Η κυβέρνηση εγκαινιάζει ένα νέο πρόγραμμα, την Κοινωνική Αντιπαροχή, με στόχο τη δημιουργία προσιτής στέγης για τους οικονομικά ασθενέστερους συμπολίτες μας. Το πρόγραμμα αυτό, που βασίζεται σε Σύμπραξη Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ), έρχεται να αντικαταστήσει προγράμματα τόνωσης της ζήτησης, όπως το «Σπίτι μου», τα οποία κρίνονται αναποτελεσματικά και επιδεινώνουν το πρόβλημα της έλλειψης κατοικιών, σύμφωνα και με την εκτίμηση των ευρωπαϊκών θεσμών.
Η κεντρική ιδέα της Κοινωνικής Αντιπαροχής είναι η δημιουργία νέων κατοικιών χωρίς επιπλέον δημοσιονομικό βάρος για το κράτος. Η Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης (ΔΥΠΑ) θα παραχωρήσει αναξιοποίητα οικόπεδα και ακίνητα σε κατασκευαστές. Αυτοί, με αποκλειστικά δικά τους κεφάλαια, θα αναλάβουν την ανέγερση σύγχρονων κτιριακών συγκροτημάτων. Ως αντάλλαγμα, οι κατασκευαστές θα διατηρήσουν την εμπορική εκμετάλλευση του 70% των νεόδμητων κατοικιών, δηλαδή την ενοικίαση ή πώλησή τους. Το κρίσιμο στοιχείο για τους πολίτες είναι ότι το 30% των διαμερισμάτων θα επιστρέψει στο κράτος και θα ενταχθεί στο πρόγραμμα κοινωνικής κατοικίας.
Για τους δικαιούχους, αυτό σημαίνει:
- Εξασφάλιση Στέγης: Παραχώρηση νεόδμητων διαμερισμάτων με ελάχιστο ή μηδενικό ενοίκιο, βάσει αυστηρών εισοδηματικών και κοινωνικών κριτηρίων. Προτεραιότητα θα δοθεί σε νέα ζευγάρια, πολύτεκνους και μονογονεϊκές οικογένειες.
- Δυνατότητα Ιδιοκτησίας: Οι δικαιούχοι θα έχουν τη δυνατότητα εξαγοράς του ακινήτου μετά από προκαθορισμένη περίοδο συνεπούς μίσθωσης (π.χ. 10 έτη), με το καταβληθέν ενοίκιο να υπολογίζεται στο τίμημα εξαγοράς.
Ο σχεδιασμός αυτός βρίσκεται ήδη σε στάδιο υλοποίησης, όπως ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, επιβεβαιώνοντας ότι «κλείδωσαν» τα πρώτα 8 ακίνητα της ΔΥΠΑ σε Παιανία, Λάρισα, Πύργο και Καλαμάτα. Υπολογίζεται ότι από αυτά θα προκύψουν περίπου 400 νέα διαμερίσματα, εκ των οποίων τα 130 θα διατεθούν σε ευάλωτους συμπολίτες μας.
Η Κριτική της Κομισιόν: Γιατί Εγκαταλείπονται Προγράμματα Τόνωσης Ζήτησης
Η στροφή της κυβέρνησης προς την πλευρά της προσφοράς προκύπτει από τα μακροοικονομικά δεδομένα και τις συστάσεις των ευρωπαϊκών οργάνων. Προγράμματα όπως το «Σπίτι μου», που εστίαζαν στην τόνωση της ζήτησης μέσω φθηνής τραπεζικής χρηματοδότησης, παύουν να υφίστανται (δεν θα υπάρξει «Σπίτι μου ΙΙΙ») καθώς κρίνεται ότι επιδεινώνουν το πρόβλημα λειτουργώντας πληθωριστικά στην αγορά ακινήτων.
Σύμφωνα με ανάλυση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σε χώρες με δομικούς περιορισμούς στην προσφορά (έλλειψη οικοπέδων, γραφειοκρατία, περιορισμένη κατασκευαστική δραστηριότητα), οι πολιτικές που ενισχύουν την αγοραστική δύναμη των πολιτών οδηγούν σε αύξηση των τιμών. Όταν επιπλέον κεφάλαια «κυνηγούν» τον ίδιο, περιορισμένο αριθμό διαθέσιμων ακινήτων, η ζήτηση αυξάνεται, οδηγώντας σε ανεπιθύμητες συνέπειες και επιδεινώνοντας το πρόβλημα της στεγαστικής προσιτότητας.
Ενεργοποίηση Αδρανών Ακινήτων
Πέρα από την ανέγερση νέων κτιρίων, μια άμεση λύση για την αποκλιμάκωση των τιμών είναι η επανένταξη χιλιάδων αδρανών ακινήτων στην αγορά μακροχρόνιας μίσθωσης. Εκτιμάται ότι περίπου 800.000 κατοικίες σε όλη την Ελλάδα παραμένουν εκτός αγοράς.
Η κυβέρνηση ενισχύει το πρόγραμμα «Ανακαινίζω – Νοικιάζω», προσφέροντας μεγαλύτερη χρηματοδότηση σε ιδιώτες ιδιοκτήτες που διατηρούν κλειστά διαμερίσματα λόγω έλλειψης κεφαλαίων για ανακαίνιση. Οι επιδοτήσεις αναμένεται να φτάσουν έως και τα 36.000 ευρώ, με επιπλέον προσαυξήσεις για προστατευόμενα μέλη, προκειμένου τα ακίνητα να γίνουν βιώσιμα και να διατεθούν αποκλειστικά για μακροχρόνια μίσθωση.
Συγκεκριμένα, το ποσοστό επιδότησης θα κυμαίνεται από 70% έως 95%, ανάλογα με την κατηγορία του δικαιούχου. Το όριο ενίσχυσης ανά κατοικία ανέρχεται σε 36.000€, με επιδότηση έως 300€ ανά τετραγωνικό μέτρο. Το πρόγραμμα θα καλύπτει κατοικίες έως 120 τ.μ., ενώ η υποχρεωτική διάρκεια εκμίσθωσης ή ιδιοκατοίκησης θα είναι 5 έτη.
Παράλληλα, έχει θεσπιστεί απαλλαγή από τον φόρο ενοικίου για ιδιοκτήτες που θα αποσύρουν τα ακίνητά τους από πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης ή θα ανοίξουν κλειστά διαμερίσματα, δεσμευόμενοι για πολυετή συμβόλαια μακροχρόνιας μίσθωσης.
Τέλος, για την αντιμετώπιση του προβλήματος των αδρανών ακινήτων που βρίσκονται σε χαρτοφυλάκια τραπεζών και εταιρειών διαχείρισης δανείων, επιβάλλεται διπλάσιος ΕΝΦΙΑ (100% προσαύξηση) στα «κλειστά» ακίνητα και τις κενές κατοικίες. Ο πρόσθετος αυτός φόρος στοχεύει στην απελευθέρωση ακινήτων και ισχύει έως το 2028.