Το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης παρακολουθεί με έντονη ανησυχία την εξέλιξη της νέας ενεργειακής κρίσης, καθώς οι ανατιμήσεις στην Ελλάδα υπερβαίνουν κατά πολύ τις αντίστοιχες στην υπόλοιπη Ευρώπη. Παράλληλα, στην Ευρώπη αναζωπυρώνεται η συζήτηση για την επιβολή φόρων στα υπερκέρδη των διυλιστηρίων, με τη Γαλλία να αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Σε ένα δυσμενές διεθνές περιβάλλον πληθωριστικών πιέσεων λόγω της ενεργειακής κρίσης, η Ελλάδα αντιμετωπίζει δυσανάλογα μεγάλο βάρος στον τομέα της ενέργειας συγκριτικά με την υπόλοιπη Ευρώπη.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, στο πρόσφατο δελτίο “Inflation Monitor”, το χάσμα στις ανατιμήσεις μεταξύ Ελλάδας και Ευρωζώνης διευρύνεται ανησυχητικά.
Τα στοιχεία του Εναρμονισμένου Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΕνΔΤΚ) για τον Απρίλιο του 2026 αποκαλύπτουν μια δραματική εικόνα. Ενώ στην Ευρωζώνη ο συνολικός δείκτης ενέργειας κατέγραψε ετήσια αύξηση 10,9%, στην Ελλάδα η αντίστοιχη αύξηση εκτινάχθηκε στο 21,6%. Αυτό επιβεβαιώνει ότι οι ανατιμήσεις στον εγχώριο ενεργειακό τομέα κινούνται με σχεδόν διπλάσιες ταχύτητες σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Το ενεργειακό αυτό άλμα αποτελεί και τον κύριο λόγο που ο γενικός πληθωρισμός στην Ελλάδα τον Απρίλιο ανήλθε στο 4,6%, παραμένοντας αισθητά υψηλότερος από αυτόν της Ευρωζώνης, που διαμορφώθηκε στο 3,0%.
Οι Επιμέρους Ανατιμήσεις
Η ανάλυση των επιμέρους συνιστωσών του ελληνικού ενεργειακού δείκτη καθιστά σαφές ποιοι παράγοντες πυροδοτούν αυτή την έκρηξη ακρίβειας:
- Τη μεγαλύτερη επιβάρυνση, με τεράστια διαφορά από τις υπόλοιπες κατηγορίες, προκαλούν τα υγρά καύσιμα, τα οποία σημείωσαν ιλιγγιώδη ετήσια αύξηση 53,2% τον Απρίλιο.
- Παράλληλα, διψήφιες αυξήσεις καταγράφονται σε όλο σχεδόν το φάσμα των ενεργειακών πηγών:
- Το φυσικό αέριο (μέσω δικτύων) και τα καύσιμα για εξοπλισμό προσωπικής μεταφοράς αυξήθηκαν κατά 19,3%.
- Ο ηλεκτρισμός σημείωσε άνοδο κατά 14,0%.
- Μικρότερες, αλλά υπαρκτές, ήταν οι αυξήσεις στις υγροποιημένους υδρογονάνθρακες (υγραέριο) με 3,0% και στα στερεά καύσιμα με 2,7%.
Ράλι των Τιμών στην Ενέργεια
| Ετήσιες μεταβολές % | Σταθμίσεις 2026 (%) | 2026 Q1 | 2026 Ιαν | 2026 Φεβ | 2026 Μάρ | 2026 Απρ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Εναρμονισμένος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή (ΕνΔΤΚ) | ||||||
| Γενικός Δείκτης ΕνΔΤΚ | 100.00 | 3.1 | 2.9 | 3.1 | 3.4 | 4.6 |
| ΕΝΕΡΓΕΙΑ | 8.31 | -0.1 | -4.4 | -3.4 | 7.7 | 21.6 |
| Ηλεκτρισμός | 2.80 | 2.6 | 2.4 | 3.0 | 2.4 | 14.0 |
| Φυσικό αέριο μέσω δικτύων | 0.31 | -23.4 | -25.8 | -19.3 | -25.2 | 19.3 |
| Υγροποιημένοι υδρογονάνθρακες | 0.07 | 0.3 | 0.3 | -0.9 | 1.5 | 3.0 |
| Υγρά καύσιμα | 01.03 | 2.2 | -9.5 | -7.7 | 24.6 | 53.2 |
| Στερεά καύσιμα | 0.21 | 1.0 | 1.2 | 0.5 | 1.2 | 2.7 |
| Καύσιμα για εξοπλισμό προσωπικής μεταφοράς | 3.60 | 0.1 | -5.6 | -4.9 | 11.2 | 19.3 |
Νέα Συζήτηση για Φόρο Υπερκερδών
Προς το παρόν, η κυβέρνηση έχει αποφύγει την εξέταση αυτού του ενδεχομένου. Ωστόσο, η συζήτηση για την επιβολή έκτακτης φορολογίας στα υπερκέρδη των ενεργειακών ομίλων αναζωπυρώνεται στην Ευρώπη.
Στη Γαλλία, η κυβέρνηση εξετάζει την επιβολή φόρου (windfall tax) στα υπερκέρδη της TotalEnergies, με σκοπό την ανακούφιση των καταναλωτών. Ο υπουργός Προϋπολογισμού, Νταβίντ Αμιέλ, ξεκαθάρισε πως «δεν υπάρχει ταμπού» σε μια τέτοια κίνηση, προκαλώντας την άμεση αντίδραση του διευθύνοντος συμβούλου της Total, Πατρίκ Πουγιάν. Ο τελευταίος προειδοποίησε πως ένας νέος φόρος στη διύλιση θα σημάνει το τέλος του πλαφόν στις τιμές των πρατηρίων της.
Προς το παρόν, το Παρίσι δίνει προτεραιότητα στη διατήρηση αυτού του πλαφόν, θεωρώντας ότι τα χρήματα πηγαίνουν απευθείας στους πολίτες, ενώ παράλληλα μοιράζει εκ νέου ενεργειακές επιταγές αξίας 48 έως 277 ευρώ σε εκατομμύρια ευάλωτα νοικοκυριά.
Στην Ελλάδα, παρά το ράλι στα καύσιμα, δεν υπάρχει προς το παρόν επίσημη συζήτηση για νέο φόρο υπερκερδών. Ωστόσο, εάν η ένταση και η διάρκεια της κρίσης συνεχιστούν, το μέτρο ενδέχεται να επανεξετασθεί.
Αξίζει να σημειωθεί πώς λειτούργησε το μέτρο στο πρόσφατο παρελθόν. Η κυβέρνηση είχε επιβάλει έκτακτο φόρο υπερκερδών (Προσωρινή Συνεισφορά Αλληλεγγύης) στα διυλιστήρια (HELLENiQ ENERGY και Motor Oil). Ο συντελεστής ορίστηκε στο 33% επί των φορολογητέων κερδών που υπερέβαιναν τον μέσο όρο της προηγούμενης τετραετίας, προσαυξημένο κατά 20%. Το μέτρο απέδωσε περίπου 243 εκατ. ευρώ, τα οποία διατέθηκαν σε στοχευμένες κοινωνικές παροχές.