Οι παγκόσμιες πετρελαϊκές εξαγωγές από τον Περσικό Κόλπο αντιμετωπίζουν τη σοβαρότερη διαταραχή των τελευταίων δεκαετιών. Το Στενό του Ορμούζ βρίσκεται ουσιαστικά κλειστό, ενώ η επιρροή των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα ενισχύεται, περιορίζοντας δραματικά τις εναλλακτικές διαδρομές.
Οι ζωτικής σημασίας ενεργειακοί διάδρομοι του πλανήτη ασφυκτιούν, καθώς η κρίση στη Μέση Ανατολή διανύει τον έβδομο μήνα της χωρίς να διαφαίνεται διπλωματική λύση. Η επέκταση του ελέγχου των Χούθι, οι οποίοι υποστηρίζονται από το Ιράν, στην Ερυθρά Θάλασσα, αποτελεί πλέον σοβαρή απειλή για έναν από τους τελευταίους διαθέσιμους θαλάσσιους δρόμους για το πετρέλαιο που εξάγεται από τον Περσικό Κόλπο.
Το Στενό του Ορμούζ, από όπου προπολεμικά διέρχονταν κατά μέσο όρο 130 πλοία ημερησίως, λειτουργεί πλέον με πολύ μειωμένη δυναμικότητα. Τον Σεπτέμβριο, ο μέσος όρος ημερήσιων διελεύσεων έπεσε μόλις στα 19 πλοία, έναντι 20 τον Αύγουστο και 34 τον Ιούνιο, περίοδο κατά την οποία είχε εφαρμοστεί προσωρινά μια συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Την Πέμπτη, ο αριθμός των διελεύσεων περιορίστηκε σε μόλις εννέα.
Η προσπάθεια διατήρησης των ροών πετρελαίου από τον Κόλπο μέσω θαλάσσιων διαδρομών κοντά στις ακτές του Ομάν έχει μετατρέψει μια μέχρι πρότινος τυπική διαδικασία σε επιχείρηση υψηλού κινδύνου. Τουλάχιστον 23 πλοία δέχθηκαν επιθέσεις στα ύδατα πλησίον του Ομάν τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο, ενώ από την έναρξη των εχθροπραξιών στα τέλη Φεβρουαρίου, έχουν χάσει τη ζωή τους τουλάχιστον 22 ναυτικοί.
Το δίλημμα των ναυτιλιακών εταιρειών είναι εμφανές: ακόμη και οι πλοιοκτήτες με υψηλή ανοχή στον κίνδυνο αρχίζουν να αποφεύγουν την περιοχή. Μόνο την τελευταία εβδομάδα, οι αμερικανικές δυνάμεις αχρήστευσαν ή κατέστρεψαν τουλάχιστον οκτώ ιρανικά τάνκερ, ενώ το Ιράν ανταπέδωσε με θανατηφόρες επιθέσεις σε πλοία που διέπλεαν τον Ορμούζ.
Η Ερυθρά Θάλασσα Κλείνει ως Εναλλακτική
Το νέο πλήγμα ήρθε την Παρασκευή, όταν οι Χούθι κατέλαβαν τον έλεγχο της στρατηγικής λιμενικής πόλης Μόκα στην Υεμένη, εκτοπίζοντας δυνάμεις που υποστηρίζονται από την κυβέρνηση της χώρας και τη Σαουδική Αραβία. Λίγες ημέρες νωρίτερα, 73 άμαχοι είχαν τραυματιστεί και ενεργειακές εγκαταστάσεις στη νότια Σαουδική Αραβία είχαν πληγεί.
Αυτή η εξέλιξη περιορίζει περαιτέρω τις επιλογές της Σαουδικής Αραβίας, του σημαντικότερου παραγωγού πετρελαίου στην περιοχή. Οι εξαγωγές της χώρας υποχώρησαν τον Αύγουστο στο χαμηλότερο επίπεδο τουλάχιστον 13 ετών, ενώ μόνο δύο φορτία σαουδαραβικού πετρελαίου διέπλευσαν το στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ την τελευταία εβδομάδα, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler.
Ακόμη και ο αγωγός East-West, ο οποίος χρησιμοποιούνταν ως εναλλακτική λύση στον Ορμούζ, βρέθηκε στο στόχαστρο. Το υπουργείο Ενέργειας της Σαουδικής Αραβίας ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι ο αγωγός είχε δεχθεί επανειλημμένες επιθέσεις και τέθηκε εκτός λειτουργίας «ως προληπτικό μέτρο».
Μια άλλη εναλλακτική είναι η μεταφορά πετρελαίου προς βορρά, μέσω αγωγού κοντά στη Διώρυγα του Σουέζ. Ωστόσο, η διαδρομή προς την Ασία είναι ακριβότερη και μπορεί να προσθέσει εβδομάδες στο ταξίδι.
Πετρέλαιο Πάνω από τα 108 Δολάρια
Η συρρίκνωση των διαθέσιμων διαδρομών έχει ήδη αντίκτυπο στις τιμές. Το πετρέλαιο ξεπέρασε προσωρινά την Παρασκευή τα 108 δολάρια το βαρέλι, σημειώνοντας αύξηση περίπου 50% σε σχέση με τα επίπεδα πριν από τη σύγκρουση στο Ιράν. Στις ΗΠΑ, η μέση τιμή της βενζίνης ξεπέρασε τα 4 δολάρια το γαλόνι, δηλαδή περισσότερο από 1 δολάριο πάνω από πέρυσι, ενώ το diesel ξεπέρασε τα 6 δολάρια.
Η πίεση δεν περιορίζεται μόνο στις αγορές ενέργειας. Η αύξηση των τιμών των καυσίμων μεταφέρεται στις μεταφορές, στη γεωργία και στη βιομηχανία, αυξάνοντας τον κίνδυνο ενός νέου κύματος πληθωριστικών πιέσεων.
Στις ΗΠΑ, η κυβέρνηση Τραμπ έχει ήδη αξιοποιήσει μεγάλο μέρος των διαθέσιμων εργαλείων για να συγκρατήσει τις τιμές πετρελαίου και βενζίνης.
Την ίδια στιγμή, τα νέα μέτρα κυρώσεων κατά της Τεχεράνης δεν φαίνεται μέχρι στιγμής να έχουν επιτύχει τον στόχο τους. Το Ιράν εξακολουθεί να απαιτεί, μεταξύ άλλων, τον τερματισμό του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των λιμανιών του και την αποδέσμευση περιουσιακών του στοιχείων στο εξωτερικό, επιμένοντας ότι θα διατηρήσει τον έλεγχο του Στενού του Ορμούζ.
Η εικόνα για την παγκόσμια αγορά πετρελαίου γίνεται έτσι ολοένα και πιο εύθραυστη. Τον Αύγουστο, οι εξαγωγές αργού από τις χώρες του Κόλπου, εξαιρουμένου του Ιράν, αντιστοιχούσαν περίπου στα δύο τρίτα των προπολεμικών επιπέδων. Με τον Ορμούζ να παραμένει σχεδόν κλειστό και τη Μπαμπ ελ-Μαντέμπ να περνά υπό τον ασφυκτικό έλεγχο των Χούθι, οι εναλλακτικές οδεύσεις λιγοστεύουν και η παγκόσμια οικονομία καλείται να απορροφήσει ένα ακόμη ισχυρό ενεργειακό σοκ.