Η διεθνής συζήτηση σχετικά με τον μεγάλο πλούτο και τις πιθανές μεθόδους φορολόγησής του απασχόλησε έντονα τα στελέχη της ΕΛΑΣ, ως απάντηση σε ένα σημαντικό ρεύμα της σύγχρονης προοδευτικής οικονομικής σκέψης. Με επιρροές από προσωπικότητες όπως ο Τομά Πικετί, ο οποίος έχει αναδείξει τη σημασία της προοδευτικής φορολόγησης της καθαρής περιουσίας ως εργαλείο για τον περιορισμό των ανισοτήτων, και ο Γκαμπριέλ Ζουκμάν, με την πρότασή του για έναν διεθνώς συντονισμένο ελάχιστο φόρο στους δισεκατομμυριούχους – μια πρόταση που συζητήθηκε στην ατζέντα της G20 – το οικονομικό επιτελείο της ΕΛ.ΑΣ. ενσωμάτωσε τη συγκεκριμένη εισφορά στο πρόγραμμά της. Η απόφαση αυτή βασίστηκε, μεταξύ άλλων, στο νομοθετικό αίτημα του Αμερικανού Μπέρνι Σάντερς για φορολόγηση του ακραίου πλούτου, με στόχο την πιο δίκαιη κατανομή των φορολογικών βαρών και τη χρηματοδότηση δημόσιων και κοινωνικών επενδύσεων.
Το newsletter του webreporter καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.
Τα επιτελεία εξέτασαν τα στοιχεία της World Inequality Database (2024), τα οποία αποκαλύπτουν ότι το ανώτερο 1% του πληθυσμού της Ελλάδας κατέχει το 24,27% του πλούτου (που αντιστοιχεί σε 201,6 δισεκατομμύρια ευρώ), ενώ το ανώτερο 10% κατέχει συνολικά το 60,91% (506,0 δισεκατομμύρια ευρώ). Το υπόλοιπο 90% του πληθυσμού κατέχει 324,8 δισεκατομμύρια ευρώ.
Η πρόταση για την «πατριωτική εισφορά» προβλέπει την εφαρμογή συντελεστή 1,0% επί του καθαρού πλούτου για το ανώτερο 1% του πληθυσμού, εκτιμώντας δυνητικά ετήσια έσοδα περίπου 2,02 δισεκατομμυρίων ευρώ. Με αυτόν τον τρόπο, το 1% των πιο ισχυρών θα αναλάβει, αναλόγως της οικονομικής του δύναμης, μεγαλύτερο μερίδιο στην εθνική προσπάθεια για την οικονομική σύγκλιση με την Ευρώπη.
Στελέχη της ΕΛΑΣ εξηγούν: «Αυτή θα είναι η πατριωτική εισφορά: Το 1% των πιο ισχυρών Ελλήνων θα καταβάλλει για την πατρίδα, σε μόνιμη βάση, το 1% της αξίας της περιουσίας του. Αυτό προϋποθέτει ότι δεν θα καταβάλει άλλη εισφορά που να αφορά την περιουσία του, και ότι το ποσό αυτό θα αποτελεί ένα κλασματικό υποσύνολο από την απόδοση της αξιοποίησής της». Ωστόσο, διευκρινίζεται ότι ένα βασικό προαπαιτούμενο για την εφαρμογή της «πατριωτικής εισφοράς» είναι η ολοκλήρωση του περιουσιολογίου. Το περιουσιολόγιο αναφέρεται στο ενιαίο μητρώο κινητής και ακίνητης περιουσίας κάθε φορολογουμένου, με αυτόματη άντληση δεδομένων από τις βάσεις του Δημοσίου, διασύνδεση με ταμειακά συστήματα, ηλεκτρονικές πληρωμές και τα ευρωπαϊκά μητρώα πραγματικών δικαιούχων. Επιπλέον, προβλέπεται αυστηρή προστασία των δεδομένων και αποκλειστική χρήση τους για φορολογικό έλεγχο.
Η «πατριωτική εισφορά» θα υλοποιηθεί μέσω ενός οδικού χάρτη διάρκειας 12 έως 18 μηνών, ο οποίος θα ολοκληρωθεί σε έξι φάσεις:
ΕΛΑΣ: Αναλυτικά ο οδικός χάρτης για την πατριωτική εισφορά
Φάση Α΄ | Μήνες 1–5: Μελέτη & Χαρτογράφηση
Ανάθεση ειδικής μελέτης για την Ελλάδα στο EU Tax Observatory, με σαφή απαίτηση για ένα εύρος σεναρίων εσόδων, αντί μιας μόνο κεντρικής εκτίμησης.
Χαρτογράφηση της πραγματικής κατανομής του πλούτου και του αριθμού των δυνητικά υπόχρεων φορολογουμένων.
Καταγραφή της φορολογίας που ήδη καταβάλλουν οι υπόχρεοι.
Έναρξη χαρτογράφησης του περιουσιολογίου και του μητρώου πραγματικών δικαιούχων (beneficial ownership) για συμμετοχές και περιουσιακά στοιχεία στο εξωτερικό.
Φάση Β΄ | Μήνες 1–5 (παράλληλα ή με χρονική επέκταση 3 μηνών): Διόρθωση υφιστάμενης φορολογίας
Νομοθετικές παρεμβάσεις στη φορολογία, όπως στη φορολογία κληρονομιών/δωρεών και στις αντικειμενικές αξίες.
Κατάργηση ή περιορισμός αδικαιολόγητων φοροαπαλλαγών.
Φάση Γ΄ | Μήνες 6–10 (έως μήνας 13 βάσει χρονικής επέκτασης): Τεχνικός σχεδιασμός του φόρου
Αναλυτική κατάρτιση του περιουσιολογίου και του μητρώου πραγματικών δικαιούχων (beneficial ownership) για συμμετοχές και περιουσιακά στοιχεία στο εξωτερικό.
Οριστικοποίηση του ορίου εφαρμογής του υψηλού πλούτου και του συντελεστή.
Καθορισμός κανόνων αποτίμησης για μη εισηγμένα στο χρηματιστήριο στοιχεία, γη, trusts.
Εφαρμογή κανόνων anti-avoidance: μεταχείριση εταιρικών σχημάτων, trusts, offshore δομών.
Καθορισμός exit tax και αναδρομικής ισχύος του περιουσιολογίου για την αποφυγή αλλαγής έδρας.
Εξειδίκευση του μηχανισμού καταβολής του φόρου για μη άμεσα ρευστοποιήσιμες κινητές αξίες.
Καθορισμός μηχανισμού συμψηφισμού με ήδη καταβληθέντες φόρους.
Φάση Δ΄ | Μήνες 6–10 (παράλληλα ή με επέκταση 3 μηνών): Διοικητική & πληροφοριακή υποδομή
Σύσταση εξειδικευμένης μονάδας για τον μεγάλο κεφάλαιο στην ΑΑΔΕ, με επανενεργοποίηση και ενίσχυση του Σώματος Ορκωτών Εκτιμητών.
Δημιουργία πληροφοριακού συστήματος για τις δηλώσεις περιουσίας και τις διασταυρώσεις.
Ενεργοποίηση συστηματικής διεθνούς ανταλλαγής πληροφοριών.
Φάση Ε΄ | Μήνες 10–12 (έως μήνας 18 βάσει χρονικών επεκτάσεων): Νομοθέτηση & δοκιμή
Ψήφιση του νόμου, συμπεριλαμβάνοντας μια πιλοτική περίοδο και ρήτρα αξιολόγησης.
Διεξαγωγή «dry-run»: δοκιμαστικές δηλώσεις, αποτιμήσεις, διασταυρώσεις και υπολογισμός υποχρεώσεων σε δείγμα, χωρίς την πραγματική βεβαίωση φόρου.
Φάση ΣΤ΄ | Μήνας 13 (έως μήνας 19 βάσει χρονικών επεκτάσεων): Έναρξη πιλοτικής εφαρμογής
* Πρώτο έτος πραγματικής διοικητικής λειτουργίας.