Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, τόνισε την επιτακτική ανάγκη η Ευρώπη να ξεπεράσει την αδράνεια, να επιταχύνει τη διαδικασία λήψης αποφάσεων και να χαράξει μια ξεκάθαρη στρατηγική κατεύθυνση. Σε συζήτηση που έλαβε χώρα στο πλαίσιο του 6ου «Thessaloniki Metropolitan Summit» με τον καθηγητή Παγκόσμιας Ιστορίας του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, Peter Frankopan, αναδείχθηκε η σημασία ενός νέου αναπτυξιακού άλματος για την ήπειρο.
Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε σε μια κρίσιμη συγκυρία, όπου η χαμηλή παραγωγικότητα, οι δημογραφικές προκλήσεις, οι εξωτερικοί κλυδωνισμοί και ο αυξανόμενος διεθνής ανταγωνισμός επιβαρύνουν τις ευρωπαϊκές προοπτικές. Ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι η ηγεσία πλέον δεν μπορεί να περιορίζεται σε εντυπωσιακές διακηρύξεις ή απλώς στη διαχείριση υφιστάμενων προβλημάτων. Αντιθέτως, απαιτείται ένας συνδυασμός ταχύτητας, πολιτικής βούλησης και προσαρμοστικότητας.
Διπλή Αποστολή και Ταχύτητα για τις Κυβερνήσεις
«Το μέλλον επιταχύνεται και έρχεται με πολύ μεγαλύτερη ταχύτητα από ό,τι στο παρελθόν», δήλωσε ο κ. Πιερρακάκης, επισημαίνοντας ότι οι σύγχρονες κυβερνήσεις φέρουν μια διττή ευθύνη. Αφενός, καλούνται να επιλύσουν τις συσσωρευμένες εκκρεμότητες, και αφετέρου, πρέπει να διαθέτουν την ευελιξία να ανταποκρίνονται σε απρόβλεπτες εξελίξεις.
«Πρέπει να επιλύεις τα προβλήματα που έχουν συσσωρευτεί και είναι προφανή, ενώ ταυτόχρονα πρέπει να είσαι αρκετά ευέλικτος, ώστε να απαντάς έξυπνα και αποτελεσματικά σε όσα δεν γνωρίζεις ή, ακόμη καλύτερα, σε όσα δεν γνωρίζεις ότι δεν γνωρίζεις.»
Ο υπουργός ανέφερε ότι η ελληνική εμπειρία αποδεικνύει πως οι καθυστερημένες μεταρρυθμίσεις, όταν υλοποιούνται με ταχύτητα και σε μεγάλη κλίμακα, λειτουργούν ως ισχυρός καταλύτης ανάπτυξης, αποφέροντας ένα ουσιαστικό «μέρισμα» από πράγματα που έπρεπε να είχαν γίνει εδώ και χρόνια.
Από τον Κατακερματισμό στην Ενοποίηση
Περιγράφοντας τις αδυναμίες της Ευρώπης, ο κ. Πιερρακάκης εστίασε στον κατακερματισμό σε καίριους τομείς, όπως η ενοποίηση των κεφαλαιαγορών, η Τραπεζική Ένωση (που πλέον εξετάζεται ως Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων), ο ψηφιακός μετασχηματισμός του ευρώ, η κοινή ενεργειακή πολιτική και η τεχνολογική στρατηγική. Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, οι πιέσεις στην άμυνα και η ταχεία τεχνολογική εξέλιξη αναθεώρησαν τους υπολογισμούς των κρατών-μελών, καθιστώντας σαφές το κόστος της «μη Ευρώπης».
«Στο σημερινό γεωπολιτικό τοπίο δεν έχουμε την πολυτέλεια να είμαστε 27. Πρέπει να είμαστε μία.»
Ο υπουργός χαρακτήρισε τις ευρωπαϊκές καθυστερήσεις ως «συσσωρευμένες αποτυχίες» οι οποίες μπορούν να μετατραπούν σε αναπτυξιακό πλεονέκτημα μέσω ταχέων ενοποιήσεων, όπως το ψηφιακό ευρώ με στόχο την υλοποίηση έως το 2029. Σχετικά με την έκθεση Ντράγκι, τόνισε ότι η γεφύρωση του χάσματος για την εφαρμογή των προτάσεων είναι θέμα χρόνου και όχι διλήμματος.
Τεχνολογία, Τεχνητή Νοημοσύνη και Πολιτική στην Πράξη
Θεωρώντας την τεχνολογία ως την «κούρσα του 21ου αιώνα», ανάλογη με την κατάκτηση του Διαστήματος, ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι η Ευρώπη πρέπει να καθορίσει τη δική της ταυτότητα και φιλοδοξία. Παρουσίασε τρεις στρατηγικές επιλογές: ηγεσία, κάλυψη της απόστασης ή συνεργασία και διαμόρφωση κανόνων.
Στην περίπτωση των δικτύων 5G, επεσήμανε ότι η εθνική ασφάλεια αποτελεί κεντρικό κριτήριο, ενώ επέκρινε το παρελθόν, κατά το οποίο η Ευρώπη δεν αξιοποίησε την ενιαία αγορά για να υποστηρίξει τεχνολογικούς κολοσσούς όπως η Ericsson και η Nokia.
Όσον αφορά την τεχνητή νοημοσύνη:
- Ο ανθρώπινος νους σκέφτεται γραμμικά.
- Οι αλλαγές συμβαίνουν εκθετικά.
- Τα πολιτικά συστήματα αντιδρούν υπογραμμικά.
Για τον λόγο αυτό, είναι απαραίτητη η οριζόντια διακυβέρνηση, οι συνέργειες και η προσέλκυση ταλέντων στο δημόσιο τομέα. Ο υπουργός πρόσθεσε ότι οι πολίτες αναζητούν πρακτικές εφαρμογές και όχι αφηρημένες διακηρύξεις, φέρνοντας ως παράδειγμα το gov.gr. Το έργο αυτό, εμπνευσμένο από το βρετανικό πρότυπο, κέρδισε την εμπιστοσύνη της κοινωνίας γιατί η υλοποίησή του «μίλησε από μόνη της».
Στο πεδίο της ιστορικής αντίληψης, ανέφερε ότι η ηγεσία απαιτεί τον συγχρονισμό του εσωτερικού ρολογιού με το «ρολόι της Ιστορίας», παραθέτοντας ως παράδειγμα τον Τζον Κένεντι κατά την κρίση της Κούβας. Αναφορικά με την Κίνα, τόνισε ότι η ευρωπαϊκή στρατηγική πρέπει να είναι ενεργητική και να βασίζεται στην αυτογνωσία.
Η Οπτική του Peter Frankopan
Από την πλευρά του, ο καθηγητής Peter Frankopan υποστήριξε ότι η Ευρώπη πρέπει να επανεξετάσει τα όριά της και τη γεωπολιτική της ταυτότητα, εστιάζοντας πέρα από τα στενά όρια των 27 κρατών-μελών.
Ο κ. Frankopan πρότεινε:
- Μεγαλύτερη ανάληψη ρίσκου και ταχύτερη λήψη αποφάσεων.
- Αναθεώρηση της πολιτικής ανταγωνισμού και των συγχωνεύσεων, ώστε να δημιουργηθούν ευρωπαϊκές επιχειρήσεις ικανές να ανταγωνιστούν τις ΗΠΑ και την Κίνα.
- Έγκαιρη προετοιμασία για την κλιματική αλλαγή, με έμφαση στην επάρκεια νερού, τα τρόφιμα, την ενέργεια, τη μετανάστευση και το κόστος ζωής.