Το δημογραφικό ζήτημα απασχολεί έντονα την Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, επηρεάζοντας όχι μόνο τον αριθμό των γεννήσεων και τη γήρανση του πληθυσμού, αλλά και την οικονομία, την αγορά εργασίας, το ασφαλιστικό σύστημα, την περιφέρεια και τη βιωσιμότητα ορισμένων περιοχών.
Η συζήτηση, που κάποτε περιοριζόταν σε ειδικούς και ακαδημαϊκούς, πλέον μεταφέρεται δυναμικά στον χώρο των επιχειρήσεων και της πραγματικής οικονομίας. Σε αυτό το πλαίσιο, η Eurobank, μέσω του προγράμματος «ΜΠΡΟΣΤΑ για την Οικογένεια», αναπτύσσει πρωτοβουλίες που συνδέουν τη στήριξη της οικογένειας με την εργασία, τη στέγαση, την περιφερειακή ανάπτυξη και την παραμονή νέων ανθρώπων στον τόπο τους.
Με αφορμή τη συμμετοχή του στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, ο Group Chief Marketing Officer της Eurobank, Μιχάλης Βλασταράκης, μίλησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ για τις πολλαπλές διαστάσεις του προβλήματος, τις μεταβαλλόμενες προτεραιότητες των νέων γενεών και τον ρόλο μιας τράπεζας σε ένα τόσο σύνθετο κοινωνικό ζήτημα.
«Το δημογραφικό ζήτημα είναι ταυτόχρονα οικονομικό, κοινωνικό και βαθιά πολιτισμικό», τόνισε ο κ. Βλασταράκης.
Η οικονομική ανασφάλεια αναδεικνύεται ως ο βασικότερος αποτρεπτικός παράγοντας για τη δημιουργία οικογένειας, ιδίως για τις νεότερες γενιές που βίωσαν κρίσεις, αβεβαιότητα και αυξημένο κόστος ζωής. «Η έλλειψη αποφασιστικότητας των νέων για τη δημιουργία οικογένειας οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην εργασιακή και οικονομική ανασφάλεια, στο αυξημένο κόστος ζωής των τελευταίων ετών αλλά και την ασάφεια των προοπτικών που βιώνουν οι νεότερες γενιές», ανέφερε. Παράλληλα, η εικόνα είναι πιο σύνθετη, καθώς έχουν αλλάξει συνολικά οι προτεραιότητες και ο τρόπος ζωής. «Οι έρευνες δείχνουν πως η επιθυμία για οικογένεια έχει μετατεθεί χρονικά και βρίσκεται σε χαμηλότερη προτεραιότητα σε σχέση με άλλες ανάγκες: την καλή ζωή, την επαγγελματική επιτυχία, τα ταξίδια», επισημαίνοντας ότι πρόκειται για μια βαθύτερη κοινωνική μεταβολή.
Το στέγαση ως κρίσιμος παράγοντας
Για την Eurobank, το στεγαστικό αποτελεί έναν από τους πιο κρίσιμους παράγοντες που επηρεάζουν τον οικογενειακό σχεδιασμό. Η αύξηση του κόστους απόκτησης ή ενοικίασης κατοικίας δυσχεραίνει τη δημιουργία οικογένειας για πολλά νέα ζευγάρια, ειδικά στα μεγάλα αστικά κέντρα.
Στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «ΜΠΡΟΣΤΑ για την Οικογένεια», η τράπεζα έχει αναπτύξει εξειδικευμένα στεγαστικά προϊόντα κοινωνικής στόχευσης για τις ανατολικές περιοχές της χώρας, από τον Έβρο έως το Καστελόριζο. Αυτά περιλαμβάνουν στεγαστικό δάνειο για τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες, με σημαντική επιδότηση επιτοκίου και σταθερό επιτόκιο 1% για 40 χρόνια.
Δημογραφικό, απασχόληση και περιφερειακή ανάπτυξη
Η Eurobank συνδέει το δημογραφικό με την απασχόληση και την περιφερειακή ανάπτυξη. Η οικονομική ασφάλεια και η δυνατότητα επαγγελματικής εξέλιξης είναι προϋποθέσεις για να σχεδιάσουν οι νέοι το μέλλον τους. «Αν έπρεπε να ξεχωρίσω έναν παράγοντα, αυτός θα ήταν η οικονομική ασφάλεια, και ειδικότερα η ισότιμη πρόσβαση στην εργασία και οι προοπτικές εξέλιξης», δήλωσε ο κ. Βλασταράκης.
Με αυτή τη λογική, το 2022, η τράπεζα μετέφερε 75 θέσεις customer service από την Αθήνα στον Έβρο και το Βόρειο Αιγαίο, δημιουργώντας σταθερές θέσεις εργασίας σε ακριτικές περιοχές και δίνοντας τη δυνατότητα σε νέους ανθρώπους να παραμείνουν στον τόπο τους.
«Η απόφαση αυτή είχε πολλαπλά οφέλη, τόσο για αρκετούς νέους από τα ανατολικά σύνορα που πήραν την απόφαση να μείνουν στον τόπο τους και να κάνουν τον οικογενειακό προγραμματισμό τους εκεί, όσο και για την Τράπεζα που υποδέχθηκε νέο, μόνιμο ανθρώπινο δυναμικό», ανέφερε.
Η τράπεζα εκτιμά ότι η τηλεργασία και τα υβριδικά μοντέλα απασχόλησης μπορούν να συμβάλουν στην αποκέντρωση και την καλύτερη ισορροπία μεταξύ προσωπικής και επαγγελματικής ζωής. «Το υβριδικό μοντέλο εργασίας που εφαρμόζουμε σε όλες τις Μονάδες της Τράπεζας μετά την πανδημία του COVID-19, έχει αποδεδειγμένα ενισχύσει την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής. Αυτό είναι πολύ σημαντικό για την απόφαση δημιουργίας οικογένειας ή απόκτησης ενός ακόμα παιδιού», σημείωσε.
Ειδική μέριμνα για τις ακριτικές περιοχές
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στις ακριτικές περιοχές, όπου το δημογραφικό αποκτά ακόμη πιο επείγοντα χαρακτηριστικά. Η απώλεια πληθυσμού στην περιφέρεια επηρεάζει τη λειτουργία ολόκληρης της τοπικής κοινωνίας, καθώς ακόμη και η απώλεια λίγων κατοίκων μπορεί να οδηγήσει σε κρίσιμες εξελίξεις, όπως το κλείσιμο ενός σχολείου, επιταχύνοντας την αποψίλωση της περιοχής.
«Δεν μιλάμε για ένα ενιαίο ζήτημα, αλλά για διαφορετικά ‘οικοσυστήματα’ όπου το πρόβλημα αυτό έχει άλλα αίτια, άλλες συνέπειες και άλλους τρόπους αντιμετώπισης», επισήμανε ο κ. Βλασταράκης.
Στο πλαίσιο αυτό, η συνεργασία με την AFI Microfinance έχει οδηγήσει στη χορήγηση δεκάδων μικροδανείων σε νέους ανθρώπους στον Έβρο για τη δημιουργία δικής τους επαγγελματικής δραστηριότητας.
«Μέσω της AFI, έχουν ήδη δοθεί 64 επαγγελματικά δάνεια έως 25.000 ευρώ με κοινωνική στόχευση, σε νέες και νέους μόνιμους κατοίκους του Έβρου που επιθυμούν να παραμείνουν στον τόπο τους και να κυνηγήσουν τα όνειρά τους εκεί», ανέφερε.
Στήριξη στη δημιουργία οικογένειας
Η συνεργασία με το σωματείο Be-Live έχει ήδη οδηγήσει στη γέννηση περισσότερων από 80 παιδιών, μέσω δράσεων που αφορούν ζευγάρια με οικονομικά και ιατρικά εμπόδια. «Οι περιπτώσεις αυτές αναδεικνύουν με τον πιο σαφή τρόπο ότι, όταν υπάρχει η πρόθεση, η στοχευμένη στήριξη μπορεί να οδηγήσει σε απτό αποτέλεσμα», υπογράμμισε.
Ο ρόλος των επιχειρήσεων
Ο κ. Βλασταράκης εκτιμά ότι οι επιχειρήσεις μπορούν να διαδραματίσουν ουσιαστικό ρόλο, αρκεί να αντιληφθούν ότι το δημογραφικό αφορά συνολικά τη λειτουργία της οικονομίας και της κοινωνίας. «Το Δημογραφικό αποτελεί ένα ιδιαίτερα σύνθετο και συστημικό ζήτημα, το οποίο δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί από έναν μόνο φορέα», σημείωσε, προσθέτοντας ότι μια τράπεζα μπορεί να αξιοποιήσει χρηματοδότηση, ενίσχυση της απασχόλησης και συνεργασίες.
«Ως οργανισμός με 6.000 σχεδόν υπαλλήλους στην Ελλάδα, μπορούμε να αποτελέσουμε παράδειγμα καλής πρακτικής για τον ιδιωτικό τομέα», δήλωσε.
Η αυξημένη κινητοποίηση και άλλων μεγάλων επιχειρήσεων δείχνει ότι το θέμα αποκτά διαφορετική βαρύτητα στον δημόσιο διάλογο. «Πέντε χρόνια πριν, το δημογραφικό πρόβλημα της Ελλάδας δεν ήταν άγνωστο. Σίγουρα όμως δεν είχε γίνει αντιληπτό το πόσο μας αγγίζει όλους μας», ανέφερε.
Η διοίκηση και τα στελέχη της Eurobank, που υλοποιούν το πρόγραμμα «ΜΠΡΟΣΤΑ για την Οικογένεια», έχουν επισκεφθεί επανειλημμένα τις ακριτικές περιοχές, συνομιλώντας με κατοίκους και τοπικούς φορείς. Αυτή η εμπειρία έχει διαμορφώσει τη φιλοσοφία των δράσεων.
Στρατηγική και συνεργασίες
Ο κ. Βλασταράκης τόνισε ότι η αντιμετώπιση του δημογραφικού απαιτεί μακροπρόθεσμη στρατηγική, συνέργειες και σταθερή προσπάθεια από πολλούς φορείς. «Το δημογραφικό είναι εθνικό ζήτημα και απαιτεί συλλογική δράση», σημείωσε, στοχεύοντας στη διαμόρφωση ενός «συνεκτικού οικοσυστήματος στήριξης της οικογένειας και της νέας γενιάς».
Παράλληλα, η Eurobank συνδράμει την Πολιτεία μέσω μελετών και ερευνών που έχει χρηματοδοτήσει για το νεοσύστατο Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας. Ο σχεδιασμός των δράσεων βασίζεται στη στενή συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς και την κατανόηση των πραγματικών αναγκών.
Το δημογραφικό ζήτημα απαιτεί ολοκληρωμένες πολιτικές και πρωτοβουλίες, καθώς η οικονομία, η εργασία, η στέγαση, η περιφέρεια και οι κοινωνικές προτεραιότητες συνδέονται άμεσα. Η αντιμετώπιση του προβλήματος απαιτεί σταθερή παρουσία, συνεργασίες και ουσιαστική επαφή με τις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας.