Με τις προβλέψεις για την οικονομική ανάπτυξη να αναθεωρούνται προς τα κάτω, από 2,4% σε 2% του ΑΕΠ για το 2026, και ενώ οι ανησυχίες για στασιμοπληθωρισμό στην Ευρώπη εντείνονται, το οικονομικό επιτελείο προχωρά σε επανασχεδιασμό της οικονομικής πολιτικής. Μετά από δύο μήνες από την έναρξη της κρίσης στη Μέση Ανατολή, πέραν των άμεσων μέτρων στήριξης, η κυβέρνηση εστιάζει στη συνεχή προώθηση επενδύσεων και στη διατήρηση της αναπτυξιακής τροχιάς για τα επόμενα έτη.
Στο πλαίσιο αυτό, το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προγραμματίζει την αύξηση του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ), το οποίο θα ενισχύεται ετησίως με πρόσθετους ευρωπαϊκούς πόρους. Η επενδυτική αυτή ενίσχυση αναμένεται να φτάσει τα 650 εκατομμύρια ευρώ το 2027, με περαιτέρω αύξηση 1 δισεκατομμυρίου ευρώ ετησίως για τα επόμενα έτη. Το πλήρες σχέδιο θα παρουσιαστεί στις 30 Απριλίου, με την κατάθεση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή της ετήσιας Έκθεσης Προόδου του Μεσοπρόθεσμου Δημοσιονομικού-Διαρθρωτικού Σχεδίου (ΜΔΔΣ). Η έκθεση θα περιλαμβάνει τα απολογιστικά στοιχεία του 2025, τις τρέχουσες εκτιμήσεις για το 2026 και αναθεωρημένες προβλέψεις για το 2027.
Αντιμέτωπο με διεθνείς συνθήκες που είναι αδύνατο να προβλεφθούν ή να ελεγχθούν, το οικονομικό επιτελείο επισημαίνει ότι η απλή αναθεώρηση στόχων δεν αρκεί. Επικεντρώνεται στη λήψη μέτρων που θα αποφέρουν μετρήσιμα αποτελέσματα και θα αντισταθμίσουν την επιβράδυνση της ευρωπαϊκής οικονομίας, χρησιμοποιώντας ως κύριο «μοχλό» το ενισχυμένο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) ως βασικό μηχανισμό στήριξης της ανάπτυξης.
Οι Νέοι Στόχοι
Ο υφυπουργός Οικονομικών, Θάνος Πετραλιάς, ανακοίνωσε την αναθεώρηση της πρόβλεψης για την ανάπτυξη του 2026 στο 2% από 2,4%, ενώ για το 2027 η πρόβλεψη βελτιώνεται στο 2% από 1,7% του ΑΕΠ, με καθοριστική συμβολή των επενδύσεων και του αυξημένου συγχρηματοδοτούμενου ΠΔΕ.
Αυτές οι αλλαγές αντικατοπτρίζουν ένα νέο τοπίο στην ελληνική οικονομία:
- Επιβεβαιώνεται ο αντίκτυπος των διεθνών ενεργειακών εξελίξεων στις βραχυπρόθεσμες προβλέψεις, οδηγώντας σε υψηλότερο πληθωρισμό.
- Η ελληνική οικονομία στοχεύει στη διατήρηση ενός σταθερού ρυθμού μεγέθυνσης 2% και μετά την κρίση στη Μέση Ανατολή, μέσω μιας δομικής αλλαγής του αναπτυξιακού της μείγματος, με έμφαση στις δημόσιες και συγχρηματοδοτούμενες επενδύσεις.
Σύμφωνα με τις αναθεωρημένες εκτιμήσεις, ο πληθωρισμός για το 2026 αναμένεται να φτάσει το 3,2% από 2,2% που ήταν η αρχική πρόβλεψη, ενώ για το 2027 τοποθετείται στο 2,4%.
Το Πρόβλημα
Η αναθεώρηση αυτή συνδέεται στενά με τις ενεργειακές τιμές. Το σενάριο βάσης για τη μέση τιμή του Brent αναθεωρείται στα 89 δολάρια το βαρέλι για το 2026, από 62 δολάρια που προέβλεπε ο προϋπολογισμός πριν από έξι μήνες. Το περιβάλλον παραμένει ασταθές λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή, με τις τιμές πετρελαίου να φτάνουν ξανά τα 100 δολάρια το βαρέλι, παρά την πρόσκαιρη ανακούφιση από την είδηση της εκεχειρίας πριν το Πάσχα.
Παρόμοιες πιέσεις αντιμετωπίζει και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο Επίτροπος Οικονομίας, Βάλντις Ντομπρόβσκις, προειδοποίησε ότι η ευρωπαϊκή οικονομία κινδυνεύει από βραχυπρόθεσμο στασιμοπληθωρισμό, δηλαδή συνδυασμό χαμηλότερης ανάπτυξης και υψηλότερου πληθωρισμού, καθώς οι νέες ενεργειακές αναταράξεις επιδρούν αρνητικά στην οικονομική δραστηριότητα και αυξάνουν το κόστος.
Ο κ. Ντομπρόβσκις τόνισε ότι η απάντηση για την Ευρώπη είναι η ενίσχυση της ανθεκτικότητας μέσω μεταρρυθμίσεων, αναφέροντας την Ελλάδα ως παράδειγμα, υπογραμμίζοντας ότι η ευρωπαϊκή οικονομία έχει λόγους να διδαχθεί από την πορεία της χώρας τα τελευταία χρόνια.
Τι Αλλάζει με το Ενισχυμένο ΠΔΕ
Αυτό ακριβώς είναι το σημείο στήριξης της νέας ελληνικής στρατηγικής. Η αναθεώρηση δεν σηματοδοτεί μόνο μια υποχώρηση των προσδοκιών για το 2026, αλλά κυρίως μια προσπάθεια διασφάλισης σταθερής ανάπτυξης 2% και στα επόμενα χρόνια, όταν η επίδραση της κρίσης θα συνεχίζεται και η ώθηση από το Ταμείο Ανάκαμψης θα μειώνεται.
Το στοίχημα είναι να αποφευχθεί ένα επενδυτικό κενό μετά το 2026 και να περάσει η οικονομία σε μια φάση πιο μόνιμης αναπτυξιακής στήριξης, με κεντρικό εργαλείο το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων.
Το αναθεωρημένο Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό-Διαρθρωτικό Σχέδιο προβλέπει αύξηση του συγχρηματοδοτούμενου σκέλους του ΠΔΕ στα 7 δισεκατομμύρια ευρώ το 2027, από 6,35 δισεκατομμύρια ευρώ το 2026, δηλαδή αύξηση περίπου 650 εκατομμυρίων ευρώ (περίπου 10%) σε σχέση με φέτος.
Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑΠΕ-ΜΠΕ, η αύξηση αυτή θα είναι μόνιμου χαρακτήρα για τα έτη 2028, 2029 και 2030, προβλέποντας σταθερή αύξηση κατά περίπου 1 δισεκατομμύριο ευρώ ετησίως, ενσωματώνοντας νέα ευρωπαϊκά εργαλεία όπως το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο (Social Climate Fund) και το Ταμείο Εκσυγχρονισμού (Modernization Fund). Αυτά τα ταμεία αναμένεται να εισφέρουν επιπλέον 6,9 δισεκατομμύρια ευρώ για νοικοκυριά (ιδίως τα ευάλωτα), υποδομές και επιχειρήσεις. Αυτό θα μεταφραστεί σε αύξηση του ΠΔΕ στα 8 δισεκατομμύρια ευρώ το 2028, στα 9 δισεκατομμύρια το 2029, και πάνω από 10 δισεκατομμύρια το 2030.
Αυτή η μεταβολή, σε συνδυασμό με άλλα μακροοικονομικά δεδομένα, μέτρα στήριξης και φορολογικές ελαφρύνσεις από τη νέα φορολογική κλίμακα, εξηγεί, σύμφωνα με το οικονομικό επιτελείο, τη βελτίωση της πρόβλεψης ανάπτυξης για το 2027 στο 2% από 1,7% που είχε εκτιμηθεί εξαμήνου προηγουμένως.
Η εικόνα αναμένεται να βελτιωθεί περαιτέρω, καθώς οι τρέχουσες προβλέψεις δεν έχουν ενσωματώσει τις εισπράξεις από το νέο ΕΣΠΑ, η νέα προγραμματική περίοδος 2028-2034 της οποίας δεν έχει ακόμη συμφωνηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η εικόνα αναμένεται να ξεκαθαρίσει στο β’ εξάμηνο του 2026 (επί Ιρλανδικής Προεδρίας) και οι οριστικές αποφάσεις θα ληφθούν το 2027 (πιθανώς επί Ελληνικής Προεδρίας). Η αρχική πρόταση κάνει λόγο για περίπου 49,5 δισεκατομμύρια ευρώ προς την Ελλάδα, τα οποία θα εκταμιεύονται σταδιακά από το 2028-2029, ενισχύοντας τις επενδύσεις και ανεβάζοντας την ανάπτυξη σημαντικά πάνω από το 2% που προβλέπει το αναθεωρημένο Μεσοπρόθεσμο Σχέδιο.