Την ώρα που η χώρα παρακολουθεί με αγωνία τις εξελίξεις γύρω από τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη σε ιατρείο του Κολωνακίου, όπου μια γιατρός διαφημίζει πτυχίο στην Κβαντική Ιατρική από το Πανεπιστήμιο της Χαβάης, η Ένωση Ελλήνων Φυσικών (ΕΕΦ) παρεμβαίνει για να ξεκαθαρίσει το τοπίο.
Σε ανακοίνωσή της, που εκδόθηκε λίγο πριν το τελευταίο αντίο στον δημοφιλή καλλιτέχνη, η ΕΕΦ τονίζει εμφατικά ότι οι όροι «κβαντική ιατρική» και «κβαντική θεραπεία» είναι «ανυπόστατοι όροι». Επιπλέον, σχετικά με το Πανεπιστήμιο της Χαβάης, από όπου η γιατρός του Μαζωνάκη φέρεται να απέκτησε μεταπτυχιακό τίτλο, οι Έλληνες Φυσικοί επισημαίνουν, επικαλούμενοι το Πανεπιστήμιο McGill του Καναδά, ότι τα «πτυχία» που απονέμει το εν λόγω «Κβαντικό Πανεπιστήμιο» δεν αναγνωρίζονται, καθώς «γίνεται κατάχρηση της φυσικής με σκοπό την εκπαίδευση ψευτογιατρών».
Ολόκληρη η ανακοίνωση της Ένωσης Ελλήνων Φυσικών
Η Ένωση Ελλήνων Φυσικών, με αφορμή την κατάχρηση του όρου «κβαντικό (quantum)», θεωρεί απαραίτητη την αποσαφήνιση του όρου, δεδομένης της ανεξέλεγκτης χρήσης του στην καθημερινότητα.
Τι είναι το Κβαντικό Φαινόμενο;
Ως «κβαντικό φαινόμενο» ορίζεται ένα φαινόμενο που παρατηρείται και ερμηνεύεται στο πλαίσιο της κβαντικής φυσικής. Τέτοια φαινόμενα, που πρωτοεμφανίστηκαν στις αρχές του 20ού αιώνα, μας οδήγησαν στην κβαντική περιγραφή της πραγματικότητας. Ενδεικτικά παραδείγματα περιλαμβάνουν τη θερμική ακτινοβολία, την ακτινοβολία ατόμων και μορίων, την κυματική συμπεριφορά της ύλης, το φαινόμενο σήραγγος και την κβαντική διεμπλοκή. Οι προβλέψεις της κβαντικής θεωρίας έχουν επιβεβαιωθεί με εξαντλητικές και συστηματικές παρατηρήσεις.
Στα τέλη του 20ού αιώνα, επιβεβαιώθηκε η δυνατότητα κωδικοποίησης πληροφορίας σε ατομικό επίπεδο, γεγονός που οδήγησε στην ανάπτυξη κβαντικών υπολογιστών, του κβαντικού διαδικτύου, της κβαντικής επικοινωνίας και στη διαφάνεια της κβαντικής νοημοσύνης. Αυτά τα επιτεύγματα της κβαντικής πληροφορικής εδραίωσαν διεθνώς τον όρο «2η Κβαντική Επανάσταση», με σημαντικές επιπτώσεις σε τομείς όπως η βιολογία, η ιατρική και η επεξεργασία γνώσης.
Επιστημονική Έρευνα έναντι Φαντασίας
Είναι εφικτή η περαιτέρω επέκταση των επιτευγμάτων της κβαντικής φυσικής; Η δημιουργική φαντασία και ο οραματισμός είναι πράγματι απαραίτητα, όμως δεν μπορούν να υποκαταστήσουν την επίπονη και συστηματική επιστημονική έρευνα.
Η περίπτωση του Deepak Chopra
Παραδείγματα αβάσιμων όρων, όπως η «κβαντική ιατρική», η «κβαντική θεραπεία» και η «κβαντική συνείδηση», εισήχθησαν το 1989 στις Ηνωμένες Πολιτείες από τον Deepak Chopra. Παρότι αυτές οι «πρωτοποριακές» απόψεις προσέλκυσαν το ενδιαφέρον του κοινού, αποδείχθηκε ότι στερούνταν επαρκούς επιστημονικής τεκμηρίωσης. Ο ίδιος ο Chopra δήλωσε το 2007 ότι χρησιμοποίησε τον όρο «κβαντική ιατρική» ως λογοτεχνική μεταφορά και ότι ο όρος «κβαντική» σε αυτή την περίπτωση δεν σχετίζεται με την κβαντική φυσική.
Η Αμερικανική Ένωση Φυσικών, ως ένδειξη πλήρους αποδοκιμασίας, του «απένειμε» το 1998 το «βραβείο Ig Nobel», το οποίο απονέμεται σε ατεκμηρίωτες απόψεις που αποκτούν δημοσιότητα, με σκοπό τη γελοιοποίησή τους.
Προειδοποίηση για «Κβαντικά Πανεπιστήμια»
Τα «πτυχία» που απονέμει το λεγόμενο «Κβαντικό Πανεπιστήμιο» στην Χαβάη δεν αναγνωρίζονται, σύμφωνα με το Πανεπιστήμιο McGill του Καναδά, καθώς «γίνεται κατάχρηση της φυσικής με σκοπό την εκπαίδευση ψευτογιατρών».
Η άκριτη και αδόκιμη χρήση επιστημονικών όρων για την ενίσχυση ατεκμηρίωτων απόψεων δεν περιορίζεται στον όρο «κβαντικό». Η κριτική σκέψη και ο ορθός λόγος αποτελούν απαραίτητα εργαλεία για τη διαχείριση της πληθώρας πληροφοριών που λαμβάνουμε.