Το Eurogroup, στην πρόσφατη συνεδρίασή του, εστίασε στην αξιολόγηση του οικονομικού αντικτύπου της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράλληλα, διερευνήθηκαν πολιτικές δράσεις για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της εν εξελίξει κρίσης.
Κατά τη διάρκεια της συνάντησης, οι υπουργοί ενημερώθηκαν από τους προέδρους του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού και του Ενιαίου Συμβουλίου Εξυγίανσης. Η συζήτηση επικεντρώθηκε στην ενίσχυση της επιχειρησιακής ανθεκτικότητας των τραπεζών, ιδιαίτερα σε θέματα κυβερνοασφάλειας, καθώς και στις δυνατότητες αξιοποίησης της τεχνητής νοημοσύνης.
Σε δηλώσεις του μετά το Eurogroup της 4ης Μαΐου 2026, ο Κυριάκος Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή εξακολουθεί να δημιουργεί ένα κλίμα αβεβαιότητας, επηρεάζοντας αρνητικά τους τομείς της ενέργειας, του πληθωρισμού και της οικονομικής ανάπτυξης. Τόνισε την ανάγκη για ετοιμότητα, λαμβάνοντας υπόψη ακόμη και σενάρια σοβαρής διαταραχής στη ροή εμπορίου μέσω του Στενού του Ορμούζ. Ο Υπουργός επισήμανε τη σημασία του ευρωπαϊκού συντονισμού και την ανθεκτικότητα που έχει επιδείξει η ευρωπαϊκή οικονομία. Παρ’ όλα αυτά, τόνισε την αναγκαιότητα για στοχευμένα και προσωρινά μέτρα στήριξης, ευθυγραμμισμένα με τις συστάσεις του ΔΝΤ, το οποίο προειδοποιεί κατά των γενικευμένων επιδοτήσεων. Στο τραπεζικό σύστημα, επιβεβαιώθηκε η σταθερότητά του, ενώ συζητήθηκαν οι προοπτικές της τεχνητής νοημοσύνης και η περαιτέρω ενοποίηση των τραπεζών. Επιπλέον, συζητήθηκαν πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της Ένωσης Κεφαλαιαγορών και της ψηφιακής χρηματοδότησης, με στόχο την τόνωση της ανάπτυξης και της ανταγωνιστικότητας στην ΕΕ, καθώς και την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης σε ευρύτερο πλαίσιο.
Αναλυτικότερα, οι δηλώσεις του Κυριάκου Πιερρακάκη περιλάμβαναν τα εξής:
«Οι αρχικές προσδοκίες για μια γρήγορη αποκλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή δεν επαληθεύτηκαν. Αυτή είναι η δυσχερής πραγματικότητα που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε, απαιτώντας ρεαλισμό και υπευθυνότητα. Η αβεβαιότητα παραμένει έντονη. Οι εξελίξεις έχουν ήδη αντίκτυπο στην ευρωπαϊκή οικονομία, επηρεάζοντας τις τιμές της ενέργειας, τον πληθωρισμό και την πορεία της ανάπτυξης. Οι πολίτες βιώνουν τις συνέπειες στην καθημερινότητά τους, ιδιαίτερα οι πλέον ευάλωτοι, ενώ και οι επιχειρήσεις αγωνίζονται να διατηρήσουν τη λειτουργία τους σε ένα εξαιρετικά απαιτητικό περιβάλλον.
Η δική μας ευθύνη είναι να είμαστε πλήρως προετοιμασμένοι, ακόμη και για τα πιο δυσμενή σενάρια, όπως μια πιθανή παρατεταμένη διαταραχή στο Στενό του Ορμούζ, η οποία θα μπορούσε να επιδεινώσει τις υφιστάμενες πιέσεις και να επιβραδύνει περαιτέρω την οικονομική δραστηριότητα. Αντιμετωπίζουμε αυτό το ζήτημα ως ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, σε στενό συντονισμό, συμπεριλαμβανομένων των εταίρων μας εκτός ευρωζώνης. Αξιοποιούμε τις πρόσφατες συζητήσεις του Eurogroup και θα παρακολουθούμε στενά την κατάσταση. Ο ευρωπαϊκός συντονισμός σε τόσο κρίσιμα ζητήματα είναι απολύτως απαραίτητος.
Παρά τις προκλήσεις, η Ευρώπη ξεκινά από μια ισχυρή βάση. Η ευρωζώνη έχει αποδείξει την ανθεκτικότητά της, ο πληθωρισμός βρισκόταν κοντά στον στόχο πριν από το τελευταίο σοκ, και η αγορά εργασίας παραμένει δυναμική, με ιστορικά χαμηλά ποσοστά ανεργίας. Αυτή η ισχυρή βάση αποτελεί την αφετηρία μας για να προχωρήσουμε με σχεδιασμό, συνέπεια και υπευθυνότητα.
Έχουν ήδη ληφθεί μέτρα από τα κράτη-μέλη για τη στήριξη πολιτών και επιχειρήσεων. Η δράση μας είναι συντονισμένη, με κοινό παρονομαστή, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής: τα μέτρα πρέπει να είναι στοχευμένα, προσωρινά, να τηρούν τους συμφωνημένους δημοσιονομικούς κανόνες και ταυτόχρονα να είναι συμβατά με τους στόχους της πράσινης μετάβασης. Σε ένα περιβάλλον διαδοχικών κρίσεων, η διατήρηση αυτής της ισορροπίας είναι δύσκολη, αλλά απολύτως αναγκαία.
Στο πλαίσιο αυτό, είχαμε μια ιδιαίτερα εποικοδομητική συζήτηση με την Oya Celasun, αναπληρώτρια διευθύντρια του Ευρωπαϊκού Τμήματος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Το ΔΝΤ αναγνωρίζει την ισχυρή αφετηρία της Ευρώπης, αλλά επισημαίνει ότι οι επιπτώσεις της κρίσης δεν είναι ομοιόμορφες. Οι χώρες που είναι καθαροί εισαγωγείς ενέργειας και οι οικονομίες με περιορισμένο δημοσιονομικό περιθώριο αντιμετωπίζουν σημαντικότερες πιέσεις. Αυτό μας υποχρεώνει να δρούμε με σύνεση, εφαρμόζοντας καλοσχεδιασμένες και στοχευμένες πολιτικές. Ήταν, λοιπόν, ιδιαίτερα αποκαλυπτικό να πληροφορηθούμε από το ΔΝΤ ότι περίπου το 70% του συνολικού κόστους των μέτρων που εφαρμόσαμε το 2022 δεν ήταν ούτε στοχευμένο ούτε παραμόρφωνε τις τιμές – ή δεν συνέβαινε και τα δύο. Ακόμη πιο ανησυχητικό: όσον αφορά την τρέχουσα ενεργειακή κρίση, το ΔΝΤ επισημαίνει ότι το 33% των επιδοτήσεων ηλεκτρικής ενέργειας, αν τα μέτρα δεν είναι στοχευμένα, μπορεί να καταλήξει στο 20% των πλουσιότερων νοικοκυριών, έναντι 11% για το φτωχότερο 20%. Το χάσμα αυτό γίνεται ακόμη μεγαλύτερο στις επιδοτήσεις καυσίμων μεταφορών: το 34% μπορεί να κατευθυνθεί στα πλουσιότερα νοικοκυριά και μόνο το 9% στα φτωχότερα – εφόσον, και πάλι, τα μέτρα δεν είναι στοχευμένα. Το ΔΝΤ μας υπενθύμισε επίσης ότι η ενεργειακή αποδοτικότητα και ένα καθαρότερο ενεργειακό μείγμα έχουν ενισχύσει την ανθεκτικότητα της Ευρώπης. Τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά έχουν επωφεληθεί από 12% χαμηλότερο κόστος χάρη στη μεγαλύτερη αποδοτικότητα και τη μετάβαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας τα τελευταία πέντε χρόνια.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη-μέλη ενισχύουν αποφασιστικά τη στρατηγική τους για ενεργειακή ανεξαρτησία. Τα τελευταία χρόνια, έχουμε μειώσει την εξάρτησή μας από τα ορυκτά καύσιμα. Ωστόσο, οι τρέχουσες εξελίξεις καταδεικνύουν την ανάγκη επιτάχυνσής μας. Επενδύουμε σε διασυνδέσεις ηλεκτρικής ενέργειας, καθαρές πηγές ενέργειας και ευρωπαϊκά ενεργειακά δίκτυα. Σε αυτό το πλαίσιο, το σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «AccelerateEU» αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός. Παράλληλα, η σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού μας συστήματος παραμένει ζωτικής σημασίας. Στην ακρόαση με την Claudia Buch, πρόεδρο του Εποπτικού Συμβουλίου του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού (SSM), και στην ενημέρωση από τον Dominique Laboureix, πρόεδρο του Ενιαίου Συμβουλίου Εξυγίανσης (SRB), επιβεβαιώθηκε η ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού τραπεζικού τομέα.
Παρόλα αυτά, δεν υπάρχει χώρος για εφησυχασμό. Οι τράπεζες πρέπει να είναι έτοιμες να αντιμετωπίσουν ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας και ραγδαίων τεχνολογικών αλλαγών. Γι’ αυτόν τον λόγο, αποφασίσαμε να ξεκινήσουμε μια συζήτηση σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη κατά τη σημερινή συνεδρίαση. Τα προηγμένα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης εξελίσσονται με ταχύτατους ρυθμούς και ενδέχεται σύντομα να δημιουργήσουν προκλήσεις δυνητικά συστημικού χαρακτήρα. Πρέπει να διασφαλίσουμε ένα πλαίσιο που να υποστηρίζει τόσο τη σταθερότητα όσο και την ανταγωνιστικότητα.
Επεκτείναμε επίσης τη συζήτησή μας στο θέμα της διασυνοριακής τραπεζικής δραστηριότητας, με τη συμβολή του Slawomir Krupa, προέδρου της Ευρωπαϊκής Τραπεζικής Ομοσπονδίας. Η ενοποίηση του ευρωπαϊκού τραπεζικού τομέα αποτελεί προϋπόθεση ισχύος. Μπορεί να οδηγήσει σε καλύτερη κατανομή κεφαλαίου και ρευστότητας, ισχυρότερη διαφοροποίηση κινδύνου και οικονομίες κλίμακας – κλίμακα που θα μπορούσε να βοηθήσει τις τράπεζες της ΕΕ να πρωτοστατήσουν διεθνώς στην επένδυση σε νέες τεχνολογίες. Πιστεύω ότι η ενοποίηση στον τραπεζικό τομέα θα μεταφραστεί σε μεγαλύτερη σταθερότητα, αυξημένη ανταγωνιστικότητα και περισσότερες επιλογές για τους πολίτες. Αυτή η προσπάθεια θα συνεχιστεί, μεταξύ άλλων, με βάση την επικείμενη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η ίδια λογική της ενισχυμένης ανταγωνιστικότητας και των περισσότερων επιλογών για τους πολίτες ισχύει και για την Ένωση Κεφαλαιαγορών. Στη συζήτησή μας με τον Jörg Kukies, πρώην Υπουργό Οικονομικών της Γερμανίας, και τον Christian Noyer, πρώην Διοικητή της Banque de France, εξετάσαμε τις συστάσεις της έκθεσής τους για τη χρηματοδότηση καινοτόμων επιχειρήσεων.
Καλύτερη πρόσβαση σε ιδιωτικά κεφάλαια, μεταρρυθμίσεις στα συμπληρωματικά συνταξιοδοτικά συστήματα και θέσπιση ενός «καθεστώτος 28ου» για το εταιρικό δίκαιο – όλα αυτά αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την ενίσχυση της ανάπτυξης και της καινοτομίας στην Ευρώπη. Θα επανέλθουμε για να αξιολογήσουμε την πρόοδο αυτών των πρωτοβουλιών τον Οκτώβριο.
Το Eurogroup προχωρά επίσης τις εργασίες για την ψηφιακή χρηματοδότηση. Αξιολογήσαμε την πρόοδο που έχει σημειωθεί σε τεχνικό επίπεδο τους τελευταίους μήνες και συμφωνήσαμε στα επόμενα βήματα, με στόχο την υιοθέτηση μιας κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής θέσης τον Ιούλιο. Η Ευρώπη λειτουργεί σε ένα περιβάλλον συνεχών και σύνθετων προκλήσεων. Η απάντησή μας πρέπει να είναι συνεκτική, σταθερή και αποφασιστική: με υπεύθυνη δημοσιονομική πολιτική, επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης, βαθύτερη χρηματοπιστωτική ολοκλήρωση και επενδύσεις στην καινοτομία και την ψηφιακή οικονομία.
Η ανθεκτικότητα που καταφέραμε να χτίσουμε αποτελεί τη βάση. Το επόμενο βήμα είναι να τη μετατρέψουμε σε ισχύ – σε ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα. Για την Ευρώπη και τους πολίτες της.»