Η Νέα Δημοκρατία έδωσε στη δημοσιότητα τις προτάσεις της για την αναθεώρηση επιλεγμένων άρθρων του Συντάγματος, στο πλαίσιο της συνεδρίασης της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του κόμματος. Οι προτάσεις αυτές επικεντρώνονται σε έξι βασικούς άξονες, καλύπτοντας κρίσιμους τομείς όπως η προστασία δικαιωμάτων, η δημοκρατική συμμετοχή, η λειτουργία του κράτους και η δικαιοσύνη.
Το newsletter του webreporter καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.
Μεταξύ των άρθρων που προτείνονται για τροποποίηση είναι το άρθρο 16 σχετικά με την ανώτατη εκπαίδευση (ιδιωτικά πανεπιστήμια), το άρθρο 86 που αφορά την ποινική ευθύνη πολιτικών προσώπων, καθώς και η αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων.
Η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας για τη συνταγματική αναθεώρηση δομείται στους ακόλουθους 6 άξονες:
- Πρώτον, στον άξονα της προστασίας των δικαιωμάτων και των συλλογικών αγαθών της νέας εποχής. Περιλαμβάνει την αναγνώριση των προκλήσεων της τεχνητής νοημοσύνης, την αναμόρφωση του πλαισίου της ανώτατης εκπαίδευσης, την κλιματική προστασία και τη διαγενεακή δικαιοσύνη.
- Δεύτερον, στον άξονα της δημοκρατικής συμμετοχής, με έμφαση στη δημοκρατική οργάνωση και λειτουργία των πολιτικών κομμάτων, την επιστολική ψήφο και τη συνταγματική σύνδεση του εκλογικού συστήματος με την εύλογη αναλογικότητα και την κυβερνησιμότητα.
- Τρίτον, στον άξονα της πολιτειακής και κοινοβουλευτικής λειτουργίας. Εστιάζει στην ενίσχυση του θεσμικού ρόλου της Βουλής και του βουλευτή, την πρόβλεψη εξαετούς θητείας για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και τη συνταγματική κατοχύρωση βασικών αρχών καλής νομοθέτησης.
- Τέταρτον, στον άξονα της λογοδοσίας, της θεσμικής ανεξαρτησίας και της εμπιστοσύνης στη Δικαιοσύνη. Περιλαμβάνει την αναμόρφωση του πλαισίου για την ποινική ευθύνη των υπουργών, την επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης χωρίς κυβερνητική παρέμβαση και την ενίσχυση του ρόλου του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου στον έλεγχο συνταγματικότητας των νόμων.
- Πέμπτον, στον άξονα της αποτελεσματικής και αξιοκρατικής λειτουργίας του Κράτους και της τοπικής αυτοδιοίκησης. Στοχεύει στην εξασφάλιση ίσης πρόσβασης σε δημόσια αγαθά, στον εκσυγχρονισμό των Ο.Τ.Α. και στον επανακαθορισμό της έννοιας της μονιμότητας στο Δημόσιο.
- Έκτον, στον άξονα της δημοσιονομικής υπευθυνότητας και της φορολογικής ασφάλειας. Περιλαμβάνει την απαγόρευση αναδρομικής επιβολής φόρου, τη δυνατότητα σταθερού φορολογικού καθεστώτος για στρατηγικές επενδύσεις και τη συνταγματική κατοχύρωση της δημοσιονομικής ισορροπίας.
Αναλυτικά οι προτάσεις της ΝΔ για τη Συνταγματική Αναθεώρηση:
- Άρθρο 5 ή άρθρο 5Α ή νέο άρθρο 5Β – Η τεχνητή νοημοσύνη οφείλει να υπηρετεί την ελευθερία του ατόμου και την ευημερία της κοινωνίας, με στόχο τον μετριασμό των κινδύνων και την αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων της.
- Άρθρα 14, 15 – Αποκάθαρση και εξορθολογισμός του τύπου, της τηλεόρασης, του ραδιοφώνου και του διαδικτύου. Προστασία του δημοσιογράφου και έναντι του εργοδότη του.
- Άρθρο 16 – Κρατική μέριμνα για την προστασία, την καλλιέργεια και τη διάδοση της ελληνικής γλώσσας. Προστασία της ελληνικής σημαίας ως συμβόλου του ελληνικού έθνους και πολιτισμού. Αύξηση των ετών υποχρεωτικής φοίτησης σε έντεκα (αντί για εννέα). Δυνατότητα παροχής ανώτατης εκπαίδευσης από νομικά πρόσωπα πανεπιστημιακής εκπαίδευσης (δημόσιου ή μη κρατικού/μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα) με πλήρη αυτοδιοίκηση, υπό την εποπτεία ανεξάρτητης αρχής και με διασφάλιση υψηλού επιπέδου σπουδών.
- Άρθρο 17 – Λιτότερη διατύπωση. Προστασία της περιουσίας (μετοχές, ομόλογα, πνευματική και βιομηχανική ιδιοκτησία, εμπορικό σήμα). Αποζημίωση για περιορισμό χρήσης χωρίς απαλλοτρίωση. Δυνατότητα μεταφοράς συντελεστή δόμησης (δυναμική πολεοδομία). Αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων κτηρίων για κοινωνικούς σκοπούς.
- Άρθρο 21 – Κρατική μέριμνα για προσιτή στέγη. Λήψη υπόψη της διαγενεακής δικαιοσύνης και αλληλεγγύης.
- Άρθρο 24 – Λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, την αποτελεσματική διαχείριση υδάτινων πόρων, την ενίσχυση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, την κατοχύρωση του περιβαλλοντικού ισοζυγίου σε κάθε κρατική παρέμβαση και την προστασία των ζώων.
- Άρθρο 29 – Τα κόμματα οφείλουν να οργανώνονται και να λειτουργούν δημοκρατικά. Νόμος θα ορίζει τις προϋποθέσεις ίδρυσης και λειτουργίας. Το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο (άρθρο 100) θα ελέγχει τη συνδρομή των προϋποθέσεων συμμετοχής στα εκλογικά δρώμενα.
- Άρθρο 30 – Θέσπιση εξαετούς θητείας για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας (με μεταβατική ρύθμιση για τον υπηρετούντα).
- Άρθρο 41 παρ. 2, 5 – Κατάργηση της διάλυσης της Βουλής για εθνικό θέμα εξαιρετικής σημασίας. Διάλυση με πρόταση της Κυβέρνησης και απόφαση της Βουλής για ανανέωση της λαϊκής εντολής (αυτοδιάλυση).
- Άρθρο 44 παρ. 2 – Εισαγωγή κανόνων καλής διενέργειας δημοψηφισμάτων: Εύληπτο ερώτημα για τους πολίτες και επαρκής χρόνος (τουλάχιστον είκοσι ημερών) μεταξύ προκήρυξης και διενέργειας.
- Άρθρο 51 παρ. 4 – Δυνατότητα άσκησης του εκλογικού δικαιώματος με επιστολική ψήφο και για εκλογείς εντός της Επικράτειας.
- Άρθρο 54 παρ. 1, 3 – Το εκλογικό σύστημα θα διασφαλίζει εύλογη αναλογικότητα και κυβερνησιμότητα. Δυνατότητα διαίρεσης της επικράτειας σε ελάσσονες και μείζονες περιφέρειες με νόμο.
- Άρθρο 55 παρ. 1 – Δικαίωμα εκλέγεσθαι στα 21. Αναστολή υποχρέωσης στράτευσης κατά τη βουλευτική ιδιότητα.
- Άρθρα 56, 57 – Κατάργηση λεπτομερειακού καταλόγου κωλυμάτων και ασυμβίβαστων. Καθιέρωση γενικών αρχών και εξουσιοδότηση νόμου για εφαρμογή από μεθεπόμενες εκλογές ή αμέσως με πλειοψηφία δύο τρίτων.
- Άρθρο 60 – Ενίσχυση του θεσμικού ρόλου του βουλευτή κατά την άσκηση της νομοθετικής και ελεγκτικής του αρμοδιότητας και κατά την επικοινωνία με την εκλογική του περιφέρεια.
- Άρθρο 73 παρ. 1 – Συνταγματική κατοχύρωση αρχών καλής νομοθέτησης: Επαρκούς προνομοθετικής διαβούλευσης, αξιολόγησης της εφαρμογής του νόμου και μέτρων κωδικοποίησης της νομοθεσίας.
- Άρθρο 78 παρ. 2, 6 – Απαγόρευση επιβολής φόρου ή άλλου οικονομικού βάρους με αναδρομική ισχύ. Δυνατότητα παροχής κινήτρων για σταθερό φορολογικό καθεστώς σε στρατηγικές ιδιωτικές επενδύσεις.
- Άρθρο 79 – Ο προϋπολογισμός θα διασφαλίζει δημοσιονομική ισορροπία και βιώσιμη λειτουργία. Κατάθεση και δημοσιότητα ετήσιου απολογισμού από φορείς που χρηματοδοτούνται από τον κρατικό προϋπολογισμό.
- Άρθρο 81 παρ. 2 – Δυνατότητα πρόβλεψης λειτουργικού ασυμβίβαστου βουλευτή/υπουργού και προσωρινής αναπλήρωσης. Δυνατότητα διορισμού Αντιπροέδρων του Υπουργικού Συμβουλίου και μη υπουργών.
- Άρθρο 82 – Θέσπιση κανόνων καλής κυβερνητικής λειτουργίας.
- Άρθρο 86 – Κατάργηση της «αμελλητί» και της αρμοδιότητας της Βουλής για προκαταρκτική εξέταση. Προκαταρκτική εξέταση από Εισαγγελέα Εφετών και πρόταση άσκησης δίωξης από Εισαγγελέα Αρείου Πάγου. Εναλλακτικά, προαξιολόγηση ποινικής ευθύνης Υπουργών από μεικτό δικαστικοπολιτικό όργανο. Άσκηση δίωξης με απόφαση Βουλής (απόλυτη πλειοψηφία, ονομαστική ψηφοφορία).
- Άρθρο 89 – Επιτρέπεται η ανάθεση ειδικών διοικητικών καθηκόντων σε δικαστικούς λειτουργούς με απόφαση της Βουλής, βάσει εκτελεστικού νόμου. Απαγορεύεται η συμμετοχή τους στην Κυβέρνηση, σε πολιτικές θέσεις ή σε ανεξάρτητες αρχές για τουλάχιστον τρία χρόνια μετά την αφυπηρέτησή τους.
- Άρθρο 90 παρ. 5 – Προαγωγές ανωτάτων δικαστών από ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή μεταξύ αρχαιοτέρων δικαστών, χωρίς κυβερνητική παρέμβαση, από κατάλογο τριών υποψηφίων.
- Άρθρο 100 – Σύνθεση του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου με τριετή θητεία, αποτελούμενου από εννέα δικαστές (3 Προέδρους Ανωτάτων Δικαστηρίων, 2 δικαστές από κάθε Ολομέλεια ΣτΕ και Αρείου Πάγου, 2 Καθηγητές Νομικής). Αρμοδιότητα προληπτικού ελέγχου συνταγματικότητας και συμβατότητας με το ενωσιακό δίκαιο για ψηφισμένα νομοσχέδια (εκτός κύρωσης διεθνών συνθηκών), κατόπιν αιτήματος Προέδρου Δημοκρατίας, Πρωθυπουργού ή Βουλής (έως δύο φορές ανά σύνοδο). Η απόφαση περί αντισυνταγματικότητας κωλύει την έκδοση του νόμου, ενώ η απόφαση περί συνταγματικότητας δεσμεύει τα δικαστήρια μετά την έκδοση του νόμου.
- Άρθρο 101 παρ. 3, 5 – Κατάργηση τεκμηρίου αρμοδιότητας υπέρ αποκεντρωμένων διοικήσεων. Εφαρμογή του αποκεντρωτικού συστήματος μέσω αποκεντρωμένης κρατικής δομής ή/και αποκεντρωμένων υπηρεσιών. Κρατική μέριμνα για τη στήριξη του πρωτογενούς τομέα και την ανάπτυξη της περιφέρειας, για ίση πρόσβαση σε δημόσια αγαθά. Συνταγματική κατοχύρωση Εθνικής Αρχής Διαφάνειας και αρχών χρηστής διοίκησης.
- Άρθρο 101A – Επιλογή Προέδρων και Μελών ανεξαρτήτων αρχών από κοινοβουλευτική επιτροπή, ύστερα από πρόταση Συμβουλίου Εμπειρογνωμόνων (με συμμετοχή Διοικητή ΕΑΔ, Προέδρου ΑΣΕΠ, Διοικητή ΤτΕ, Προέδρου Συνόδου Πρυτάνεων, επικεφαλής συλλογικού οργάνου ΟΤΑ).
- Άρθρο 102 – Νόμος θα καθορίζει τους βαθμούς τοπικής αυτοδιοίκησης (έως δύο). Δυνατότητα επιβολής τοπικών ή ειδικών φόρων από τα όργανα των ΟΤΑ. Υποχρέωση δημόσιας διαβούλευσης για τους προϋπολογισμούς των ΟΤΑ και διασφάλιση δημοσιονομικής ισορροπίας. Πειθαρχικές ποινές στα αιρετά όργανα με απόφαση του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου.
- Άρθρο 103 – Επανακαθορισμός της έννοιας της μονιμότητας. Οι δημόσιοι υπάλληλοι θα αξιολογούνται βάσει διαδικασίας, κριτηρίων, επιβραβεύσεων και ποινών (συμπεριλαμβανομένης οριστικής παύσης), με βάση τις αρχές της αμεροληψίας, της ουδετερότητας, της επαγγελματικής ικανότητας και της αποδοτικότητας. Δυνατότητα συμμετοχής του ΑΣΕΠ. Η αξιολόγηση θα είναι αμφίδρομη (και από υφισταμένους προς προϊσταμένους, καθώς και από πολίτες).