Φθηνότερα δάνεια, ενισχυμένες εγγυήσεις και καινοτόμα χρηματοδοτικά εργαλεία για μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜμΕ), αγρότες αλλά και νοικοκυριά, αποτελούν το άμεσο και απτό αποτέλεσμα της αναβάθμισης της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας (ΕΑΤ). Η αναβάθμιση αυτή προέκυψε μετά την επιτυχή ολοκλήρωση της Αξιολόγησης κατά πυλώνες (Pillar Assessment) από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 15 Ιουλίου.
Παράλληλα, η εξέλιξη αυτή μεταμορφώνει την ΕΑΤ από ένα εθνικό «εργαλείο» στήριξης των μικρομεσαίων σε έναν πιστοποιημένο εταίρο υλοποίησης ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών προγραμμάτων της ΕΕ, με διευρυμένες δυνατότητες. Η ΕΑΤ εισέρχεται σε μια νέα εποχή, προσφέροντας στην Ελλάδα έναν «πολυεργαλείο ανάπτυξης» για τα νέα χρηματοδοτικά προγράμματα της επόμενης δεκαετίας.
Άμεσα, με «προίκα» περίπου 2 δισ. ευρώ από αδιάθετους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, η ΕΑΤ ετοιμάζεται να κινητοποιήσει πολλαπλάσια κεφάλαια από το τραπεζικό σύστημα. Βασιζόμενη στην μέχρι σήμερα εμπειρία μόχλευσης από δάνεια μέσω της ΕΑΤ, η δυνατότητα χρηματοδότησης μπορεί να φτάσει έως και τα 5 δισ. ευρώ, εξασφαλίζοντας σε περισσότερες ΜμΕ την πρόσβαση σε φθηνότερη χρηματοδότηση με καλύτερους όρους.
Ταυτόχρονα, μετά την πιστοποίηση, η ΕΑΤ ετοιμάζεται να ανοίξει την πόρτα και στην αγροτική επιχειρηματικότητα. Στα «σκαριά» βρίσκεται ένα νέο Ταμείο, σχεδιασμένο να ενισχύει τον πρωτογενή τομέα, συνδυάζοντας δάνεια και επιχορηγήσεις ειδικά για αγρότες.
«Νέα σελίδα» στις χρηματοδοτήσεις
Πρακτικά, η ΕΑΤ πέτυχε κάτι μοναδικό για ελληνικό οργανισμό: να λάβει το «πράσινο φως» της Κομισιόν για να διαχειρίζεται ευρωπαϊκά κονδύλια απευθείας από την ΕΕ, χωρίς τη μεσολάβηση υπουργείου. Το Pillar Assessment, πίσω από τον τεχνικό όρο, σηματοδοτεί μια αλλαγή κλίμακας για την ΕΑΤ και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις της χώρας.
Η χρονική στιγμή είναι καθοριστική: την ώρα που κλείνει ο κύκλος του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, αλλά πριν ενεργοποιηθεί το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της ΕΕ για την προγραμματική περίοδο 2028-2034. Στο ενδιάμεσο αυτό διάστημα, η ΕΑΤ αποκτά πρόσβαση σε κονδύλια της ΕΕ, ώστε να διαθέτει προνομιακά δάνεια, ειδικά σχεδιασμένα για τις ΜμΕ, μετά το τέλος του Μηχανισμού Ανάκαμψης.
Ο αναβαθμισμένος στρατηγικός ρόλος της ΕΑΤ αναμένεται να γίνει εμφανής και στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ), όπου ανακοινώσεις από τον Πρωθυπουργό και τους αρμόδιους υπουργούς θα δώσουν μια πρόγευση για τα νέα προγράμματα που ετοιμάζονται.
Η «προίκα» των 2 δισ. που γίνεται… 5 δισ. ευρώ
Χρειάστηκαν τέσσερα χρόνια εξαντλητικής προετοιμασίας, διεργασιών και ελέγχων μέχρι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσω της αρμόδιας υπηρεσίας της (DG GROW), να εγκρίνει την αίτηση της ΕΑΤ, η οποία είχε ξεκινήσει το 2022.
Από το 2019 έως σήμερα, η ΕΑΤ έχει εγκρίνει πάνω από 88.000 δάνεια, συνολικού ύψους 15,15 δισ. ευρώ, σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Η συμβολή της στην ελληνική οικονομία αποτυπώνεται ως εξής:
- 12,5 δισ. ευρώ πρόσθετο ΑΕΠ
- 383.600 θέσεις εργασίας
- 7,3 δισ. ευρώ πρόσθετο εισόδημα εργαζομένων
- 5 δισ. ευρώ επιπλέον δημόσια έσοδα
Αυτά τα μεγέθη αποτελούν το ιστορικό αποτύπωμα της ΕΑΤ πριν το Pillar Assessment. Με πρόσβαση σε περισσότερα κεφάλαια, η στρατηγική αλλάζει και το αποτύπωμα μεγαλώνει.
Μέχρι πρότινος, τα ευρωπαϊκά κονδύλια περνούσαν κυρίως μέσω κρατών μελών και Περιφερειών, με τις εθνικές αρχές να τα διαχειρίζονται και να τα κατανέμουν. Η ΕΑΤ αποτελούσε έναν από τους φορείς που μεσολαβούσαν για την υλοποίηση των προγραμμάτων.
Μετά το Pillar Assessment, η ΕΑΤ συνομιλεί απευθείας με την Κομισιόν, καθιστάμενη ο μοναδικός πιστοποιημένος ελληνικός οργανισμός που μπορεί να αντλήσει χρηματοδότηση από τις Βρυξέλλες χωρίς άλλη μεσολάβηση.
Έτσι, αποκτά τη δυνατότητα να διαχειριστεί τα περίπου 2 δισ. ευρώ των αδιάθετων πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, ακόμη και μετά τη λήξη του ΤΑΑ στις 31 Αυγούστου 2026.
Ωστόσο, η ΕΑΤ δεν περιορίζεται στην απλή διάθεση των 2 δισ. ευρώ για δάνεια. Τα πολλαπλασιάζει, μέσω μόχλευσης. Βασιζόμενη στο ιστορικό της, η ΕΑΤ αυξάνει κατά μέσον όρο 2,7 φορές τους πόρους που διαχειρίζεται. Με κάθε ένα ευρώ δανείων μέσω της ΕΑΤ, κινητοποιεί σχεδόν τρία ευρώ επιπλέον από τον ευρύτερο χρηματοπιστωτικό τομέα. Με βάση αυτόν τον πολλαπλασιαστή, τα 2 δισ. θα μπορούσαν να μετατραπούν σε δάνεια έως 5 ή 5,5 δισ. ευρώ προς ΜμΕ και αγροτικές επιχειρήσεις, χωρίς να αποδυναμώνει εθνικούς πόρους ή να προκαλεί νέο δανεισμό του κράτους.
Νέοι τομείς πέρα από τις μικρομεσαίες
Μέχρι σήμερα, η ΕΑΤ ήταν γνωστή σχεδόν αποκλειστικά στις μικρομεσαίες, μέσω προγραμμάτων όπως το ΤΕΠΙΧ και το «Εξοικονομώ». Αποτελούσε έναν μοχλό που κάλυπτε ανεπάρκειες της αγοράς, διευκολύνοντας την πρόσβαση σε χρηματοδότηση για ελληνικές επιχειρήσεις των οποίων το μικρό μέγεθος ή η οικονομική κατάσταση καθιστούσε τη διαδικασία δύσκολη ή απαγορευτική από το εγχώριο τραπεζικό σύστημα.
Παρότι ο ρόλος της παραμένει κρίσιμος για τον βασικό κορμό της ελληνικής οικονομίας, που συνιστούν οι μικρές επιχειρήσεις, πλέον μετεξελίσσεται σε στρατηγικό εταίρο για την ανάπτυξη ολόκληρων κλάδων της οικονομίας.
Ο ρόλος της διευρύνεται προς νέες κατευθύνσεις:
- Ενεργειακή μετάβαση: Αποτελεί σύγχρονο όρο ανθεκτικότητας και επιβίωσης των επιχειρήσεων και της εθνικής οικονομίας, καθώς και άλλους τομείς που αποτελούν προτεραιότητες της ΕΕ και αναδεικνύονται σε δυναμικά αναπτυσσόμενους κλάδους σε Ελλάδα και Ευρώπη.
- Καινοτομία: Το Ταμείο Καινοτομίας διαχειρίζεται ήδη 155 εκατ. ευρώ.
- Προσιτή Στέγη: Μόλις εφέτος, χιλιάδες νοικοκυριά γνώρισαν την ΕΑΤ μέσω του προγράμματος «Σπίτι μου 2», για αγορά πρώτης κατοικίας με τραπεζικό δάνειο. Στο μέλλον, η ΕΑΤ θα μπορεί να σχεδιάζει αντίστοιχα νέα προγράμματα, στο πλαίσιο των κυβερνητικών σχεδιασμών, με πόρους που θα αντλεί απευθείας από την ΕΕ.