Οι εκλογές του 2019 βρήκαν τον ΣΥΡΙΖΑ με ένα ποσοστό 31,53%, ένα αποτέλεσμα που έμοιαζε με εκείνο του 2015, όταν η Αριστερά ανήλθε για πρώτη φορά στην εξουσία. Παρά την επιτυχία, η κυβερνητική εμπειρία δημιούργησε προκλήσεις για τον Αλέξη Τσίπρα, ο οποίος καλούνταν να μετασχηματίσει το κόμμα σε ένα σύγχρονο αστικό πολιτικό σχηματισμό. Ζητήματα στη λειτουργία του κόμματος είχαν φανεί και στην προηγούμενη κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, αλλά η πίεση της στιγμής τα έθεσε προσωρινά στο παρασκήνιο. Κατά τη διάρκεια της πρώτης τετραετίας Μητσοτάκη, πολλοί πολίτες θεώρησαν θετική την πορεία της χώρας, ιδίως λόγω της διαχείρισης της πανδημίας.
Μέσα σε αυτά τα χρόνια, ο ΣΥΡΙΖΑ επικεντρώθηκε κυρίως στα εσωτερικά του ζητήματα, με διάφορες φωνές να οδηγούν αναπόφευκτα σε εσωστρέφεια. Το εκλογικό αποτέλεσμα του 2023 επιβεβαίωσε αυτή την τάση, αφήνοντας τον ΣΥΡΙΖΑ στην θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης, αλλά με απώλεια σχεδόν του μισού του εκλογικού σώματος, φτάνοντας μόλις το 17,83%.
► ΣΥΡΙΖΑ: Γραμματέας ο Παππάς, Πρόεδρος η Δούρου, «εκλογάρχης» ο Πολάκης
Η εκλογική αυτή συντριβή ανέδειξε τα οργανωτικά και άλλα προβλήματα του κόμματος, την πολυγλωσσία, αλλά και την ιδέα ψευδαίσθησης για τις δυνάμεις που ορισμένοι εκτιμούσαν ότι είχαν, φτάνοντας σε κάποιες περιπτώσεις στα όρια της απρέπειας. Ήταν, φυσικά, ευθύνη του Αλέξη Τσίπρα, ο οποίος πίστεψε ότι ο γόρδιος δεσμός θα λυνόταν, αντί να κοπεί.
Η αμφισβήτηση της ηγεσίας ως μοναδικής υπεύθυνης για την ήττα πυροδότησε την αποδόμηση του ΣΥΡΙΖΑ. Η αλήθεια είναι πως το πρόβλημα δεν ήταν ο Κασσελάκης, αλλά το ίδιο το κόμμα και τα μέλη του, που απέτυχαν να «ενηλικιωθούν», όπως συχνά επισήμαινε ο Γιάννης Δραγασάκης. Παρά τις απώλειες, ο Αλέξης Τσίπρας το 2023 διέθετε μια ευρεία Κοινοβουλευτική Ομάδα (47 βουλευτές) με κυβερνητική εμπειρία και την αποδοχή της βάσης του κόμματος.
Αναλυτικά οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ το 2023:
- Όθων Ηλιόπουλος
- Έλενα Ακρίτα
- Ευάγγελος Αποστολάκης
- Νάσος Ηλιόπουλος
- Δημήτριος Τζανακόπουλος
- Αθηνά Λινού
- Ευκλείδης Τσακαλώτος
- Αλέξιος Τσίπρας
- Έφη Αχτσιόγλου
- Νικόλαος Παππάς
- Ραλλία Χρηστίδου
- Θεανώ Φωτίου
- Νίνα Κασιμάτη
- Γεώργιος Καραμέρος
- Μίλτος Ζαμπάρας
- Γεώργιος Γαβρήλος
- Γεώργιος Παπαηλιού
- Όλγα Γεροβασίλη
- Σία Αναγνωστοπούλου
- Ανδρέας Παναγιωτόπουλος
- Γιώτα Πούλου
- Θεόφιλος Ξανθόπουλος
- Συμεών Κεδίκογλου
- Διονύσιος Καλαματιανός
- Χάρης Μαμουλάκης
- Κατερίνα Νοτοπούλου
- Ράνια Θρασκιά
- Χρήστος Γιαννούλης
- Σωκράτης Φάμελλος
- Μερόπη Τζούφη
- Αλέξανδρος Αυλωνίτης
- Πέτρος Παππάς
- Καλλιόπη Βέττα
- Βασίλειος Κόκκαλης
- Αλέξανδρος Μεϊκόπουλος
- Αλέξανδρος Χαρίτσης
- Χουσεΐν Ζεϊμπέκ
- Θεοδώρα Τζάκρη
- Κωνσταντίνος Μπάρκας
- Οζγκιούρ Φερχάτ
- Μαρίνα Κοντοτόλη
- Ιωάννης Σαρακιώτης
- Πέτη Πέρκα
- Κυριακή Μάλαμα
- Παύλος Πολάκης
Αυτό το «μωσαϊκό» βουλευτών δυσχέρανε την ενιαία έκφραση του κόμματος, ενώ οι εσωκομματικές διεργασίες δημιούργησαν ένα βαρύ κλίμα. Από το Ζάππειο Μέγαρο, ο Αλέξης Τσίπρας ανακοίνωσε την πρόθεσή του να αποχωρήσει από την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ, καλώντας τα όργανα να συγκληθούν για να καθορίσουν τις διαδικασίες διαδοχής, ξεκαθαρίζοντας παράλληλα ότι δεν θα είναι ξανά υποψήφιος.
Οι δηλώσεις του:
«Είναι ορισμένες στιγμές που καλείσαι να λάβεις σημαντικές αποφάσεις»
, είπε ξεκινώντας την ομιλία του ο Αλέξης Τσίπρας.
Εγωισμοί και σφαίρες επιρροής
Οι υποψηφιότητες κατατέθηκαν και αμέσως σχηματίστηκαν ομάδες. Μια εσωκομματική διαδικασία με ίντριγκα και υπολογισμούς εγωισμών και σφαιρών επιρροής. Το γεγονός ότι η εσωκομματική κούρσα απασχολήθηκε περισσότερο με το αν ο Αλέξης Τσίπρας έστειλε SMS ή αν υπονόμευσε την υποψηφιότητα της Αχτσιόγλου, παρά με το όραμα των υποψηφίων για ένα σύγχρονο κόμμα ικανό να απαντήσει αξιόπιστα στα προβλήματα των πολιτών, έδειξε τον κίνδυνο «εγκεφαλικού» για τον ΣΥΡΙΖΑ.
Η νίκη Κασσελάκη
Το αποτέλεσμα των εσωκομματικών εκλογών έδωσε στον Στέφανο Κασσελάκη μια ξεκάθαρη νίκη με 55,99%, ενώ η Έφη Αχτσιόγλου έλαβε 44,01%. Το αποτέλεσμα «πάγωσε» την ομάδα της πρώην υπουργού εργασίας, η οποία λίγο αργότερα ανακοίνωσε την αποχώρησή της.
Μαζί της, αποχώρησαν από το κόμμα εννέα βουλευτές: Αλέξης Χαρίτσης, Νάσος Ηλιόπουλος, Δημήτρης Τζανακόπουλος, Μερόπη Τζούφη, Σία Αναγνωστοπούλου, Θεανώ Φωτίου, Χουσείν Ζεϊμπέκ και Φερχάτ Οζγκιούρ. Στην ομάδα της Αχτσιόγλου προστέθηκαν οι βουλευτές Ευκλείδης Τσακαλώτος και Πέτη Πέρκα.
Ο «ασθενής» ΣΥΡΙΖΑ βρέθηκε πλέον στην εντατική. Η έναρξη της ηγεσίας Κασσελάκη έφερε μια πρόσκαιρη ηρεμία, μετά από μια μεγάλη διάσπαση που κόστισε στο κόμμα έντεκα βουλευτές. Η ηρεμία όμως αποδείχθηκε εξαιρετικά εφήμερη, με το κόμμα να εισέρχεται σε καθεστώς καταβύθισης και τοξικότητας. Οι επιθέσεις ήταν σχεδόν καθημερινές, με την ηγεσία να αντιπαρατίθεται δημόσια με στελέχη και βουλευτές, μέχρι το συνέδριο, όπου καταγγέλθηκαν ατασθαλίες στις ψήφους, η αντιπαράθεση Κασσελάκη – Γεροβασίλη και η καθαίρεση του εκλεγμένου από τη βάση αρχηγού.
Οι άνθρωποι του κόμματος έδειξαν ότι δεν ήθελαν να αλλάξουν. Εκείνο το βράδυ «τράβηξαν την πρίζα» από το μηχάνημα που κρατούσε το κόμμα στη ζωή.
Η προεδρία Φάμελλου
Οι μέρες που ακολούθησαν ήταν γεμάτες τοξικότητα και σενάρια συνωμοσίας, αναζητώντας «σκοτεινά κέντρα Τσίπρα» και οδηγώντας νομοτελειακά σε μια νέα διάσπαση. Οι Ευάγγελος Αποστολάκης, Θεοδώρα Τζάκρη, Ραλλία Χρηστίδου, Αλέξανδρος Αυλωνίτης, Πέτρος Παππάς, Ράνια Θρασκιά και Γιώτα Πούλου αποχώρησαν από το κόμμα. Με συνοπτικές διαδικασίες, τα όργανα εξέλεξαν πρόεδρο τον Σωκράτη Φάμελλο. Αυτό, ίσως, ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι, καθώς τον Οκτώβριο του 2025, ο Αλέξης Τσίπρας ανακοίνωσε την αποχώρησή του από τον ΣΥΡΙΖΑ, παραδίδοντας και την έδρα του.
Τα όσα είπε ο Τσίπρας:
Μετά από 16 χρόνια στη Βουλή, ως βουλευτής, αρχηγός κόμματος, αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης και πρωθυπουργός, έλαβα μια απόφαση συνείδησης:
Να παραιτηθώ από το βουλευτικό αξίωμα. Λίγο πριν την έναρξη της νέας κοινοβουλευτικής Συνόδου, κατέθεσα στον Πρόεδρο της Βουλής… pic.twitter.com/zgQi5iYij0
— Αλέξης Τσίπρας – Alexis Tsipras (@atsipras) October 6, 2025
«Μετά από 16 χρόνια στη Βουλή, ως βουλευτής, αρχηγός κόμματος, αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης και πρωθυπουργός, έλαβα μια απόφαση συνείδησης: Να παραιτηθώ από το βουλευτικό αξίωμα. Λίγο πριν την έναρξη της νέας κοινοβουλευτικής Συνόδου, κατέθεσα στον Πρόεδρο της Βουλής την παραίτησή μου. Δεν ήταν μια απόφαση εύκολη, ούτε και αβασάνιστη. Παραιτούμαι γιατί δεν μπορώ και δεν θέλω, να διατηρήσω το αξίωμα του βουλευτή, με όσα προνόμια αυτό συνεπάγεται, όταν αισθάνομαι ότι η συμμετοχή μου, με την ειδική συνθήκη μάλιστα του πρώην πρωθυπουργού, δεν προσφέρει τίποτε ουσιαστικό σε όσους με εμπιστεύτηκαν. Γιατί δεν μπορώ και δεν θέλω, να συμμετέχω τυπικά σε μια Βουλή, που δημοκρατικά απογυμνωμένη, με ευθύνη κυρίως της πλειοψηφίας, αδυνατεί να επιτελέσει το ρόλο που το Σύνταγμα επιτάσσει και οι πολίτες απαιτούν. Παραιτούμαι όμως από βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, δεν παραιτούμαι από την πολιτική δράση. Εγκαταλείπω την ασφάλεια των ορεινών εδράνων. Και φιλοδοξώ να επιστρέψω στην ελπιδοφόρα ανασφάλεια της κοινωνικής δράσης. Όχι για να καθοδηγήσω από τα πάνω, αλλά για να αφουγκραστώ καλύτερα τη κοινωνία και τις ανάγκες της. Απελευθερωμένος από αξιώματα, δεσμεύσεις και μηχανισμούς, που δεν μπορούν πια να την εκφράσουν. Σε μια περίοδο όπου η πατρίδα μας βρίσκεται σε επικίνδυνο αδιέξοδο. Οικονομικό, πολιτικό, γεωστρατηγικό, μα πρωτίστως ηθικό. Ζητείται ελπίς. Μέσα από τις πράξεις και όχι μόνο με λόγια. Τις πράξεις που αποδεικνύουν ότι δεν είμαστε όλοι ίδιοι. Τις πράξεις, που μόνο μ’ αυτές μπορούμε να υπερβούμε τα σημερινά αδιέξοδα. Δεν πιστεύω σε Μεσσίες, ούτε σε κομματικές κατασκευές εργαστηρίου. Πιστεύω όμως στη δύναμη του λαϊκού κινήματος που παλεύει συλλογικά για κοινωνική δικαιοσύνη. Πιστεύω στη βούληση και τις πράξεις των πολλών. Με αυτούς, τις ανάγκες και τις ελπίδες τους, είμαι αποφασισμένος να συναντηθώ. Θέλω να απευθυνθώ στους συντρόφους μου, σε όλους όσους πορευτήκαμε μαζί ως εδώ και μοιραστήκαμε αγώνες, αγωνίες, ελπίδες και όνειρα. Δεν θα είμαστε αντίπαλοι. Και ίσως σύντομα να ταξιδέψουμε πάλι μαζί σε πιο όμορφες θάλασσες. Κυρίως όμως, θέλω να απευθυνθώ στη μεγάλη κοινωνική πλειοψηφία που ασφυκτιά: Η λεηλασία της πατρίδας μας από ένα καθεστώς γενικευμένης διαφθοράς που γεννά ανισότητες και αδικία, δεν μπορεί να συνεχιστεί άλλο. Αν δεν μπορούν όσοι έχουν την ευθύνη της δημοκρατικής αντιπολίτευσης να παραμερίσουν τις ιδιοτέλειές τους για να προκύψει η αλλαγή, τότε θα πρέπει να γίνουμε όλοι εμείς η αλλαγή που προσδοκούμε. Για να πάρουμε το μέλλον στα χέρια μας. Αυτό αξίζει κάθε κόπο και κάθε αγώνα».
Η γέννηση της ΕΛ.Α.Σ
Η ανακοίνωση του Αλέξη Τσίπρα για τον νέο του πολιτικό φορέα, ΕΛ.Α.Σ, «ξύπνησε» τον ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος, σε μια ακατανόητη απόφαση, επέλεξε να υποστηρίξει την ΕΛ.Α.Σ, παρόλο που δεν του ζητήθηκε και ο ίδιος ο Τσίπρας δεν το επιθυμούσε. Για άλλη μια φορά, οι δεκαεπτά εναπομείναντες βουλευτές εξέφρασαν διαφορετικές απόψεις, με αποτέλεσμα την προηγούμενη εβδομάδα να παραιτηθεί ένας ακόμα πρόεδρος. Η παραίτηση Φάμελλου πυροδότησε ένα σπιράλ παραιτήσεων, ξεκινώντας από τον εκπρόσωπο του κόμματος Κώστα Ζαχαρίαδη, τον Γιώργο Καραμέρο, την Κατερίνα Νοτοπούλου, τον Βασίλη Κόκκαλη, οι οποίοι παρέδωσαν τις έδρες τους. Την ίδια κίνηση είχε ανακοινώσει ο Συμεών Κεδίκογλου, ενώ την ανεξαρτητοποίηση επέλεξαν οι Κώστας Μπάρκας, Όλγα Γεροβασίλη, Χάρης Μαμουλάκης, Καλλιόπη Βέττα, Αλέξανδρος Μεϊκόπουλος, Μίλτος Ζαμπάρας, Διονύσης Καλαματιανός, Γιώργος Γαβρήλος, Γιώργος Ψυχογιός.
Μέσα σε δύο χρόνια, στον ΣΥΡΙΖΑ συνέβησαν όσα θα χρειαζόντουσαν πολλά χρόνια σε άλλα κόμματα υπό κανονικές συνθήκες. Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει συντριβεί όσο το ΠΑΣΟΚ μετά το μνημόνιο. Και καθώς η Κουμουνδούρου δεν πλήρωσε το μνημόνιο με επταετή καθυστέρηση, η εξέλιξη αυτή υποδεικνύει το δομικό πρόβλημα που καλείται να αντιμετωπίσει για να επιβιώσει.
Σήμερα, διαθέτει μια μικρή μονοψήφια κοινοβουλευτική δύναμη, που απαρτίζεται από τους Νίκο Παππά, Παύλο Πολάκη, Ρένα Δούρου, Θεόφιλο Ξανθόπουλο, Χρήστο Γιαννούλη, Έλενα Ακρίτα, Γιάννη Αμανατίδη, Γιώργο Παπαηλιού. Υπό αίρεση είναι ο Σωκράτης Φάμελλος, του οποίου αναμένεται η παραίτηση, και η Νίνα Κασιμάτη, η οποία έχει αποστασιοποιηθεί, δεν συμμετέχει στα όργανα και στο κοινοβουλευτικό έργο από την εκλογή Φάμελλου και μετά, με πληροφορίες να επιμένουν ότι «φλερτάρει» με την επιστροφή της στο ΠΑΣΟΚ.
► Ο Παύλος Πολάκης αποσύρθηκε από τη διεκδίκηση της προεδρίας του ΣΥΡΙΖΑ.
Ο μόνος τρόπος επιβίωσης είναι η ενότητα. Η χθεσινή κίνηση του Πολάκη να αποσυρθεί από τη διεκδίκηση της προεδρίας της Κ.Ο. δείχνει να κινείται προς αυτή την κατεύθυνση. Το ζητούμενο για τον ΣΥΡΙΖΑ είναι η αντοχή και η ενότητα.