Ο καρκίνος του πνεύμονα, δυστυχώς, παραμένει η κύρια αιτία θανάτου από κακοήθειες στην Ελλάδα. Με στόχο την αντιμετώπιση αυτού του σοβαρού προβλήματος, από τις αρχές του 2027, το εθνικό σχέδιο προσυμπτωματικού ελέγχου «Προλαμβάνω» εισέρχεται σε νέα φάση, εστιάζοντας στον καρκίνο του πνεύμονα.
Μετά την επιτυχή εφαρμογή προγραμμάτων για τον καρκίνο του μαστού, του τραχήλου της μήτρας, του παχέος εντέρου και των καρδιαγγειακών νοσημάτων, το Υπουργείο Υγείας ετοιμάζει τη μαζική ένταξη καπνιστών υψηλού κινδύνου σε ένα οργανωμένο δίκτυο δωρεάν εξετάσεων. Το πρόγραμμα, που χρηματοδοτείται από ευρωπαϊκά κονδύλια του ΕΣΠΑ, αναμένεται να ξεκινήσει το πρώτο τρίμηνο του 2027.
Η παρέμβαση θα υλοποιηθεί μέσω αξονικής τομογραφίας χαμηλής δόσης (Low-Dose CT) σε 7 επιλεγμένα νοσοκομεία-Κέντρα Αναφοράς σε όλη τη χώρα. Το έργο βρίσκεται στο τελικό στάδιο έγκρισης από το ΕΣΠΑ, ενώ το επιστημονικό πρωτόκολλο διαμορφώνεται από την Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων Δημόσιας Υγείας σε συνεργασία με την Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία.
Όπως δήλωσε η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, η πρωτοβουλία δεν θα περιοριστεί σε έναν απλό διαγνωστικό έλεγχο, αλλά θα περιλαμβάνει και πλήρη κλινική παρακολούθηση: “Το πρωτόκολλο θα καθορίσει με απόλυτη επιστημονική σαφήνεια τις επιλέξιμες πληθυσμιακές ομάδες και τα αυστηρά κριτήρια ένταξης. Βασικός στόχος είναι όσοι πολίτες διαγνωστούν με ύποπτα ευρήματα να μην αφεθούν μόνοι, αλλά να έχουν άμεση και εγγυημένη διασύνδεση με εξειδικευμένη θεραπευτική φροντίδα στα νοσοκομεία αναφοράς.”
Ποιοι πολίτες θα έχουν δικαίωμα συμμετοχής
Η επιλογή των δικαιούχων θα είναι στοχευμένη και θα αφορά άτομα με κριτήρια υψηλού επιπέδου κινδύνου. Τα βασικά κριτήρια που εξετάζονται περιλαμβάνουν:
- Τη συσσωρευμένη καπνιστική επιβάρυνση (Pack-Years): Το όριο ορίζεται στα 20 «πακέτα-έτη». Ο δείκτης αυτός υπολογίζεται πολλαπλασιάζοντας τα πακέτα που καπνίζει κάποιος ημερησίως επί τα έτη καπνίσματος (π.χ., 1 πακέτο/ημέρα για 20 χρόνια ή 2 πακέτα/ημέρα για 10 χρόνια ισοδυναμούν με 20 pack-years).
- Το οικογενειακό ιστορικό: Η ύπαρξη συγγενών πρώτου βαθμού με καρκίνο του πνεύμονα θα εξετάζεται ως ενισχυτικός παράγοντας για την ένταξη στο πρόγραμμα screening.
Παρόλο που η επιστημονική κοινότητα αναγνωρίζει την επιβάρυνση του αστικού περιβάλλοντος στην αύξηση του κινδύνου για καρκίνο του πνεύμονα, η περιβαλλοντική έκθεση δεν θα αποτελέσει κριτήριο παραπομπής. Αυτό οφείλεται στο ότι η διεθνής βιβλιογραφία δεν παρέχει επαρκή τεκμηρίωση για τη διενέργεια πληθυσμιακού screening αποκλειστικά βάσει της ρύπανσης.
Καρκίνος του πνεύμονα: Τι προσφέρει η αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης
Η Low-Dose CT είναι η διεθνώς αναγνωρισμένη μέθοδος για τον προληπτικό έλεγχο των πνευμόνων, συνδυάζοντας υψηλή διαγνωστική ακρίβεια με ασφάλεια. Τα πλεονεκτήματά της είναι:
- 90% λιγότερη ακτινοβολία: Η επιβάρυνση του οργανισμού είναι ελάχιστη σε σύγκριση με μια συμβατική αξονική θώρακος.
- Δυνατότητα τακτικού επανελέγχου: Επιτρέπει την επανάληψη της εξέτασης ακόμη και στο εξάμηνο, αν εντοπιστεί οζίδιο που χρήζει στενής παρακολούθησης.
- Εξατομικευμένη προσέγγιση: Το διάστημα επανελέγχου θα προσαρμόζεται ανάλογα με τα απεικονιστικά ευρήματα και το προφίλ κινδύνου κάθε ασθενούς.
Πώς θα εντοπιστούν οι δικαιούχοι – Ο κομβικός ρόλος του προσωπικού γιατρού
Για την αποτελεσματική πρόσκληση των πολιτών που ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες, το Υπουργείο Υγείας θα αξιοποιήσει δύο μηχανισμούς:
- Ψηφιακά δεδομένα της ΗΔΙΚΑ: Μέσω του προγράμματος πρόληψης καρδιαγγειακών νοσημάτων, έχει καταγραφεί το προφίλ καπνίσματος περίπου 4 εκατομμυρίων πολιτών. Από αυτή τη βάση δεδομένων θα εντοπιστούν όσοι πληρούν τα κριτήρια των 20 pack-years.
- Οι προσωπικοί γιατροί: Ο προσωπικός γιατρός θα λειτουργήσει ως βασικό «φίλτρο» για τους υποψήφιους ένταξης. Κατά την τακτική επίσκεψη, θα καταγράφεται λεπτομερώς το ιστορικό χρήσης καπνού και ο γιατρός θα κατευθύνει τους κατάλληλους στα 7 εξειδικευμένα κέντρα.
Παράλληλα με τις προληπτικές εξετάσεις, δρομολογούνται και στοχευμένες δράσεις ενημέρωσης και εκπαίδευσης από νεαρή ηλικία, με σκοπό την πρόληψη της έναρξης του καπνίσματος.
Η επιδημιολογική απειλή στην Ελλάδα σε αριθμούς
Η ανάγκη για οργανωμένο screening υπογραμμίζεται από τα επιδημιολογικά δεδομένα της χώρας, όπου τα ποσοστά καπνίσματος παραμένουν σταθερά υψηλά σε σχέση με την Ευρώπη.
- 18% των νέων καρκίνων στους άνδρες αφορά τον πνεύμονα (2η συχνότερη κακοήθεια), με 117 νέα περιστατικά ανά 100.000 άνδρες ετησίως (στοιχεία ECIS).
- 8% των νέων διαγνώσεων στις γυναίκες αντιστοιχεί στη συγκεκριμένη νόσο (3ος συχνότερος καρκίνος), με 34 νέα περιστατικά ανά 100.000 γυναίκες.
Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι ο καρκίνος του πνεύμονα παραμένει η κύρια αιτία θανάτου από κακοήθειες στη χώρα μας, συχνά λόγω καθυστερημένης διάγνωσης. Η έγκαιρη ανακάλυψη ασυμπτωματικών αλλοιώσεων, ειδικά για τους καπνιστές, αποτελεί ζήτημα επιβίωσης.
Πηγή: iatropedia.gr