζει η ψυχρή περίοδος στο βόρειο ημισφαίριο.
Η αύξηση της ζήτησης ενέργειας για την κάλυψη των αναγκών των υποδομών AI έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι χώρες επιχειρούν παράλληλα να αναπληρώσουν τα ενεργειακά τους αποθέματα, δημιουργώντας πρόσθετες πιέσεις στις τιμές.
Το αποτέλεσμα είναι ένα ιδιαίτερα σύνθετο οικονομικό περιβάλλον, στο οποίο η τεχνολογική επανάσταση της AI συνυπάρχει με υψηλό κόστος ενέργειας, αυξημένες γεωπολιτικές εντάσεις, υψηλότερα επιτόκια και ιστορικά υψηλό παγκόσμιο χρέος.