Με τις ψήφους της κοινοβουλευτικής ομάδας της Νέας Δημοκρατίας, το νομοσχέδιο του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, με τίτλο «Εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο και λοιπές διατάξεις», πέρασε επί της αρχής από την αρμόδια Επιτροπή της Βουλής. Το σχέδιο νόμου καταψηφίστηκε από ΣΥΡΙΖΑ, ΚΚΕ, Ελληνική Λύση και Πλεύση Ελευθερίας. Αντίθετα, το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ και το κόμμα «Νίκη» δήλωσαν επιφύλαξη, με την πρόθεση να τοποθετηθούν αναλυτικά κατά τη συζήτηση στην Ολομέλεια.
Βολουδάκη: «Αντιμετωπίζουμε τη μετανάστευση με κανόνες, σεβασμό στο διεθνές δίκαιο και στις τοπικές κοινωνίες»
Η υφυπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Σέβη Βολουδάκη, κατά την έναρξη της συζήτησης επί των άρθρων, τόνισε ότι η χώρα έχει υποχρέωση να προσαρμόσει την εθνική νομοθεσία στο Σύμφωνο Μετανάστευσης και Ασύλου της ΕΕ έως τις 12 Ιουνίου. «Νομοθετούμε αυτή την προσαρμογή γιατί η χώρα και θέλει και οφείλει να είναι έτοιμη εγκαίρως», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι το νομοσχέδιο αντιμετωπίζει τη μετανάστευση με σαφή κανόνες, διαχωρίζοντας όσους δικαιούνται προστασία από όσους όχι. «Με σεβασμό στο διεθνές δίκαιο αλλά και ταυτόχρονα με σεβασμό σε όλες τις τοπικές κοινωνίες που χρόνια τώρα σηκώνουν ένα δυσανάλογο βάρος», συμπλήρωσε.
Τα Στάδια της Διαδικασίας: Από τον Έλεγχο στην Απόφαση
Η υφυπουργός εξήγησε ότι η λογική του νομοσχεδίου ακολουθεί τη διαδρομή του ανθρώπου που φτάνει στα σύνορα. Το πρώτο στάδιο είναι ο έλεγχος διαλογής, που περιλαμβάνει ταυτοποίηση, λήψη βιομετρικών στοιχείων, προκαταρκτικό ιατρικό έλεγχο και έλεγχο ευαλωτότητας. Αυτά τα μέτρα στοχεύουν στην έγκαιρη γνώση του ποιος εισέρχεται στη χώρα, προστατεύοντας τόσο το άτομο όσο και την κοινωνία.
Από εκεί, ανοίγονται δύο διαδρομές:
- Όσοι έχουν προσφυγικό προφίλ οδηγούνται στην κανονική διαδικασία αίτησης ασύλου, σε ανοικτές δομές, με πλήρη δικαιώματα. Εφόσον αναγνωριστούν ως πρόσφυγες, τους παρέχονται όλα τα δικαιώματα που αρμόζουν σε δικαιούχους διεθνούς προστασίας.
- Όσοι δεν έχουν προσφυγικό προφίλ υφίστανται ταχεία εξέταση της αίτησής τους. Σε περίπτωση απόρριψης, εκδίδεται απόφαση επιστροφής.
Η κ. Βολουδάκη πρόσθεσε ότι πάνω σε αυτόν τον κορμό «χτίζονται οι επόμενες ενότητες του Συμφώνου και του νομοσχεδίου»: οι συνθήκες υποδοχής, το πλαίσιο προστασίας των ασυνόδευτων ανηλίκων, οι διαδικασίες ασύλου με τις απαραίτητες εγγυήσεις και η διαχείριση της μετανάστευσης μέσω του μηχανισμού αλληλεγγύης.
Ταχύτητα Διαδικασιών και Νομικές Εγγυήσεις
Απαντώντας σε επικρίσεις της Αντιπολίτευσης, η υφυπουργός απέρριψε τον ισχυρισμό ότι «οι εγγυήσεις θυσιάζονται για την ταχύτητα». Υποστήριξε ότι οι διαδικασίες καθίστανται ταχύτερες, καθώς οι καθυστερήσεις αποδείχθηκαν ωφέλιμες τόσο για τους αιτούντες όσο και για το κράτος. «Η ταχύτητα δεν γίνεται στο πόδι αλλά συνοδεύεται από εγγυήσεις», δήλωσε, επισημαίνοντας ότι για πρώτη φορά θεσμοθετείται νομική καθοδήγηση από τον πρώτο βαθμό εξέτασης της αίτησης, και όχι μόνο κατά την προσφυγή, όπως ισχύει σήμερα. «Η Αρχή της μη επαναπροώθησης δικαιούχου ασύλου παραμένει απαραβίαστη, είναι διεθνές δίκαιο και το τηρούμε πλήρως», τόνισε.
Πλαίσιο Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων και Ευάλωτων Ομάδων
Σχετικά με τον περιορισμό της ελεύθερης κυκλοφορίας, η κ. Βολουδάκη διευκρίνισε ότι «ο περιορισμός και η κράτηση αποτελούν δύο διακριτά καθεστώτα, με διακριτές και ρητές εγγυήσεις». Όσον αφορά τον περιορισμό, ανέφερε την ύπαρξη ενημέρωσης, χρονικών ορίων, δικαστικού ελέγχου και ειδικής μέριμνας για τους ευάλωτους. Η κράτηση, ως έσχατο μέτρο, υπόκειται επίσης σε δικαστικό έλεγχο.
Η υφυπουργός εστίασε στα άρθρα 48 έως 93 του νομοσχεδίου, που αφορούν τους ανήλικους και τα ασυνόδευτα παιδιά, χαρακτηρίζοντάς τα ως το «πληρέστερο πλαίσιο παιδικής προστασίας που έχει νομοθετηθεί ποτέ στη χώρα». Αυτό περιλαμβάνει εθνική στρατηγική, σύστημα επιτροπείας, αξιολόγηση του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού, εθνικό μητρώο, εποπτεία και αυστηρή πιστοποίηση των φορέων.
Επισήμανε επίσης ότι «στις περιπτώσεις αμφισβήτησης της ηλικίας προηγείται το τεκμήριο της ανηλικότητας» και γίνεται εξατομικευμένη αξιολόγηση. Για τις «Ζώνες Ασφαλείας» για τους ανηλίκους, ανέφερε ότι λειτουργούν ως μέτρο προστασίας εντός των δομών, και το νομοσχέδιο ορίζει ρητά ότι η προστασία του παιδιού παραμένει ανεξάρτητη από εθνικότητα και ποσοστό αναγνώρισης.
«Από το πρώτο κιόλας στάδιο ελέγχου διαλογής προβλέπεται προκαταρκτικός έλεγχος και έλεγχος ευαλωτότητας», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η αναγνώριση της ευαλωτότητας συνδέεται με άμεση πρόσβαση στις κατάλληλες υπηρεσίες, υγειονομική περίθαλψη, ψυχοκοινωνική στήριξη και ειδικές συνθήκες υποδοχής. «Ειδικά για τα θύματα βασανιστηρίων, βιασμού και κάθε μορφής βίας λαμβάνεται ειδική μέριμνα», υπογράμμισε.
Ο Μηχανισμός Αλληλεγγύης και η Διαγραφή Εκκρεμοτήτων «Δουβλίνου»
Όσον αφορά την αλληλεγγύη και τις επιστροφές, η κ. Βολουδάκη απέρριψε την κριτική ότι η χώρα «μετατρέπεται σε αποθήκη ψυχών». Εξήγησε ότι ο μηχανισμός αλληλεγγύης, ο Κανονισμός ασφαλών τρίτων χωρών και τα Κέντρα Επιστροφών λειτουργούν υπέρ των χωρών πρώτης γραμμής, όπως η Ελλάδα, ενώ υπάρχουν και σχετικές διμερείς συμφωνίες (π.χ. με τη Γερμανία). «Διαγράφονται όλες οι εκκρεμείς υποχρεώσεις επιστροφών τύπου Δουβλίνου προς τη χώρα μας έως τις 12 Ιουνίου, άρα η χώρα μας ξεκινάει την εφαρμογή του Συμφώνου με σχεδόν μηδενικό φορτίο. Και αυτό είναι μια ουσιαστική κατάκτηση, που προήλθε από τη διαπραγμάτευση που έκανε ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης στην ΕΕ», ανέφερε.
Η υφυπουργός δήλωσε ότι «προτεραιότητα μας αποτελούν οι μετεγκαταστάσεις» και ολοκληρώνοντας την τοποθέτησή της, τόνισε ότι το μεταναστευτικό «έχει εξάρσεις, εντάσεις και υφέσεις», και ανάλογα με τις συνθήκες, χρειάζεται να λαμβάνονται «μέτρα που θα πρέπει να είναι προς το αυστηρότερο».
Σχετικά με τους περιοριστικούς όρους ελευθερίας στα Κέντρα Υποδοχής, διευκρίνισε ότι «αυτό ισχύει και τώρα, έχει θεσμοθετηθεί για πρώτη φορά το 2016». Υπογράμμισε ότι το βέλτιστο συμφέρον για τα παιδιά «δεν απουσιάζει από καμία διαδικασία» και ότι «δεν θα σταματήσουν να υπάρχουν για τα ασυνόδευτα ανήλικα η στέγασή τους και σε ΚΦΑ και σε διαμερίσματα αυτόνομης διαβίωσης». Οι Ζώνες Ασφαλείας, που μέχρι τώρα λειτουργούσαν σαν προσωρινοί χώροι, αλλάζουν με νέους κανόνες, θα είναι σε διακριτούς χώρους και θα παρέχονται όλες οι μέχρι τώρα παροχές, όπως γλωσσομάθεια και επαγγελματική κατάρτιση.
Τέλος, ανέφερε ότι στην παρακολούθηση του νομοσχεδίου στο Υπουργείο, «η Εθνική Αρχή Διαφάνειας συμμετέχει ανελλιπώς, σε αντίθεση με τον Συνήγορο του Πολίτη που δεν έχει έρθει ποτέ».
Η δεύτερη ανάγνωση του νομοσχεδίου στην Επιτροπή θα διεξαχθεί την Δευτέρα, ενώ η Διάσκεψη των Προέδρων έχει προγραμματίσει την εισαγωγή του προς συζήτηση και ψήφιση στην Ολομέλεια την ερχόμενη Τρίτη.