Κυριακή των Βαΐων: Η Επίσημη Έναρξη της Μεγάλης Εβδομάδας

Η Κυριακή 13 Απριλίου, γνωστή ως Κυριακή των Βαΐων ή Κυριακή του Λαζάρου, σηματοδοτεί την επίσημη έναρξη της Μεγάλης Εβδομάδας. Κατά τη διάρκεια αυτής της ημέρας, γιορτάζεται η θρυλική είσοδος του Ιησού στα Ιεροσόλυμα. Σύμφωνα με τα Ευαγγέλια, οι κάτοικοι τον υποδέχθηκαν κρατώντας κλαδιά φοινίκων και απλώνοντας τα ρούχα τους στο δρόμο φωνάζοντας «Ωσαννά, ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου». Λόγω της σημασίας αυτής της γιορτής, επιτρέπεται η κατανάλωση ψαριού.

Η Κυριακή των Βαΐων αποτελεί μία από τις λίγες εξαιρέσεις κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Τεσσαρακοστής όπου επιτρέπεται το ψάρι, παρά το γεγονός ότι αυτή η περίοδος είναι γενικά νηστίσιμη. Το ψάρι συμβολίζει τη χαρά και την ευλογία που συνοδεύει αυτήν την ημέρα χωρίς να συγκρίνεται με την μεγαλοπρέπεια του κρέατος που παραμένει απαγορευμένο. Είναι μια μορφή «εορταστικής» ημέρας μέσα στην αυστηρότητα της Σαρακοστής. «Βάγια, Βάγια των βαγιών, τρώνε ψάρι και κολιό», όπως αναφέρεται σε ένα παιδικό τραγούδι.

Όσον αφορά τη νηστεία αυτού του συγκεκριμένου ημερολογιακού σημείου υπάρχει διαφωνία σχετικά με το αν μπορεί κάποιος να καταναλώσει ψάρι ή όχι.

Ο Θεόδωρος ο Στουδίτης υποστηρίζει ότι στην Κυριακή των Βαΐων «τρώγεται ψάρι», καθώς θεωρείται Δεσποτική εορτή. Από την άλλη πλευρά, σύμφωνα με τον Άγιο Νικόδημο τον Αγιορείτη μόνο μία μέρα κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Σαρακοστής επιτρέπεται το ψάρι – αυτή είναι η ημέρα του Ευαγγελισμού.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι οι Αποστολικές Διαταγές αναφέρουν: «Μετά από αυτές (δηλαδή τις εορτές των Χριστουγέννων και Θεοφανείων), να τηρείται η νηστεία της Τεσσαρακοστής…». Αυτή η δήλωση δείχνει ξεκάθαρα πως μια νηστεία ολοκληρώνεται και μία νέα αρχίζει – συγκεκριμένα εκείνη που σχετίζεται με την προετοιμασία για το Πάσχα.

Στους πρώτους αιώνες του Χριστιανισμού γινόταν κοινή γιορτή τόσο για την ανάσταση του Λάζάρου όσο και για την Κυριακή των Βαΐων. Ωστόσο αργότερα μεταφέρθηκε σε προηγούμενη ημερομηνία ως Σάββατο του Λάζαρου. Για τις Ορθόδοξες αλλά και Καθολικές εκκλησίες, η Κυριακή αυτή σηματοδοτεί επίσης την αρχή των Αγίων Παθών.

Παρά τον χαρούμενο χαρακτήρα αυτής της ημέρας όμως αρχικά θεωρήθηκε ασυμβίβαστη η κατανάλωση ψαρικών ή λαδιού λόγω της αγιότητας που αποδίδεται στη Μεγάλη Εβδομάδα και στις αντίστοιχες πρακτικές νηστείας.