Το Εμπορικό Ισοζύγιο Αγροτικών Προϊόντων Επανήλθε σε Έλλειμμα: Ανάλυση και Προοπτικές

Η Προσπάθεια Σταθεροποίησης σε Πλεόνασμα Αποδεικνύεται Δύσκολη

Η διατήρηση ενός πλεονάσματος στο εμπορικό ισοζύγιο των αγροδιατροφικών προϊόντων της Ελλάδας αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις, με κύριο παράγοντα την αυξανόμενη τουριστική κίνηση. Παρότι ο τουρισμός αναπτύσσεται, οι διατροφικές ανάγκες των επισκεπτών καλύπτονται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές, επηρεάζοντας αρνητικά το ισοζύγιο.

Σύμφωνα με τα νέα δεδομένα του Κέντρου Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ), το εμπορικό ισοζύγιο αγροτικών προϊόντων και τροφίμων της Ελλάδας για το 2025 παρουσίασε εκ νέου έλλειμμα. Το πλεόνασμα, το οποίο είχε αρχίσει να διαφαίνεται από το 2020 – μετά από 36 χρόνια – και διατηρήθηκε (με εξαίρεση το 2022) έως και το 2024, μετατράπηκε φέτος σε έλλειμμα ύψους 293 εκατομμυρίων ευρώ.

Η αρνητική αυτή εξέλιξη οφείλεται κυρίως στην ταχύτερη αύξηση των εισαγωγών αγροδιατροφικών προϊόντων, οι οποίες σημείωσαν άνοδο 10%, σε αντιδιαστολή με την αύξηση των εξαγωγών που περιορίστηκε στο 6,6%. Η ανάλυση του ΚΕΠΕ επισημαίνει ότι αυτή είναι η δεύτερη συνεχόμενη χρονιά που οι εισαγωγές αυξάνονται με σημαντικά ταχύτερο ρυθμό από τις εξαγωγές. Ήδη από το 2024, το πλεόνασμα είχε συρρικνωθεί στα 84 εκατομμύρια ευρώ, από 462 εκατομμύρια ευρώ το 2023.

Παράγοντες που Οδήγησαν εκ Νέου σε Έλλειμμα

• Αύξηση Τουρισμού και Εισαγωγών: Η σημαντική αύξηση της τουριστικής κίνησης τα τελευταία χρόνια οδήγησε σε ανάλογη αύξηση των εισαγωγών αγροδιατροφικών προϊόντων για την κάλυψη των αυξημένων αναγκών.
• Πτώση Τιμών Βασικών Εξαγώγιμων Προϊόντων: Η πτώση των τιμών σε εμβληματικά εξαγώγιμα προϊόντα, όπως το ελαιόλαδο και το βαμβάκι, τα οποία στο παρελθόν στήριξαν το εμπορικό πλεόνασμα χάρη στη συγκυριακή άνοδο των τιμών τους, συνέβαλε αρνητικά. Εκτιμάται μάλιστα ότι, εάν η τιμή του ελαιολάδου είχε παραμείνει στα επίπεδα του 2024, το ισοζύγιο πιθανότατα θα παρέμενε πλεονασματικό.
• Δομικές Αδυναμίες: Οι δομικές αδυναμίες του παραγωγικού ιστού της ελληνικής οικονομίας δυσχεραίνουν τη διατήρηση σταθερών πλεονασμάτων.

Ο Χάρτης των Εισαγωγών και Εξαγωγών

Εισαγωγές: Τα προϊόντα κρέατος (συμπεριλαμβανομένων των ζώντων ζώων) διατηρούν την πρώτη θέση στις εισαγωγές, αντιπροσωπεύοντας το 17,6% των συνολικών εισαγωγών και ξεπερνώντας για πρώτη φορά σε αξία τα 2 δισεκατομμύρια ευρώ το 2025. Στη δεύτερη θέση ακολουθούν τα γαλακτοκομικά (12,7%) και στην τρίτη τα οπωροκηπευτικά (11,9%). Αξιοσημείωτη είναι η άνοδος των προϊόντων καφέ και τσαγιού στην τέταρτη θέση, λόγω της ραγδαίας αύξησης της αξίας τους κατά περίπου 30%, παρά τη μικρή αύξηση της ποσότητας κατά 7%.

Εξαγωγές:

• Τα οπωροκηπευτικά καταλαμβάνουν τη μερίδα του λέοντος, αντιπροσωπεύοντας το 32,1% των συνολικών αγροδιατροφικών εξαγωγών.
• Στη δεύτερη θέση βρίσκονται τα γαλακτοκομικά, με τη φέτα να ξεχωρίζει.
• Την τρίτη θέση διατηρούν τα αλιεύματα, με αύξηση αξίας 18% λόγω της ανόδου των τιμών, παρά τη μικρή μείωση της εξαγόμενης ποσότητας κατά 2%.

Προτάσεις για την Αντιμετώπιση του Φαινομένου

Η ανάλυση του ΚΕΠΕ υπογραμμίζει ότι η αδυναμία διατήρησης του πλεονάσματος αναδεικνύει τις αδυναμίες του παραγωγικού υποδείγματος της χώρας. Για την αντιμετώπιση του φαινομένου της ταυτόχρονης αύξησης του τουρισμού και των εισαγωγών, προτείνεται η στενή συνεργασία μεταξύ των υπευθύνων του τουριστικού κλάδου και των παραγωγών αγροδιατροφικών προϊόντων.

Στόχος αυτής της συνέργειας θα πρέπει να είναι η προώθηση των ποιοτικών εγχώριων προϊόντων στους επισκέπτες της Ελλάδας. Έτσι, οι τουρίστες θα ενθαρρύνονται να καταναλώνουν τοπικά προϊόντα, αντί για εισαγόμενα, τα οποία μπορούν να βρουν εύκολα στις χώρες προέλευσής τους.