Εντατικές Διπλωματικές Διαβουλεύσεις για το Πλαίσιο Net-Zero του ΙΜΟ

Τα κράτη-μέλη του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΙΜΟ) βρίσκονται σε φάση εντατικών διαπραγματεύσεων, λίγες ημέρες πριν από τη δεύτερη έκτακτη σύνοδο της Επιτροπής Προστασίας Θαλάσσιου Περιβάλλοντος (MEPC), η οποία θα πραγματοποιηθεί από 14 έως 17 Οκτωβρίου στο Λονδίνο.

Η κεντρική θεματολογία της σημαντικής αυτής συνάντησης είναι η τελική ψηφοφορία σχετικά με το Πλαίσιο Net-Zero, που είχε λάβει αρχική έγκριση τον περασμένο Απρίλιο. Αν εγκριθεί, θα τεθεί σε εφαρμογή τον Μάρτιο του 2027. Το κύριο ζητούμενο αυτού του πλαισίου είναι η πλήρης απανθρακοποίηση της ναυτιλίας μέχρι το 2050 μέσω ενός παγκόσμιου μηχανισμού τιμολόγησης άνθρακα και της δημιουργίας ενός ταμείου «Net-Zero», που θα χρηματοδοτεί πράσινα καύσιμα και υποδομές λιμένων.

Για την έγκρισή του απαιτείται ενισχυμένη πλειοψηφία δύο τρίτων των κρατών που έχουν επικυρώσει το Παράρτημα VI της MARPOL, τη βάση διεθνών κανονισμών για τη μείωση εκπομπών από πλοία.

Θέσεις και Αιτήματα

Η Ευρωπαϊκή Ένωση καθώς και χώρες από την περιοχή Ασίας-Ειρηνικού υποστηρίζουν την πρωτοβουλία αυτή, ενώ οι τελευταίες ζητούν σταδιακή εφαρμογή και τεχνική βοήθεια προς τις αναπτυσσόμενες οικονομίες. Από την άλλη πλευρά,οι Ηνωμένες Πολιτείες εκφράζουν αντιρρήσεις σχετικά με τη μορφή του προτεινόμενου πλαισίου,χαρακτηρίζοντας τον παγκόσμιο φόρο άνθρακα ως «έμμεση φορολογία» που περιορίζει την κυριαρχία των κρατών. Οι αναπτυσσόμενες χώρες απαιτούν ειδικό μηχανισμό στήριξης για τα πιο ευάλωτα κράτη, ενώ εκπρόσωποι της ναυτιλιακής βιομηχανίας προτείνουν τροπολογίες για παράταση χρόνου εφαρμογής καθώς επίσης εξαιρέσεις και έναν μηχανισμό επανεξέτασης διάρκειας πέντε ετών.

Η ψηφοφορία αυτή θεωρείται κρίσιμη: θα καθορίσει αν ο ΙΜΟ μπορεί να επιβάλει ένα ενιαίο παγκόσμιο πλαίσιο μετάβασης στη ναυτιλία μηδενικών εκπομπών ή αν ο κλάδος θα συνεχίσει με κατακερματισμένα εθνικά ή περιφερειακά συστήματα.

Περιεχόμενο του Πλαισίου «Net-Zero»

Το πλαίσιο αυτό ευθυγραμμίζεται με τη Στρατηγική GHG 2023 του ΙΜΟ και βασίζεται σε δύο αλληλένδετους πυλώνες:

• Pαγκόσμιο πρότυπο καυσίμων: σταδιακή μείωση των εκπομπών κατά τη διάρκεια όλου του κύκλου ζωής των καυσίμων (well-to-wake).
• Mηχανισμός τιμολόγησης GHG: καθορισμός τιμής στις εκπομπές ώστε να κατευθυνθούν οι επενδύσεις προς πιο καθαρές λύσεις.

This measure applies to ocean-going vessels over 5,000 GT—responsible for more than 85% of the sector’s emissions—with ongoing discussions about possible future inclusion of ships between 400 and 5,000 GT. The GHG Fuel Intensity (GFI), measured in gCO₂eq/MJ, will serve as the annual benchmark for each vessel and will gradually tighten over time.

Pώς Θa Λειτουργήσει στην Πράξη

The vessels will be required to submit an annual GFI report to the IMO. Those exceeding the limits will need to either:

The vessels that remain below the limits can store/exchange units while those with zero or nearly zero emissions will receive financial incentives. Emission verification and fuel sustainability assessments will be conducted by an independent certification system recognized by MEPC.

Tο Ταμείο Net-Zero: Ρόλος & Σκοποί

The Fund will collect revenue from contributions and direct them towards:

• Awards for low-emission ships,

the operations of this fund will be overseen by a board that provides regular reports to MEPC.

Eπόμενα Βήματα: Tα Μελλοντικά Σχέδια Εφόσον Εγκριθεί το Πλαίσιο

Αν εγκριθεί το πλαίσιο μεταξύ 14–17 Οκτωβρίου ανοίγει ο δρόμος για ένα ενιαίο παγκόσμιο σύστημα απανθρακοποίησης στη ναυτιλία μέχρι το έτος 2050.Σε διαφορετική περίπτωση αυξάνονται οι κίνδυνοι κατακερματισμού των κανόνων ανά περιοχή καθώς επίσης η αβεβαιότητα γύρω από τις επενδύσεις σε καύσιμα και στόλους.