Μέχρι το τέλος του τρέχοντος μήνα αναμένονται οι επίσημες ανακοινώσεις της κυβέρνησης σχετικά με το πετρέλαιο θέρμανσης. Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μία περίοδο όπου οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου διατηρούνται ως κρίσιμος παράγοντας για τον καθορισμό των μελλοντικών παρεμβάσεων στην αγορά καυσίμων. Ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκος Παπαθανάσης, σε δηλώσεις του στην εκπομπή «LiveNow» της ΕΡΤ, επεσήμανε ότι η τιμή του βαρελιού έχει πλέον υποχωρήσει κάτω από τα 100 δολάρια, έχοντας προηγουμένως κινηθεί κοντά στα 108 δολάρια.
Το newsletter του webreporter καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.
«Θα αναμένουμε την πορεία των διεθνών αγορών», δήλωσε ο κ. Παπαθανάσης, τονίζοντας την παρούσα μεταβλητότητα. Όσον αφορά ειδικά το πετρέλαιο θέρμανσης, ο ίδιος ήταν σαφής ως προς το χρονοδιάγραμμα των αποφάσεων: «Οι σχετικές ανακοινώσεις θα γίνουν έως το τέλος του μήνα, όπως έχει δεσμευτεί και ο πρωθυπουργός». Επιπλέον, αναφέρθηκε στις ήδη υλοποιηθείσες ενέργειες για τη μείωση του κόστους των καυσίμων, συμπεριλαμβανομένης της στήριξης στην αντλία για το πετρέλαιο ντίζελ και των παρεμβάσεων στα διυλιστήρια.
«Έχουμε αποδείξει ότι παρακολουθούμε στενά το ζήτημα», υπογράμμισε, προσθέτοντας ότι η κυβέρνηση αντιλαμβάνεται τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι πολίτες και δίνει προτεραιότητα στην καθημερινότητά τους.
Η ρήτρα διαφυγής και τα περιθώρια για νέα μέτρα
Στην προσπάθεια στήριξης των καταναλωτών, σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και ο ευρωπαϊκός παράγοντας. Ο Νίκος Παπαθανάσης υπενθύμισε προηγούμενη απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία επέτρεψε την εξαίρεση συγκεκριμένων ενεργειακών επενδύσεων από το όριο των δαπανών, δημιουργώντας επιπλέον δημοσιονομικό περιθώριο. Εκτίμησε ότι είναι πιθανή νέα παρέμβαση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς το ενεργειακό ζήτημα «δεν είναι πρόβλημα μόνο της Ελλάδας, αλλά ολόκληρης της Ευρώπης».
«Οι Ευρωπαίοι δεν μπορούν να αγνοούν ένα τόσο σοβαρό πρόβλημα που επηρεάζει την καθημερινότητα των πολιτών», υποστήριξε. Σε περίπτωση ενεργοποίησης νέας ρήτρας διαφυγής, η ελληνική κυβέρνηση σκοπεύει να αξιοποιήσει πλήρως το πρόσθετο δημοσιονομικό περιθώριο που θα προκύψει. «Θα εξαντλήσουμε κάθε διαθέσιμο περιθώριο που προσφέρει η ρήτρα διαφυγής. Αυτό είναι αδιαπραγμάτευτο, όπως κάναμε και μέχρι τώρα», δήλωσε.
Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι οποιαδήποτε ευρωπαϊκή απόφαση θα λειτουργήσει συμπληρωματικά προς τις κυβερνητικές παρεμβάσεις και δεν αποτελεί προαπαιτούμενο για την ανακοίνωση νέων μέτρων από τον πρωθυπουργό.
«Η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά ρευστή», σημείωσε αναφερόμενος στο διεθνές περιβάλλον.
Η απάντηση στην πρόταση Τσίπρα για τον ΕΦΚ
Ο αναπληρωτής υπουργός απάντησε στην πρόταση του Αλέξη Τσίπρα για μείωση κατά 50% του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στα καύσιμα, εστιάζοντας στο δημοσιονομικό κόστος που, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του, θα προκαλούσε. «Ο ΕΦΚ αποφέρει 4 δισεκατομμύρια ευρώ στα κρατικά ταμεία. Το 50% αντιστοιχεί σε 2 δισεκατομμύρια», ανέφερε και διερωτήθηκε: «Ποιον θα φορολογήσει για να εξασφαλίσει αυτά τα ποσά;». Κατά τον κ. Παπαθανάση, η κάλυψη αυτού του κενού θα απαιτούσε την επιβολή πρόσθετων φόρων.
«Επανερχόμαστε στην παλιά ρητορική του ότι θα επιβάλει φόρους. Δεν υπάρχει άλλη εναλλακτική», δήλωσε. Υπενθύμισε, επίσης, την αύξηση του ΕΦΚ επί διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ και σχολίασε τη θέση του πρώην πρωθυπουργού περί «προτεραιοποίησης» των μέτρων που είχε παρουσιάσει στη Θεσσαλονίκη. «Ας δούμε την αντίφαση», είπε, υποστηρίζοντας ότι «τα λεγόμενά του προς τον ελληνικό λαό στη Θεσσαλονίκη δεν ανταποκρίνονταν στην πραγματικότητα». Ζήτησε, δε, να διευκρινιστεί η πηγή κάλυψης του κόστους της μείωσης του ΕΦΚ, αντιπαραβάλλοντας τις κυβερνητικές παρεμβάσεις, οι οποίες, όπως ανέφερε, θα αποτυπωθούν στον προϋπολογισμό.
«Εμείς, πάντως, δηλώνουμε ότι τα προτάγματά μας είναι κοστολογημένα», τόνισε.
Σχετικά με την πρόσθετη φορολόγηση των υπερκερδών των διυλιστηρίων, σημείωσε ότι παρόμοια παρέμβαση είχε πραγματοποιηθεί για τις χρήσεις του 2022 και του 2023, αλλά εξήγησε ότι αυτή δεν έχει άμεση επίδραση στο κόστος των καυσίμων στην αντλία. «Αυτό, όμως, δεν είναι που μειώνει την τιμή των καυσίμων», ανέφερε.
Ακρίβεια, εισόδημα και κατώτατος μισθός
Για την αντιμετώπιση της ακρίβειας, ο κ. Παπαθανάσης έδωσε έμφαση στην αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος, μέσω της δημιουργίας περισσότερων θέσεων εργασίας, της μείωσης των φορολογικών συντελεστών και της αύξησης των αποδοχών στον ιδιωτικό τομέα.
Αναφέρθηκε στη δημιουργία 600.000 νέων θέσεων εργασίας και επανέλαβε τον στόχο για αύξηση του κατώτατου μισθού στα 1.000 ευρώ. Για τους μισθούς στον ιδιωτικό τομέα, τόνισε ότι δεν καθορίζονται άμεσα από την κυβέρνηση, αλλά από τις συνθήκες της οικονομίας και της αγοράς εργασίας.
«Η αγορά, λοιπόν, απαιτεί μια ισχυρή οικονομία. Η Ελλάδα διαθέτει μια ισχυρή οικονομία, και αυτό είναι που οδηγεί τους μισθούς στον ιδιωτικό τομέα σε υψηλότερα επίπεδα», υποστήριξε.
Οι πόροι μετά το Ταμείο Ανάκαμψης
Ο αναπληρωτής υπουργός αναφέρθηκε επίσης στη χρηματοδότηση παρεμβάσεων μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης, αναφέροντας ως παραδείγματα τις προληπτικές ιατρικές εξετάσεις, την προμήθεια νέων λεωφορείων, τις ανακαινίσεις νοσοκομείων και Κέντρων Υγείας, καθώς και τις παρεμβάσεις στο Κτηματολόγιο. «Το πρώτο σκέλος του Ταμείου Ανάκαμψης, ύψους 18 δισεκατομμυρίων ευρώ, δεν επιστρέφεται από τη χώρα μας», διευκρίνισε σχετικά με τους μη επιστρεπτέους πόρους. Για την περίοδο 2026-2030, το εθνικό σκέλος του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων προβλέπεται να ανέλθει σε 23 δισ. ευρώ, από 10 δισ. ευρώ στο προηγούμενο διάστημα. Επιπλέον, 7 δισ. ευρώ θα διατεθούν μέσω του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου και του Ταμείου Εκσυγχρονισμού, για δράσεις όπως η κοινωνική κατοικία, η στήριξη ατόμων με αναπηρία και ευάλωτων κοινωνικών ομάδων.
Για τη νέα ευρωπαϊκή προγραμματική περίοδο 2028-2034, οι πόροι που προορίζονται για την Ελλάδα εκτιμώνται στα 49,5 δισ. ευρώ, με την αντίστοιχη συμφωνία να αναμένεται το δεύτερο εξάμηνο του 2027.
«Σπίτι μου 3» για περίπου 15.000 οικογένειες
Στον τομέα της στέγασης, το πρόγραμμα «Σπίτι μου 3» αναμένεται να ωφελήσει περίπου 15.000 οικογένειες. Σημειώνεται ότι μέσω του «Σπίτι μου 2» περίπου 14.000 πολίτες και οικογένειες απέκτησαν ιδιόκτητη κατοικία. Στο νέο πρόγραμμα, το ανώτατο ηλικιακό όριο αυξάνεται στα 55 έτη, η μέγιστη αξία του ακινήτου από 250.000 σε 400.000 ευρώ, και το ανώτατο ποσό δανείου από 190.000 σε 230.000 ευρώ. Επιλέξιμα θα είναι ακίνητα με οικοδομική άδεια έως το 2007 (αντί του 2005), ενώ προβλέπεται και διεύρυνση των εισοδηματικών κριτηρίων.
«Επομένως, πρόκειται για ένα διευρυμένο πρόγραμμα, με αυξημένα εισοδηματικά κριτήρια», ανέφερε.
Για το πρόγραμμα ανακαίνισης κατοικιών, ύψους 500 εκατ. ευρώ, περίπου 90.000 πολίτες έχουν λάβει επιλεξιμότητα, εκ των οποίων περίπου 14.000 αφορούν κλειστές κατοικίες που θα έχουν προτεραιότητα. Από την 1η Οκτωβρίου, θα μπορούν να υποβάλλονται αιτήσεις, με επιδότηση που φτάνει έως και 95% και ανώτατο ποσό τα 36.000 ευρώ. «Η ανακαίνιση αφορά αλλαγές σε μπάνιο, κουζίνα, δάπεδο, χωρίς να συνιστά ενεργειακή αναβάθμιση. Αυτή είναι η βασική διαφορά», εξήγησε.
Συνολικά, εκτιμάται ότι οι διάφορες στεγαστικές παρεμβάσεις θα αφορούν περίπου 25.000 κατοικίες. «Το στεγαστικό ζήτημα, που είναι εξαιρετικά σημαντικό, δεν λύνεται με μία μόνο ενέργεια ή απόφαση. Απαιτεί πολλαπλές δράσεις, και αυτό ακριβώς επιδιώκουμε», υπογράμμισε.
Δάνεια 5 δισ. ευρώ για μικρομεσαίες επιχειρήσεις
Προς τα τέλη Δεκεμβρίου αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία ένα νέο χρηματοδοτικό πρόγραμμα για μικρομεσαίες επιχειρήσεις, μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, με πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης. Οι συζητήσεις με τις τράπεζες βρίσκονται ήδη σε προχωρημένο στάδιο. Προβλέπεται δυνατότητα δανεισμού με επιτόκιο 0,35% ή χρηματοδότηση με εγγύηση του Δημοσίου για το 80% του δανείου. «Αυτό, ουσιαστικά, θα κινητοποιήσει δάνεια ύψους 5 δισεκατομμυρίων ευρώ», ανέφερε.
Παράλληλα, προανήγγειλε την έναρξη νέων προγραμμάτων του ΕΣΠΑ, που θα εστιάζουν σε επενδύσεις που ενισχύουν την ευρωπαϊκή αυτονομία και την παραγωγή αγαθών που σήμερα εισάγονται από τρίτες χώρες. Ως παράδειγμα, ανέφερε μια επένδυση 300.000 ευρώ που θα μπορούσε να επιδοτηθεί με περίπου 200.000 ευρώ, δηλαδή κατά σχεδόν 67%.
Ο προϋπολογισμός του 2027
Σχετικά με τον προϋπολογισμό του 2027, ο κ. Παπαθανάσης έδωσε έμφαση στην αβεβαιότητα του διεθνούς περιβάλλοντος. «Δεν είναι ο πρώτος προϋπολογισμός που κατατίθεται σε συνθήκες αβεβαιότητας», δήλωσε, σημειώνοντας ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει παρόμοιες καταστάσεις εδώ και χρόνια. Ανέφερε ότι έχουν ήδη διατεθεί 800 εκατ. ευρώ για την αντιμετώπιση της κρίσης και παρέπεμψε στο μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό πρόγραμμα για τον σχεδιασμό των επόμενων ετών. Παράλληλα, άσκησε κριτική στις οικονομικές προτάσεις του Αλέξη Τσίπρα και του Νίκου Ανδρουλάκη, τονίζοντας την ανάγκη για κοστολόγηση των μέτρων και τήρηση των δημοσιονομικών στόχων. «Δεν έχουμε το δικαίωμα να κάνουμε λάθος ως Ελλάδα, ούτε να υποχωρήσουμε», ανέφερε.