Κατάθεση Υπομνήματος από τον Γιάννη Κεφαλογιάννη
Ο Γιάννης Κεφαλογιάννης, βουλευτής Ρεθύμνου της Νέας Δημοκρατίας και πρώην υφυπουργός Υποδομών και Μεταφορών (2019-2021), υπέβαλε υπόμνημα στο πλαίσιο της προτεινόμενης σύστασης Προανακριτικής Επιτροπής για το σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη. Στις δύο προτάσεις που εξετάζονται,περιλαμβάνονται ονόματα πολιτικών προσώπων καθώς και του ΠΑΣΟΚ.
«H δικογραφία που διαβιβάστηκε στη Βουλή από την Εισαγγελία του Αρείου Πάγου σχετικά με την υπόθεση του σιδηροδρομικού δυστυχήματος των Τεμπών δεν περιλαμβάνει οποιαδήποτε αναφορά στο πρόσωπό μου. Ουδέν στοιχείο ή ένδειξη καταλογίζεται σε βάρος μου από τις αρμόδιες δικαστικές αρχές», δήλωσε ο κ. Κεφαλογιάννης.
Περιγραφή του Υπομνήματος
Το υπόμνημα έχει ως εξής: «Θέμα: «Υπόμνημα του Βουλευτή Ρεθύμης Ιωάννη Κεφαλογιάννη, πρώην Υφυπουργού Υποδομών και Μεταφορών, στο πλαίσιο της συζήτησης των προτάσεων για τη σύσταση Ειδικής Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Προκαταρκτικής Εξέτασης κατ’ άρθρο 86 παρ. 3 του Συντάγματος…»
Aξιοσυνείδητε κύριοι Πρόεδρε,
Με το παρόν έγγραφο καταθέτω τη νομική βάση καθώς και τα πραγματικά στοιχεία που υποστηρίζουν τη θέση μου σχετικά με την πρόταση παραπομπής μου σε Ειδική Επιτροπή για προκαταρκτική εξέταση σύμφωνα με το άρθρο 86 παρ. 3 του Συντάγματος.
Η συγκεκριμένη πρόταση είναι αβάσιμη τόσο συνταγματικά όσο και νομικά, καθώς δεν υπάρχει κανένα στοιχείο που να αποδεικνύει αξίωση εναντίον μου κατά την άσκηση των καθηκόντων μου ως υφυπουργού.
Αρμοδιότητες ως Υφυπουργός Υποδομών και Μεταφορών
Σύμφωνα με υπουργική απόφαση ΔΝΣα΄/οικ.59172/7775/ΦΝ459/19 (ΦΕΚ 3058 Β/30-7-2019), οι αρμοδιότητές μου περιλάμβαναν:
- Eπίβλεψη της Διεύθυνσης Σιδηροδρομικών Μεταφορών.
- Kοινή εποπτεία μαζί με τον αρμόδιο υπουργό στον ΟΣΕ Α.Ε.,χωρίς αποκλειστική ευθύνη σε επιχειρησιακά θέματα ασφάλειας ή κυκλοφορίας.
Aσφάλεια Σιδηροδρόμων – Θεσμός & Λειτουργίες
The πολυπλοκότητα των θεσμών απαιτεί σαφή διάκριση μεταξύ των αρμοδιοτήτων διαφόρων φορέων όπως το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, ο ΟΣΕ Α.Ε., καθώς επίσης η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ).Αυτή η διάκριση είναι κρίσιμη ώστε να αποφευχθούν συγκρούσεις στην εφαρμογή νόμων ασφαλείας στις σιδηροδρομές.
Dραστηριότητες ΟΣΕ A.E.
- Dιαχείριση κυκλοφορίας: O OΣE είναι αποκλειστικά υπεύθυνος για τη λειτουργία των τρένων στο σιδηροδρομικό δίκτυο.
- Dιαχείριση υποδομών: Eίναι υπεύθυνος για τη συντήρηση όλων των σχετικών εγκαταστάσεων όπως γραμμές και σταθμοί.
- Sυστήματα ασφαλείας:Eχει καθορισμένες ευθύνες στη διαχείριση συστημάτων ασφάλειας σύμφωνα με τους ισχύοντες νόμου.
Διαχείριση Σιδηροδρομικής Ασφάλειας στην Ελλάδα
Στη διαδικασία λήψης αποφάσεων για τη διαχείριση της σιδηροδρομικής υποδομής, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 7Α, 29 και 39 του ν. 4408/2016, οι αποφάσεις που αφορούν λειτουργικά ζητήματα (όπως περιορισμοί ταχύτητας και στελέχωση σταθμαρχείων) ανήκουν στη Διεύθυνση Κυκλοφορίας του Οργανισμού. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της αρμοδιότητας ήταν η έκδοση οδηγιών για περιορισμούς ταχύτητας μετά το τραγικό δυστύχημα στα Τέμπη, καθώς και η αύξηση της στελέχωσης του Οργανισμού. Αυτές οι ενέργειες πραγματοποιήθηκαν από τη Διεύθυνση Κυκλοφορίας του ΟΣΕ χωρίς να απαιτείται έγκριση ή συνεργασία με το αρμόδιο Υπουργείο.
Η ΡΑΣ λειτουργεί ως η Αρχή Ασφάλειας της χώρας μας σύμφωνα με το άρθρο 68 του ν. 4632/2019, κατόπιν απαίτησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το 2013 για την εξασφάλιση ανεξαρτησίας στις αρμοδιότητες ασφάλειας από τα διοικητικά όργανα του Υπουργείου. Οι κύριες ευθύνες της ΡΑΣ περιλαμβάνουν:
- Εποπτεία εφαρμογής θεσμικού πλαισίου ασφάλειας: Η ΡΑΣ ελέγχει αν ο διαχειριστής υποδομής (ΟΣΕ) και οι σιδηροδρομικές επιχειρήσεις συμμορφώνονται με την εθνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία ασφάλειας.
- Αδειοδότηση διαχειριστή υποδομής: Σύμφωνα με το άρθρο 64 του ν. 4632/2019, ο ΟΣΕ πρέπει να έχει σε ισχύ άδεια από τη ΡΑΣ για ασφαλή διαχείριση κυκλοφορίας.
- Παρακολούθηση σιδηροδρομικής ασφάλειας: Το άρθρο 56 προβλέπει ότι η ΡΑΣ είναι υπεύθυνη για την συνολική εποπτεία της ασφάλειας στο σιδηροδρομικό σύστημα.
Η ΡΑΣ εκδίδει επίσης Ετήσιες Εκθέσεις Ασφαλείας που ενημερώνουν τη διοίκηση και τις πολιτικές αρχές σχετικά με την κατάσταση ασφαλείας στο δίκτυο χωρίς να έχει εκτελεστική ή επιχειρησιακή εξουσία παρέμβασης, καθώς αποτελεί ανεξάρτητη αρχή που απολαμβάνει διοικητική και οικονομική αυτονομία.
Θεσμικό Πλαίσιο Διαχωρισμού Ευθυνών
The θεσμός αυτός καθορίζει σαφώς τις ευθύνες μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων: Το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών επιβλέπει θεσμικά μέσω παρακολούθησης αναγκών επικαιροποίησης νομοθεσίας χωρίς να έχει επιχειρησιακή ευθύνη ασφαλείας. Αντίθετα, ο ΟΣΕ ως διαχειριστής υποδομών είναι υπεύθυνος για τη λειτουργία κυκλοφορίας ενώ η ΡΑΣ εποπτεύει την εφαρμογή των κανόνων ασφαλείας εκδίδοντας σχετικές άδειες.
Aυτό ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις των ευρωπαϊκών κανονισμών περί ανεξαρτησίας μεταξύ εποπτείας, διαχείρισης υποδομών και επιχειρησιακής δράσης ώστε να εξασφαλίζεται αντικειμενικότητα στο σύστημα μεταφορών.
Eυθύνες Υφυπουργού Υποδομών
Kατά συνέπεια ως Υφυπουργός δεν είχα καμία αποκλειστική ή παράλληλη αρμοδιότητα σε θέματα ασφάλειας ή κυκλοφορίας στον σιδηρόδρομο. Η επιχειρησιακή ευθύνη ανήκει στον ΟΣΕ ενώ ο εποπτικός μηχανισμός βρίσκεται στη ΡΑΣ.
Sυναρμοδιότητα σε Προσωρινές Προσκλήσεις & Στελέχωση OΣE
Aναφερόμενος στην κριτική περί μη ενίσχυσης του OΣE: O οργανισμός ιδρύθηκε βάσει νόμου τον οποίο διέπει συγκεκριμένες διαδικασίες σχετικά με προσλήψεις προσωπικού που δεν εμπεριέχουν κάποια συμμετοχή μου ως Yφυπουργού Μεταφορών σε αυτά τα θέματα όπως προκύπτει από τους ισχύοντες κανονισμούς.
Eνημέρωση Aπό Φορείς & Συνδικαλιστές
Tα έγγραφα που αναφέρονται στην πρόταση δείχνουν ένα γενικευμένο πρόβλημα στη λειτουργία δικτύου αλλά δεν αποδεικνύουν ποινική μου ευθύνη ούτε στοιχειοθετούν σαφή πράξη κατά παράβαση βασικών αρχών ποινικού δικαίου όπως αυτές προστατεύονται συνταγματικά.
Σύμφωνα με το άρθρο 7, η θέση μου επιβεβαιώνεται από την πληθώρα εγγράφων που υποτίθεται ότι αποδεικνύουν την υποτιθέμενη παράλειψή μου, όπως προτείνει το ΠΑ.ΣΟ.Κ. Όλα αυτά τα έγγραφα φέρουν ημερομηνία μεταγενέστερη της 31ης Αυγούστου 2021, ημερομηνία κατά την οποία είχα ήδη χάσει τη θέση του Υφυπουργού. Αξιοσημείωτο είναι ότι και το έγγραφο της Πανελλήνιας Ένωσης Σταθμαρχών, που χρονολογείται στις 17 Ιουνίου 2021 (και όχι στις 14/6/2021 όπως λανθασμένα αναφέρεται), δεν απευθύνεται σε μένα – κάτι που είναι λογικό δεδομένου ότι δεν είχα καμία αρμοδιότητα σχετικά με τα θέματα που αναφέρονται – ούτε ήρθε ποτέ σε γνώση μου.
Ως εκ τούτου, κανένα από τα επικαλούμενα έγγραφα ή όσα περιλαμβάνονται στη διαβιβασθείσα δικογραφία δεν προσδιορίζει κάποια παράλειψη ή άρνηση δράσης εκ μέρους μου. Επιπλέον, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 86 του Συντάγματος και του άρθρου 4 του νόμου 3126/2003 για την ευθύνη Υπουργών, η Βουλή των Ελλήνων έχει τη δυνατότητα να ασκήσει δίωξη κατά μελών της Κυβέρνησης ή Υφυπουργών μόνο μετά από διαβίβαση δικογραφίας από τις αρμόδιες εισαγγελικές αρχές και εφόσον αυτή περιλαμβάνει σαφή ονομαστική αναφορά στο πρόσωπο κατά του οποίου πρόκειται να κινηθεί η διαδικασία.
Στην παρούσα περίπτωση, η δικογραφία που στάλθηκε στη Βουλή από την Εισαγγελία του Αρείου Πάγου σχετικά με το σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη δεν περιέχει καμία αναφορά στο όνομά μου. Δεν υπάρχει κανένα στοιχείο ή ένδειξη εναντίον μου από τις αρμόδιες δικαστικές αρχές. Η συνταγματική αρχή της νομιμότητας στην ποινική διαδικασία απαιτεί ότι κανείς δεν μπορεί να διωχθεί χωρίς μια νόμιμα συγκροτημένη δικογραφία.
Η εν λόγω δικογραφία αποτελεί τη βασική νόμιμη βάση σύμφωνα με τον νόμο περί ευθύνης υπουργών για την άσκηση ποινικής διαδικασίας κατά πολιτικού προσώπου. Το αποδιδόμενο αδίκημα της διατάραξης ασφάλειας των συγκοινωνιών σύμφωνα με το άρθρο 291 ΠΚ είναι έγκλημα αποτελέσματος και μπορεί να τελεστεί μέσω παραλείψεως μόνο όταν παραλείπεται μια οφειλόμενη ενέργεια για αποτροπή κινδύνου.
Εξετάζοντας όλα αυτά τα στοιχεία καθίσταται σαφές ότι ποτέ δεν είχα αρμοδιότητα σε ζητήματα ασφάλειας και διαχείρισης κυκλοφορίας των σιδηροδρομικών μεταφορών. Κανένα από τα ενημερωτικά έγγραφα που περιλαμβάνονται στην κοινοβουλευτική πρόταση δεν είχε φτάσει σε μένα καθώς είχα αποχωρήσει από το Υπουργείο έχοντας χάσει τη θέση μου ως Υφυπουργός πριν συμβεί οποιοδήποτε σχετικό γεγονός.
Συμπερασματικά, η προσπάθεια ανάθεσης ποινικής ευθύνης σε κάποιον που είχε παύσει να ασκεί καθήκοντα σχεδόν δύο χρόνια πριν τον συμβάν αποτελεί εργαλειοποίηση μιας εθνικής τραγωδίας και υπονομεύει τη θεσμική σοβαρότητα της κοινοβουλευτικής διαδικασίας. Οι προτάσεις της αντιπολίτευσης ειδικά εκείνες του ΠΑ.ΣΟ.Κ., βασίζονται σε μια συλλογιστική χωρίς θεμέλια τόσο χρονικά όσο και πολιτικά.