Η αυξανόμενη ένταση και οι κίνδυνοι για την εμπορική ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ, εξαιτίας της συνεχιζόμενης σύρραξης, έχουν ωθήσει τις πετρελαιοπαραγωγικές χώρες του Κόλπου σε έναν αγώνα δρόμου για την εξεύρεση εναλλακτικών διαδρομών εξαγωγής. Πολλά φιλόδοξα σχέδια για την κατασκευή ή την επέκταση αγωγών τίθενται στο τραπέζι ή επανεξετάζονται.
Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (ΔΟΕ), το 2025, η ημερήσια εξαγωγή αργού πετρελαίου μέσω του Στενού του Ορμούζ ανέρχεται σε 14,95 εκατομμύρια βαρέλια. Το Ιράν, με εξαγωγές περίπου 1,69 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως, αναμένεται να συνεχίσει να χρησιμοποιεί το στενό μακροπρόθεσμα, καθώς διατηρεί στρατηγικό έλεγχο σε αυτό το κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα, όπως επισημαίνει ο Άντριου Γουίλσον, διευθυντής της ναυτιλιακής ερευνητικής εταιρείας BRS, μιλώντας στο Γαλλικό Πρακτορείο.
«Η Τεχεράνη θα παράγει και θα εξάγει όσο περισσότερο μπορεί προς την Κίνα. Για αυτήν, δεν αποτελεί ουσιαστικό πρόβλημα», προβλέπει ο Γουίλσον. Από τα υπόλοιπα 13,26 εκατομμύρια βαρέλια, εκτιμάται ότι έως και 11,5 εκατομμύρια θα μπορούσαν να ανακατευθυνθούν, εφόσον αυξηθεί η δυναμικότητα των αγωγών και ολοκληρωθούν τα υπό εξέλιξη έργα, σύμφωνα με επίσημες ανακοινώσεις και ειδικούς του κλάδου.
Σαουδική Αραβία
Πριν από την έναρξη του πολέμου, στις 28 Φεβρουαρίου, και τους βομβαρδισμούς που υπέστη το Ιράν, η Σαουδική Αραβία μετέφερε περίπου 2 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου ημερησίως μέσω του αγωγού Ανατολής-Δύσης. Ο αγωγός αυτός συνδέει το Αμπκάικ, κοντά στον Περσικό Κόλπο, με το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα, σύμφωνα με στοιχεία του ΔΟΕ.
Η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία Aramco ανακοίνωσε τον Μάρτιο του 2025 ότι αύξησε τη δυναμικότητα αυτού του αγωγού στα 7 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Αυτό αύξησε κατά 5 εκατομμύρια βαρέλια την ημερήσια δυναμικότητα για τη μεταφορά αργού που προηγουμένως εξαγόταν μέσω του Ορμούζ. Το Ριάντ σχεδιάζει επιπλέον αύξηση κατά 2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, σύμφωνα με το αμερικανικό Ινστιτούτο Ενεργειακής Έρευνας (IER). Ωστόσο, δεν είναι σαφές εάν η αύξηση αυτή αφορά αναβάθμιση του υφιστάμενου αγωγού ή την κατασκευή ενός παράλληλου.
Ο Γουίλσον εκτιμά ότι αυτό το σχέδιο μπορεί να ολοκληρωθεί έως το 2030-2031.
Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα
Πριν από τον πόλεμο, τα ΗΑΕ εξήγαγαν περίπου 1,1 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως μέσω ενός αγωγού που συνδέει τα κοιτάσματα στη Χαμπσάν, στα δυτικά, με το λιμάνι Φουτζάιρα, στον Κόλπο του Ομάν, νότια του Στενού του Ορμούζ. Η δυναμικότητα αυτού του πετρελαιαγωγού εκτιμάται από τον ΔΟΕ σε 1,8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, αφήνοντας περιθώριο για επιπλέον 700.000 βαρέλια.
Τα ΗΑΕ ανακοίνωσαν τον Μάιο την πρόθεσή τους να επιταχύνουν την κατασκευή ενός δεύτερου, παράλληλου αγωγού, ο οποίος θα κατευθύνεται προς τη βόρεια ακτή. Σύμφωνα με τις αρχές του Αμπού Ντάμπι, το σχέδιο αυτό, αν τεθεί σε λειτουργία το 2027, θα επιτρέψει στα Εμιράτα τόσο να αποφύγουν το Στενό του Ορμούζ όσο και να διπλασιάσουν τη δυναμικότητα μεταφοράς αργού πετρελαίου για εξαγωγή μέσω του λιμανιού στη Φουτζάιρα.
Ιράκ
Στα μέσα Ιουλίου, το αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε τη σύναψη συμφωνίας μεταξύ του Ιράκ και της Συρίας για την επαναλειτουργία ενός αγωγού που συνδέει τις δύο χώρες, ο οποίος παραμένει κλειστός εδώ και δεκαετίες. Αυτό θα επέτρεπε την εξαγωγή ιρακινής παραγωγής μέσω της Μεσογείου. Οι ΗΠΑ δήλωσαν ότι θα ηγηθούν μιας διεθνούς κοινοπραξίας για την αντιμετώπιση των τεχνικών και χρηματοοικονομικών πτυχών του έργου. Ο αγωγός θα έχει αρχική δυναμικότητα 2 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως.
Ωστόσο, δεν ανακοινώθηκε χρονοδιάγραμμα, και το σχέδιο ενδέχεται να αντιμετωπίσει πολιτικά και οικονομικά εμπόδια που θα καθυστερήσουν την υλοποίησή του, όπως σημειώνει ο Άντριου Γουίλσον στο AFP.
Κουβέιτ και Μπαχρέιν
Αυτή τη στιγμή, ούτε το Κουβέιτ ούτε το Μπαχρέιν διαθέτουν αγωγούς που θα τους επέτρεπαν να παρακάμψουν το Στενό του Ορμούζ. Ωστόσο, και οι δύο χώρες έχουν πραγματοποιήσει πρόσφατα συνομιλίες με τη Σαουδική Αραβία σχετικά με την πιθανότητα σύνδεσής τους με τους υφιστάμενους σαουδαραβικούς αγωγούς, σύμφωνα με το IER.