Για να ενισχύσει την ανάπτυξη, την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητά της, η Ευρώπη απαιτείται να προσελκύει ετησίως περίπου 800 δισεκατομμύρια ευρώ επιπλέον επενδύσεων. Αυτή την εκτίμηση τόνισε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, κατά τη διάρκεια ομιλίας του στις Βρυξέλλες, σε εκδήλωση που διοργάνωσαν η BusinessEurope και η Ευρωπαϊκή Τραπεζική Ομοσπονδία (EBF).
Στην καρδιά της συζήτησης τέθηκε η ανάγκη για έναν ευρωπαϊκό τραπεζικό τομέα που θα είναι πιο ενοποιημένος, αποδοτικός και ανταγωνιστικός. Ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι η Ευρώπη διαθέτει τις απαραίτητες αποταμιεύσεις, ωστόσο, δεν έχει ακόμη διαμορφώσει ένα χρηματοπιστωτικό σύστημα ικανό να κατευθύνει αποτελεσματικά αυτές τις αποταμιεύσεις σε παραγωγικές επενδύσεις. «Δεν μας λείπουν τα χρήματα, αλλά η διοχέτευσή τους».
«Η Ευρώπη δεν αναπτύσσεται με τον επιθυμητό ρυθμό», ανέφερε ο κ. Πιερρακάκης, τονίζοντας ότι η γήρανση του πληθυσμού καθιστά επιτακτική την αύξηση της παραγωγικότητας μέσω επενδύσεων σε τεχνολογία, ενέργεια, καινοτομία, δεξιότητες και Τεχνητή Νοημοσύνη. Όπως εξήγησε, οι δημόσιοι προϋπολογισμοί και οι ευρωπαϊκοί πόροι δεν είναι επαρκείς για να καλύψουν εξ ολοκλήρου τον μετασχηματισμό της ευρωπαϊκής οικονομίας.
«Δεν μας λείπουν τα χρήματα. Διαθέτουμε τις αποταμιεύσεις. Αυτό που δεν έχουμε ακόμη δημιουργήσει είναι ένα χρηματοπιστωτικό σύστημα ικανό να διοχετεύσει επαρκείς πόρους από αυτές τις αποταμιεύσεις στην ίδια μας την οικονομία», δήλωσε χαρακτηριστικά. Ο πρόεδρος του Eurogroup υποστήριξε ότι η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων μπορεί να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ των ευρωπαϊκών αποταμιεύσεων και των επενδυτικών αναγκών των επιχειρήσεων, ανεξάρτητα από την εθνικότητά τους.
Η Τραπεζική Ένωση στο επίκεντρο
Οι τράπεζες διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο σε αυτή την προσπάθεια, καθώς, όπως σημείωσε, συνεχίζουν να παρέχουν περίπου το 70% της χρηματοδότησης της ευρωπαϊκής οικονομίας, με ιδιαίτερη βαρύτητα για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Για τον κ. Πιερρακάκη, η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων δεν μπορεί να ολοκληρωθεί χωρίς την πλήρη υλοποίηση της Τραπεζικής Ένωσης. «Δεν μπορούμε να επιτύχουμε πλήρως την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων χωρίς να ολοκληρώσουμε πλήρως την Τραπεζική Ένωση», τόνισε. Παρά την ανθεκτικότητα και την κεφαλαιακή επάρκεια των ευρωπαϊκών τραπεζών, ο τραπεζικός τομέας παραμένει σε μεγάλο βαθμό κατακερματισμένος σε εθνικό επίπεδο. Ενδεικτικά, μόνο περίπου το 16% του εταιρικού δανεισμού στη ζώνη του ευρώ είναι διασυνοριακό, γεγονός που, σύμφωνα με τον υπουργό, περιορίζει την αποτελεσματική κατανομή κεφαλαίων.
«Ο κατακερματισμός είναι στρατηγικός φόρος»
Ο κ. Πιερρακάκης χαρακτήρισε τον κατακερματισμό της ευρωπαϊκής χρηματοπιστωτικής αγοράς «στρατηγικό φόρο» για την Ευρώπη. «Έναν φόρο στην κλίμακα. Έναν φόρο στις επενδύσεις. Έναν φόρο στην καινοτομία. Και, τελικά, έναν φόρο στην ευρωπαϊκή ανάπτυξη», ανέφερε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ευρώπη χρειάζεται να επικεντρωθεί σε τρεις βασικές προτεραιότητες: ολοκλήρωση, εμπιστοσύνη και ανταγωνιστικότητα. Η πρώτη αφορά την άρση των εμποδίων στη διασυνοριακή δραστηριότητα και την ελεύθερη κυκλοφορία κεφαλαίων και ρευστότητας. Η δεύτερη σχετίζεται με κοινές ευρωπαϊκές δικλίδες ασφαλείας, αποτελεσματική διαχείριση κρίσεων και πρόοδο στην ασφάλιση καταθέσεων. Η τρίτη προϋποθέτει μείωση της περιττής πολυπλοκότητας και μεγαλύτερη αναλογικότητα στη ρύθμιση και την εποπτεία. «Καλύτερη ρύθμιση, όχι λιγότερη ρύθμιση», ήταν το μήνυμα του υπουργού.
Η Ευρώπη πρέπει να επενδύσει στην τεχνολογία
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην τεχνολογική υστέρηση του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος. Όπως ανέφερε, οι μεγαλύτερες αμερικανικές τράπεζες επενδύουν στην πληροφορική, σε σχέση με το ενεργητικό τους, περισσότερο από δυόμισι φορές συγκριτικά με τις ευρωπαϊκές τράπεζες. Η διαφορά αυτή, σύμφωνα με τον ίδιο, αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η Τεχνητή Νοημοσύνη, οι ψηφιακές πληρωμές, η κυβερνοασφάλεια και οι υποδομές δεδομένων μετασχηματίζουν τον χρηματοπιστωτικό κλάδο.
«Η τεχνολογική καινοτομία επιταχύνεται. Αυτή τη στιγμή η εκθετική καμπύλη γίνεται πολύ, πολύ πιο απότομη», ανέφερε, προειδοποιώντας ότι οι ευρωπαϊκοί θεσμοί και το ρυθμιστικό πλαίσιο πρέπει να προσαρμόζονται με μεγαλύτερη ταχύτητα.
«Η ανθεκτικότητα δεν είναι στρατηγική»
Ο κ. Πιερρακάκης υποστήριξε την προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του τραπεζικού τομέα, υπογραμμίζοντας ότι η ανθεκτικότητα του συστήματος αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση, αλλά όχι τον τελικό στόχο. «Η ανθεκτικότητα δεν είναι στρατηγική. Η ανθεκτικότητα είναι αναγκαία προϋπόθεση για μια στρατηγική», είπε χαρακτηριστικά. Όπως εξήγησε, το ζητούμενο είναι να βρεθεί η σωστή ισορροπία ανάμεσα στην προστασία από τους κινδύνους και στην απελευθέρωση του αναπτυξιακού δυναμικού της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Το πρόβλημα είναι πλέον πολιτικό
Στη συζήτηση με την Ευρωπαία επίτροπο Χρηματοοικονομικών Υπηρεσιών και Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, Maria Luís Albuquerque, ο πρόεδρος του Eurogroup αναγνώρισε ότι τα βασικά εμπόδια για την περαιτέρω ενοποίηση δεν είναι πλέον μόνο τεχνικά. «Το ζήτημα είναι πολιτικό. Η πολιτική βρίσκεται στον πυρήνα ολόκληρης της συζήτησης», σημείωσε. Παρά τις διαφορετικές προτεραιότητες και τις εθνικές ευαισθησίες των κρατών-μελών, εκτίμησε ότι υπάρχει πλέον μεγαλύτερη κατανόηση του κόστους που συνεπάγεται η μη ενοποίηση των ευρωπαϊκών αγορών. «Όλες οι ατζέντες είτε θα προχωρήσουν μαζί είτε δεν θα προχωρήσει καμία», υπογράμμισε, αναφέροντας ότι οι εκθέσεις Draghi και Letta έχουν ήδη καταγράψει σε μεγάλο βαθμό τις βασικές μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται. «Η συζήτηση δεν αφορά τη στρατηγική. Αφορά την υλοποίηση», είπε.
Ψηφιακό ευρώ και AI
Ο υπουργός αναφέρθηκε επίσης στο ψηφιακό ευρώ, στον κανονισμό MiCA και στην ανάγκη να αξιοποιηθούν τα οφέλη της ψηφιοποίησης χωρίς να υπονομευθεί η σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Όπως σημείωσε, η Ευρώπη θα πρέπει να προσαρμόζει διαρκώς τους θεσμούς και το ρυθμιστικό της πλαίσιο, καθώς η τεχνολογική εξέλιξη κινείται πολύ ταχύτερα από τον παραδοσιακό ρυθμό λήψης πολιτικών αποφάσεων. Το βασικό στοίχημα, σύμφωνα με τον κ. Πιερρακάκη, είναι η Ευρώπη να αξιοποιήσει τις αποταμιεύσεις, το ανθρώπινο δυναμικό, τις επιχειρήσεις και την κλίμακα της ενιαίας αγοράς, ώστε να μετατρέψει τα πλεονεκτήματά της σε επενδύσεις, ανάπτυξη και μεγαλύτερη ανταγωνιστικότητα.