Ο εφιάλτης της ενεργειακής κρίσης επιστρέφει απειλητικά στην Ευρώπη, με τους αναλυτές να προβλέπουν κλιμάκωση των τιμών του φυσικού αερίου σε επίπεδα που θυμίζουν τις πρώτες ημέρες του πολέμου στην Ουκρανία. Η επιδείνωση του γεωπολιτικού σκηνικού στη Μέση Ανατολή, σε συνδυασμό με την καθυστέρηση στην πλήρωση των ευρωπαϊκών αποθεμάτων φυσικού αερίου, δημιουργούν ένα εκρηκτικό κοκτέιλ που αναμένεται να εκτινάξει τα τιμολόγια ρεύματος.
Σύμφωνα με διεθνείς αναλυτές, οδεύουμε ολοταχώς προς μια νέα παγκόσμια «μάχη για τα καύσιμα», η οποία θα προκαλέσει νέα αναταραχή στην ελληνική χονδρεμπορική αγορά ενέργειας, με τους τελικούς αποδέκτες των πιέσεων να είναι οι καταναλωτές. Σύμφωνα με υπολογισμούς του Bloomberg, η Ευρώπη χρειάζεται πάνω από 100 τεραβατώρες (TWh) φυσικού αερίου – αξίας άνω των 7 δισεκατομμυρίων ευρώ με τις τρέχουσες τιμές – μόνο για να επιτύχει τον ελάχιστο στόχο πληρότητας 75% στις αποθήκες της. Για να επιτευχθεί αυτό, απαιτείται ρυθμός εισροών που έχει να καταγραφεί τέτοια εποχή από την κρίση του 2022.
Φόβοι για τα 100 ευρώ
Κάτω από αυτές τις συνθήκες, οίκοι όπως η Goldman Sachs, η Rystad Energy και η Morningstar κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου: Οι τιμές του φυσικού αερίου κινδυνεύουν να ξεπεράσουν ξανά το φράγμα των 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα (MWh) κατά τη διάρκεια του χειμώνα.
Οι αιτίες είναι σαφείς. Ο πόλεμος στην περιοχή του Ιράν έχει σχεδόν «στραγγαλίσει» τις προμήθειες από τον Περσικό Κόλπο. Τα δεξαμενόπλοια μεταφοράς Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (LNG) αποφεύγουν τα Στενά του Ορμούζ, ενώ η παραγωγή της βιομηχανίας του Κατάρ (του δεύτερου μεγαλύτερου εξαγωγέα παγκοσμίως) έχει πληγεί. Όπως επισημαίνει η Wood Mackenzie, ακόμη και αν τα Στενά άνοιγαν άμεσα, το Κατάρ θα χρειαζόταν περίπου 12 εβδομάδες για να επαναφέρει πλήρως την παραγωγή του.
Το ντόμινο στην Ελλάδα
Τι σημαίνει, όμως, πρακτικά για την Ελλάδα η επαλήθευση των προβλέψεων της Goldman Sachs για τιμές φυσικού αερίου άνω των 100 ευρώ/MWh; Η απάντηση κρύβεται στη δομή του Ελληνικού Χρηματιστηρίου Ενέργειας.
Εάν ο ευρωπαϊκός κόμβος TTF σταθεροποιηθεί σε τριψήφια νούμερα, οι συνέπειες για την ελληνική αγορά θα είναι άμεσες και βαριές:
- Σοκ στην Οριακή Τιμή Συστήματος: Οι μονάδες ηλεκτροπαραγωγής που λειτουργούν με φυσικό αέριο είναι αυτές που καθορίζουν την τελική χονδρική τιμή στην Ελλάδα. Σε ένα σενάριο τιμής αερίου στα 100 ευρώ, η χονδρική τιμή ρεύματος αναμένεται να εκτοξευθεί μεταξύ 200 και 250 ευρώ ανά MWh.
- Χωρίς κρατική παρέμβαση, μια τέτοια χονδρική τιμή θα σήμαινε ονομαστικά τιμολόγια λιανικής που θα προσέγγιζαν τα 0,25 έως 0,35 ευρώ ανά κιλοβατώρα (kWh), ασκώντας τεράστια πίεση στους καταναλωτές ή στον κρατικό προϋπολογισμό εάν απαιτηθούν εκ νέου οριζόντιες επιδοτήσεις.
Απειλή για πληθωρισμό άνω του 6%
Η αδυναμία της Ευρώπης να αναπληρώσει τα αποθέματά της, σε συνδυασμό με την επικείμενη πλήρη απαγόρευση του ρωσικού LNG από τον Ιανουάριο, διαμορφώνει ένα σκηνικό όπου η Ευρώπη θα αναγκαστεί να πληρώσει «χρυσό» το αέριο για να μην κατευθυνθεί στην ασιατική αγορά. Αναλυτές και οικονομολόγοι, όπως ο Ντάνιελ Καρλ της Oxford Economics, προειδοποιούν ότι το αυξημένο ενεργειακό κόστος θα μπορούσε να αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό στην ευρωζώνη, οδηγώντας τον ακόμη και πάνω από το 6%, διπλασιάζοντας τα σημερινά επίπεδα.
Η άμυνα του καταναλωτή
Μέσα σε αυτό το ρευστό και απειλητικό σκηνικό, οι καταναλωτές μπορούν να βρουν καταφύγιο για τον επερχόμενο χειμώνα προστρέχοντας σε προϊόντα σταθερού τιμολογίου (π.χ. διάρκειας 12 μηνών), καθώς αναπτύσσεται έντονος ανταγωνισμός μεταξύ των προμηθευτών. Είναι χαρακτηριστικό ότι η ΔΕΗ, παρά την αύξηση κατά 21% στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας που καταγράφηκε τον Αύγουστο σε σχέση με τον Ιούλιο, προχώρησε σε μείωση της τιμής του σταθερού «μπλε» τιμολογίου ΔΕΗ myHome Online στα 0,115 ευρώ/kWh. Έτσι, δίνει τη δυνατότητα στα νοικοκυριά να «κλειδώσουν» μια ιδιαίτερα χαμηλή και ανταγωνιστική τιμή εν μέσω γενικότερων ανατιμήσεων, επιτρέποντάς τους να αποκτήσουν απόλυτη προβλεψιμότητα και ασφάλεια στο ενεργειακό τους κόστος για τους δύσκολους μήνες που ακολουθούν.