Σε μετωπική πολιτική αντιπαράθεση έχει εξελιχθεί η συζήτηση γύρω από το ιδιωτικό χρέος και την προστασία των δανειοληπτών, με το Υπουργείο Οικονομικών να απαντά με ιδιαίτερα αυξημένους τόνους στις προτάσεις του προέδρου του ΠαΣοΚ, Νίκου Ανδρουλάκη, αναφορικά με τα «κόκκινα» δάνεια, την προστασία της πρώτης κατοικίας και τη λειτουργία των funds.
Ειδικότερα, μέσω ανακοίνωσής του, το Υπουργείο Οικονομικών εξαπολύει σφοδρή επίθεση κατά του κ. Ανδρουλάκη, κατηγορώντας τον για υιοθέτηση «χρεοκοπημένων συνταγών» του παρελθόντος και προτάσεων που, σύμφωνα με την κυβέρνηση, ενέχουν κινδύνους αποσταθεροποίησης του τραπεζικού συστήματος και επιβάρυνσης των συνεπών πολιτών.
Η κυβερνητική απάντηση ήρθε ως συνέχεια της παρέμβασης του Νίκου Ανδρουλάκη, ο οποίος είχε χαρακτηρίσει το ιδιωτικό χρέος «νάρκη στα θεμέλια της οικονομίας και της κοινωνικής συνοχής», κατηγορώντας την κυβέρνηση για την έκθεση χιλιάδων δανειοληπτών απέναντι στα funds και τους πλειστηριασμούς.
Το Υπουργείο απορρίπτει τις προτάσεις του ΠαΣοΚ, υποστηρίζοντας ότι η επαναφορά ενός πλαισίου τύπου νόμου Κατσέλη θα δημιουργούσε ξανά πολυετείς δικαστικές εκκρεμότητες και συνθήκες αβεβαιότητας. Επιπλέον, εκφράζει σοβαρό κίνδυνο ενίσχυσης των στρατηγικών κακοπληρωτών εάν επιτραπεί στους δανειολήπτες να επαναγοράζουν τα δάνειά τους πριν τη μεταβίβασή τους σε funds.
Παράλληλα, απορρίπτεται η πρόταση για περιορισμό της ευθύνης των εγγυητών, την οποία χαρακτηρίζει ως πλήγμα στην πιστωτική λειτουργία. Τονίζεται επίσης πως η υποχρεωτική συμμετοχή των πιστωτών στον εξωδικαστικό μηχανισμό χωρίς όρους δεν συμβαδίζει με το ευρωπαϊκό πλαίσιο αφερεγγυότητας.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στα δάνεια σε ελβετικό φράγκο, με το Υπουργείο να εκτιμά ότι η πρόταση για μετακύλισή της μεγαλύτερης επιβάρυνσης στους πιστωτές ενδέχεται τελικά να επιβαρύνει τον Έλληνα φορολογούμενο, λόγω των κρατικών εγγυήσεων που παρέχονται μέσω του προγράμματος «Ηρακλής».
Από την πλευρά του, ο Νίκος Ανδρουλάκης επιμένει ότι η τρέχουσα κατάσταση οδηγεί σε μαζική απώλεια περιουσιών και αφήνει τους πολίτες εκτεθειμένους απέναντι στις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, παρουσιάζοντας οκτώ δεσμεύσεις για μια διαφορετική πολιτική διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους.
Αναλυτικά η ανακοίνωση του Υπουργείου Οικονομικών:
Μάχη για το ποιος θα μοιράσει περισσότερες ανέξοδες υποσχέσεις δίνουν το τελευταίο 48ωρο οι κύριοι Αλέξης Τσίπρας και Νίκος Ανδρουλάκης. Δύο ημέρες μετά το ρεσιτάλ δημαγωγίας του Αλέξη Τσίπρα για το ιδιωτικό χρέος, ο πρόεδρος του ΠαΣοΚ εμφανίστηκε να αναπαράγει, σχεδόν φωτοτυπικά, τις ίδιες χρεοκοπημένες συνταγές που η χώρα πλήρωσε ακριβά. Πολιτικές που επιβάρυναν τους συνεπείς πολίτες και έφεραν το τραπεζικό σύστημα στα όριά του.
Όμως η πραγματικότητα δεν αλλάζει επειδή αλλάζει ο αφηγητής. Και όσο εκείνοι επενδύουν στον λαϊκισμό, η κυβέρνηση θα συνεχίσει να μιλά με πραγματικά δεδομένα, θεσμική σοβαρότητα και λύσεις που προστατεύουν την κοινωνία.
Ο κ. Ανδρουλάκης προτείνει: «Επαναφέρουμε την ουσιαστική προστασία της πρώτης κατοικίας και της αγροτικής γης, στα πρότυπα του ν.3869/2010».
Η αλήθεια είναι ότι η επαναφορά ενός πλαισίου τύπου νόμου Κατσέλη, χωρίς ασφαλιστικές δικλείδες και με δικαστικές διαδικασίες που οδηγούσαν σε πολυετείς καθυστερήσεις, θα επανέφερε συνθήκες αβεβαιότητας και αποσταθεροποίησης. Τα ίδια τα στοιχεία δείχνουν ότι περίπου το 43% των αιτήσεων που υπήχθησαν στον νόμο Κατσέλη κρίθηκαν τελικά από τα δικαστήρια ως μη δικαιούμενες προστασίας.
Η κυβέρνηση, αντίθετα, προχωρά σε ουσιαστική ενίσχυση του εξωδικαστικού μηχανισμού, με αυτοματοποιημένες διαδικασίες, πραγματική προστασία της κύριας κατοικίας και διευρυμένη κάλυψη της μεσαίας τάξης. Η φιλοσοφία της ρύθμισης είναι ο πολίτης να προστατεύσει την κύρια κατοικία του, με αξιοποίηση και ρευστοποίηση της λοιπής περιουσίας, ώστε να επιτυγχάνεται ουσιαστική ελάφρυνση της οφειλής και χαμηλότερη δόση. Και όλα αυτά με γρήγορες και αυτοματοποιημένες διαδικασίες, όχι με πολυετείς δικαστικές εκκρεμότητες και καθεστώς αβεβαιότητας, όπως συνέβαινε στο παρελθόν.
Ο κ. Ανδρουλάκης υπόσχεται: «Κατοχυρώνουμε το δικαίωμα του δανειολήπτη να αποκτά ο ίδιος το δάνειό του πριν αυτό μεταβιβαστεί σε fund και σε αντίστοιχη ευνοϊκή τιμή».
Στην πραγματικότητα, μια τέτοια πρόταση δημιουργεί προφανές κίνητρο στρατηγικής αθέτησης πληρωμών. Κάθε δανειολήπτης θα είχε συμφέρον να σταματήσει να εξυπηρετεί το δάνειό του ώστε να το επαναγοράσει αργότερα σε χαμηλότερη αξία. Αυτό δεν αποτελεί κοινωνική πολιτική αλλά συνταγή κατάρρευσης της πιστωτικής λειτουργίας και διακοπής της χρηματοδότησης νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Ο κ. Ανδρουλάκης δεσμεύεται: «Περιορίζουμε την ευθύνη του εγγυητή αναλογικά με την τιμή αγοράς της απαίτησης από το fund».
Η εγγύηση υπάρχει ακριβώς για να εξασφαλίζεται η αποπληρωμή μιας οφειλής. Η ουσιαστική κατάργηση της εγγυητικής ευθύνης θα οδηγούσε σε δραστικό περιορισμό της χορήγησης δανείων στην οικονομία. Αντίθετα, ο εξωδικαστικός μηχανισμός ήδη δίνει τη δυνατότητα ρύθμισης και στους εγγυητές, με βάση την πραγματική οικονομική τους κατάσταση.
Ο κ. Ανδρουλάκης εξαγγέλλει: «Καθιστούμε υποχρεωτική τη συμμετοχή των πιστωτών στον εξωδικαστικό μηχανισμό».
Σε ό,τι αφορά την υποχρεωτική συμμετοχή των πιστωτών στον εξωδικαστικό μηχανισμό χωρίς όρους και κριτήρια, αυτή έρχεται σε αντίθεση ακόμη και με το ευρωπαϊκό πλαίσιο αφερεγγυότητας και το δικαίωμα ψήφου των πιστωτών στις διαδικασίες αναδιάρθρωσης. Η κυβέρνηση έχει ήδη επεκτείνει σημαντικά τα όρια προστασίας ώστε να καλύπτεται ουσιαστικά το σύνολο της μεσαίας τάξης, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι δεν θα ενθαρρύνονται στρατηγικές κακοπληρωτών.
Ο κ. Ανδρουλάκης ανακοινώνει: «Δίκαιη λύση για τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο, με μετακύλισή του μεγαλύτερου μέρους της επιβάρυνσης στον πιστωτή».
Η πρόταση αυτή αγνοεί πλήρως ότι μεγάλο μέρος αυτών των δανείων έχει τιτλοποιηθεί με κρατικές εγγυήσεις μέσω του «Ηρακλή». Με άλλα λόγια, ο τελικός λογαριασμός θα κατέληγε στον Έλληνα φορολογούμενο. Η λύση που προωθεί η Πολιτεία είναι ισορροπημένη, συμβατή με τις δικαστικές αποφάσεις και παρέχει μόνιμη προοπτική ελάφρυνσης μέσω σταθερών δόσεων, σταθερού επιτοκίου και δυνατότητας επιμήκυνσης.
Ο κ. Ανδρουλάκης διαφημίζει: «Θεσπίζουμε αυστηρό πλαίσιο κυρώσεων για καταχρηστικές συμπεριφορές των servicers».
Η πραγματικότητα είναι ότι ήδη εφαρμόζεται αυστηρό πλαίσιο εποπτείας και κυρώσεων μέσω του ν. 5072/2023, με αρμόδιες αρχές την Τράπεζα της Ελλάδος και την αρμόδια ανεξάρτητη αρχή εποπτείας της αγοράς, οι οποίες έχουν επιβάλει σειρά προστίμων όπου διαπιστώθηκαν παραβάσεις.
Η κυβέρνηση δεν αντιμετωπίζει το ιδιωτικό χρέος ούτε ως πεδίο μικροκομματικής εκμετάλλευσης ούτε ως ευκαιρία εύκολων συνθημάτων. Το αντιμετωπίζει ως ένα υπαρκτό κοινωνικό ζήτημα που απαιτεί ισορροπία: προστασία των ευάλωτων, στήριξη της μεσαίας τάξης και διατήρηση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας. Η χώρα πλήρωσε ακριβά τον λαϊκισμό στο παρελθόν. Πλέον έχει ανάγκη μόνο από σοβαρές, εφαρμόσιμες και κοινωνικά δίκαιες λύσεις.